I SAB/Wa 444/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 5 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. D. i M. W. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] 1. zobowiązuje [...] do rozpoznania wniosku z dnia 6 lipca 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...] - w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących K. D. i M. W. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. D. i M. W., pismem z dnia 28 czerwca 2013 r., wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...]. Skarżące zarzuciły Prezydentowi [...] naruszenie art. 35 § 1 - 3 i § 5 kpa, polegające na niezałatwieniu sprawy najdalej w ciągu dwóch miesięcy oraz prowadzenie postępowania dłużej niż jest to konieczne i wniosły o stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] w zakresie wniosku z dnia 6 lipca 1948 r., o stwierdzenie, że zaistniała bezczynność ma charakter rażący, o zobowiązanie Prezydenta do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji, w określonym przez Sąd terminie nie dłuższym niż 2 miesiące od daty zwrotu akt administracyjnych do organu, o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania administracyjnego podkreślając, że zażalenie skarżących na niezałatwienie sprawy w terminie uznane zostało za uzasadnione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], które postanowieniem z dnia [...] października 2012 r., nr [...] wyznaczyło Prezydentowi [...] termin na załatwienie sprawy do dnia 31 stycznia 2013 r. Pomimo upływu wskazanego terminu, organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do rozpoznania wniosku. Skarżące zaznaczyły, że w dniu 6 lipca 1948 r. S. W. złożył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...]. W dniu [...] listopada 2001 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydało decyzję uchylającą orzeczenie Prezydium Rady Narodowej [...] o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej i przekazującą sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Mimo, że od dnia przekazania sprawy minęło ponad 10 lat oraz mimo złożenia wniosku z dnia 4 lipca 2011 r. o rozpoznanie wniosku z dnia 6 lipca 1948 r., decyzja w sprawie ustanowienia użytkowania wieczystego wciąż nie została wydana. Skarżące podkreśliły, że cały materiał dowodowy został zgromadzony, zatem nic nie stało na przeszkodzie do przeprowadzenia postępowania podziałowego działki ewid. nr [...] z obrębu [...] i wydania decyzji. Pomimo upływu ustawowych terminów rozpoznania sprawy z art. 35 § 1 – 3 kpa, postępowanie jest prowadzone w dalszym ciągu, a organ nie informuje o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i nie wskazuje terminów załatwienia sprawy, zgodnie z art. 36 § 1 kpa. Skarżące przytoczyły stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne i stanowisko doktryny dotyczące bezczynności organu podkreślając, że usprawiedliwienia dla bezczynności organu w postępowaniu dekretowym nie może stanowić fakt nieprzeprowadzenia postępowania podziałowego, skoro wszczęcie tego postępowania nastąpiło dopiero po ok. 10 latach od przekazania sprawy organowi do ponownego rozpoznania decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Zdaniem skarżących postępowanie Prezydenta [...] pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 kpa oraz z zasadą wyrażoną w art. 8 kpa. Wniosek o stwierdzenie bezczynności o charakterze rażącym jest więc uzasadniony. Wniesiona skarga jest zatem konieczna i uzasadniona. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wskazał, że zawiadomieniem z dnia 26 lipca 2013 r. poinformowano pełnomocnika stron o przyczynach zwłoki oraz wyznaczono termin na rozpoznanie wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 2 powołanej ustawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a pozostałe strony nie zażądają przeprowadzenia rozprawy w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma natomiast na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważyć należy, że z analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika, iż sprawa z wniosku z dnia 6 lipca 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...], była już przedmiotem orzekania organów administracji publicznej. Decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło orzeczenie Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r. o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...] i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Oceniając czy Prezydent [...] pozostaje w stanie bezczynności, Sąd miał więc na uwadze stan sprawy po wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzji z dnia [...] listopada 2001 r. Zauważyć trzeba, że powyższa decyzja wpłynęła do Kancelarii Urzędu Gminy [...] w dniu 12 listopada 2001 r. i jak wynika z analizy akt sprawy do dnia wystąpienia przez skarżących z wnioskiem z dnia 1 lipca 2011 r. o rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej z dnia 6 lipca 1948 r., organ nie podejmował w istocie czynności mających na celu uzupełnienie postępowania wyjaśniającego i dokonanie określonych ustaleń, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w powołanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2001 r. Po wpłynięciu zaś do organu powyższego wniosku z dnia 1 lipca 2011 r., co miało miejsce w dniu 4 lipca 2011 r., pierwsze działania w sprawie podjęte zostały w marcu 2012 r. Pismem z dnia 19 marca 2012 r. zwrócono się m.in. do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami "o wydzielenie części nieruchomości hip. Nr [...] (dz. [...] z obr. [...]) w celu umożliwienia zwrotu na rzecz spadkobierców dawnego właściciela". Kolejne czynności podjęte zaś zostały dopiero po wniesieniu przez skarżących zażalenia z dnia 27 lipca 2012 r. na niezałatwienie sprawy w terminie (stosowne pisma organu z dnia 10 września 2012 r.). Nie ulega zatem wątpliwości, że skarga na bezczynność jest w pełni uzasadniona. Zdaniem Sądu Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Jak wskazano czynności mające na celu załatwienie sprawy i wydanie stosownego rozstrzygnięcia podejmowane były sporadycznie. Organ nie interesował się na bieżąco sprawą, nie dochował też terminu jej załatwienia (do dnia 31 stycznia 2013 r.) wyznaczonego w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2012 r. Zauważyć również trzeba, że pierwsze pismo informujące strony o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 kpa oraz wyznaczeniu nowego terminu rozpatrzenia sprawy (do końca września 2013 r.), wystosowane zostało po wniesieniu przez skarżących skargi na bezczynność Prezydenta do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że wobec podejmowania przez Prezydenta [...] w okresie niemal 12 lat jedynie nielicznych czynności mających na celu wydanie w sprawie stosownego rozstrzygnięcia, a także z uwagi na fakt, że pomiędzy kolejnymi działaniami organu zachodziły znaczne, niczym nieuzasadnione przerwy, bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.