III SAB/Lu 13/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja,, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Stażysta Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 września 2013 r. sprawy ze skargi M. Ł. i M. Ł.A. Spółka Cywilna na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę w przedmiocie zwrotu kosztów i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu I. oddala skargę w zakresie bezczynności; II. odrzuca skargę w zakresie przewlekłego prowadzenia postępowania. Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. M. i M. L. wystąpili z wnioskiem do Naczelnika I Urzędu Skarbowego o przyznanie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...], nr rej. [...]. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. powyższy wniosek został przekazany do Starostwa Powiatowego. Z uwagi na brak informacji w sprawie skarżący, pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. wystąpili z wnioskiem o udzielenie informacji odnośnie aktualnego stanu sprawy w kwestii orzeczenia przepadku prawa własności pojazdu na rzecz powiatu, jak i w sprawie rozpoznania wniosku o zwrot kosztów i wynagrodzenia za usunięcie i dozorowanie pojazdu. Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. organ poinformował M. i M. Ł. o stanie sprawy dotyczącej pojazdu, natomiast nie odniósł się w żaden sposób do kwestii wynagrodzenia za jego usunięcie z drogi i dozór. W odpowiedzi na powyższe, M. i M. Ł. złożyli zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego na bezczynność Starosty w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie zwrotu kosztów i wynagrodzenia za usunięcie oraz dozór pojazdu marki P[...], nr rej. [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r., uznało zażalenie za nieuzasadnione. Organ podniósł, że zażalenie zostało złożone przedwcześnie, ponieważ rozpoczęcie biegu postępowania dotyczącego zwrotu wydatków może nastąpić po uprawomocnieniu się orzeczenia w przedmiocie przepadku samochodu i złożeniu odpowiedniego wniosku przez dozorcę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. i M. Ł. wnieśli o stwierdzenie bezczynności Starosty, ewentualnie o stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania bez podstawy prawnej z rażącym naruszeniem prawa i wyznaczenie możliwie najkrótszego terminu załatwienia sprawy. Skarżący podnieśli również, że za datę wszczęcia postępowania należy uznać w niniejszej sprawie dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. M. i M. Ł. zarzucili Staroście naruszenie przepisu art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej jako "k.p.a.") i art. 11 ust. 8 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.). Organ nie zawiadomił skarżących o wszczęciu postępowania, przyczynach zwłoki, a także nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie, popierając argumentację Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Organ podniósł jednocześnie, że w niniejszej sprawie należy mieć na uwadze treść art. 130 ust 10-10e ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137, ze zm., dalej: Prawo o ruchu drogowym), które wskazują, że przyznanie wynagrodzenia za usunięcie z drogi i dozór pojazdu może nastąpić po przeprowadzeniu procedury sądowej, skutkującej nabyciem pojazdu przez powiat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Bezczynność organu następuje wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności, wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. Innymi słowy bezczynność oznacza stan, w którym właściwy organ, zobowiązany do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej. Składanie skargi na bezczynność dopuszczalne jest jedynie w odniesieniu do tych aktów lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, nie może zatem ona dotyczyć innych czynności. Podkreślić należy, że bezczynność organu powiązana być musi z kompetencją do wydania w danej sprawie decyzji, postanowienia, czy też innych aktów bądź czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność organu jest zatem wystąpienie określonej podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony. W pierwszej kolejności niezbędne jest odniesienie się do zagadnienia trybu postępowania mającego zastosowanie w zakresie wniosku strony o przyznanie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie z drogi pojazdu marki [...], nr rej. [...], w stanie prawnym obowiązującym w dniu złożenia tego wniosku. Jak wynika to z akt postępowania administracyjnego, co do wyżej wymienionego pojazdu dyspozycja usunięcia pojazdu wydana została przez funkcjonariusza Policji z uwagi na art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W myśl art. 130a ust. 5c tej ustawy, pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1-2, umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Jest bezsporne w sprawie, że pojazd marki [...], nr rej. [...] umieszczony został na parkingu strzeżonym prowadzonym przez wspólników "[...]" spółki cywilnej, w ramach działalności tej spółki, przy czym właściciel tego pojazdu nie uiścił opłaty za jego usunięcie i parkowanie, jak też nie podjął działań zmierzających do odbioru pojazdu, pomimo stosownego pouczenia go o takim obowiązku. Zgodnie z art. 130a ust. 10 i 10e. cyt. ustawy - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu z daty złożenia wniosku, starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2 tego artykułu, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia, przy czym w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Wykonanie orzeczenia sądu o przepadku pojazdu następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy, zaś do wykonania orzeczenia jest obowiązany starosta (art. 130a ust. 10f cyt. ustawy - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu z daty złożenia wniosku). Zauważyć należy, że w obowiązującym stanie prawnym - zgodnie z art. 130a ust. 10h tej ustawy - koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu (z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i, które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie), a decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Ustawodawca wprowadzając nową regulację dotyczącą wskazanych wyżej kosztów, nie tylko dookreślił materialnoprawne przesłanki orzekania co do ponoszenia tych kosztów, ale i określił wprost nowy tryb postępowania w tym zakresie. Podstawową zasadą tego trybu orzekania o ponoszeniu wskazanych wyżej kosztów jest to, że rozstrzygnięcie o tych kosztach następuje po zakończeniu postępowania, przy czym chodzi tu o postępowanie co do przepadku pojazdu na rzecz powiatu (art. 130a ust. 10), niezależnie od tego, czy wniosek o orzeczenie przepadku zostanie przez właściwy sąd uwzględniony, czy też nie. W obu bowiem przypadkach zakończy się postępowanie z wniosku starosty o orzeczenie przepadku na rzecz powiatu w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi i wówczas możliwe i konieczne będzie rozstrzygnięcie o obowiązku poniesienia omawianych kosztów. Uzupełnieniem tej regulacji są przepisy dotyczące wymagalności należności z tytułu tych kosztów, jak też jej egzekucji. Zgodnie z art. 130a ust. 10j cyt. ustawy termin płatności należności ustalonych decyzją, o której mowa w ust. 10h, określony został na 30 dni od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna, przy czym należności te wraz z odsetkami podlegają egzekucji w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślenia wymaga okoliczność, że skarżący domagali się wynagrodzenia za usunięcie pojazdu z drogi oraz za jego przechowywanie, od daty usunięcia pojazdu z drogi do dnia 3 września 2010 r. W obecnym stanie prawnym ustawodawca nie przewidział odrębności proceduralnych w sprawach dotyczących ponoszenia kosztów przechowywania pojazdów na podstawie art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018, dalej: ustawa zmieniająca). W art. 13 ustawy zmieniającej ustawodawca wprowadził regulację szczególną, zgodnie z którą koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, ponosi Skarb Państwa. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, treść norm zawartych w przepisach międzyczasowych cyt. ustawy zmieniającej, nie daje podstaw do stwierdzenia, że koszty przechowywania pojazdów za okres, o którym mowa w art. 13 ustawy zmieniającej, mogą być ustalane w innym trybie niż określony w art. 130a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Wniosek ten jest uzasadniony tym, że w stanie prawnym obowiązującym od daty wejścia w życie ustawy zmieniającej, ustawodawca – jak już wyżej zauważono – nie przewidział innego trybu orzekania w sprawie ponoszenia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, niż tryb określony w art. 130a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzja ustawodawcy o przejęciu przez Skarb Państwa obowiązku poniesienia kosztów przechowywania pojazdów za okres, o którym mowa w art. 13 ustawy zmieniającej, ma jedynie taki skutek, że z mocy ustawy właściciel pojazdu, który co do zasady ponosi takie koszty – został zwolniony z długu, zaś zobowiązanym stał się Skarb Państwa. Pozostawiając na uboczu zagadnienie racjonalności takiej decyzji ustawodawcy, zauważyć należy, że wejście w życie tego przepisu prawa materialnego pozostaje bez wpływu na właściwy tryb rozstrzygania w tym zakresie, bowiem żadne odrębne normy procesowe nie zostały tu przewidziane. W konsekwencji takiego zabiegu ustawodawcy, organ rozstrzygający sprawę na podstawie art. 130a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a więc dopiero po orzeczeniu przepadku na rzecz powiatu w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, będzie miał obowiązek orzec o kosztach przechowywania pojazdu, z uwzględnieniem normy szczególnej zawartej w art. 13 ustawy zmieniającej w zakresie objętym wnioskiem strony w sprawie niniejszej. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdza, że Starosta nie pozostawał w bezczynności, bowiem nie był zobowiązany do rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji – w granicach sprawy zakreślonych treścią żądania strony z dnia [...] czerwca 2012 r. W tym stanie rzeczy oraz na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie skargę oddalił. O odrzuceniu skargi w zakresie przewlekłego prowadzenia postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 58 §1 pkt 6 p.p.s.a. wobec nie wyczerpania przez skarżących trybu określonego w art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że złożone przez skarżących zażalenie dotyczyło bezczynności Starosty, a nie przewlekłości prowadzonego przez niego postępowania.