II SAB/Wa 285/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Sławomir Antoniuk (spraw.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2013 r. sprawy ze skargi O. z siedzibą w W. na bezczynność Prezesa Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2013 r. o udzielenie informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Trybunału Konstytucyjnego do rozpatrzenia wniosku skarżącego O. z siedzibą w W. z dnia [...] marca 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami postępowania; 2. stwierdza, że bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezesa Trybunału Konstytucyjnego na rzecz skarżącego O. z siedzibą w W. kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. O. z siedzibą w W. (dalej jako O.) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Trybunału Konstytucyjnego (dalej jako Prezes TK) w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] marca 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej. Wnosząc o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy z przedmiotowego wniosku oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych pełnomocnik strony podniósł, iż Prezes O. drogą elektroniczną złożył w dniu [...] marca 2013 r. wniosek o "przesłanie kserokopii postanowienia Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] 03.2005 [...] załączonego jako ostateczne orzeczenie do skargi konstytucyjnej rozpoznawanej wstępnie pod sygn. akt [...]". W ustawowym terminie rzecznik prasowy TK poinformował, aby z żądaniem udostępnienia wnioskowanej informacji zwrócić się do Sądu Apelacyjnego w [...]. W ocenie strony skarżącej odesłanie to jest bezpodstawne, bowiem obowiązany do udostępnienia informacji jest ten podmiot, który jest w jej posiadaniu. Niewątpliwie w związku z postępowaniem, które toczyło się na skutek skargi konstytucyjnej TK jest w posiadaniu żądanej we wniosku informacji. W takim stanie rzeczy po stronie organu występuje bezczynność w załatwieniu wniosku strony, albowiem nie nastąpiło zaspokojenie żądania zawartego we wniosku, jak też nie została wydana decyzja odmawiająca jej udostępnienia. Nadto stanu bezczynności organu nie usuwa odesłanie do potencjalnie innego źródła informacji. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa TK wniósł o jej odrzucenie, zaś w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku o oddalenie skargi jako bezpodstawnej. W uzasadnieniu pisma procesowego pełnomocnik organu wskazał, iż na wniosek O. pocztą elektroniczną przesłano wnioskodawcy trzykrotnie odpowiedź - ostatnią w dniu 3 kwietnia 2013 r. W odpowiedzi wskazano jako właściwego adresata Sąd Apelacyjny, który wydał przedmiotowe postanowienie. W dniu 9 maja 2013 r. do sekretariatu TK wpłynęła skarga wnioskodawcy (data stempla pocztowego 8 maja 2013 r.). Skargę wniesiono z uchybieniem 30 dniowego terminu do jej wniesienia liczonego od dnia wydania rozstrzygnięcia w sprawie - udzielenia odpowiedzi z dnia 3 kwietnia 2013 r. Zatem skarga powinna podlegać odrzuceniu z przyczyn formalnych na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadniając wniosek o oddalenie skargi pełnomocnik Prezesa TK wskazał, iż w świetle uregulowań ustawy o dostępie do informacji publicznej informacją publiczną objęte są dokumenty urzędowe zdefiniowane w art. 6 ust. 2 oraz dane publiczne i inne informacje wymienione w art. 6 tej ustawy. Nie uznaje się za informację publiczną dokumentów z akt prowadzonych spraw sądowych, w tym akt TK, z wyjątkiem orzeczeń. Prawo do informacji publicznej podlega, zgodnie z art. 5 powołanej ustawy, ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, chyba że rezygnują z przysługującego im prawa. Orzeczenie wydane przez Sąd Apelacyjny znajduje się jako dokument w aktach skargi konstytucyjnej, ale jedynie w postaci odpisu, nie jest to też orzeczenie Trybunału, które zgodnie z ustawą z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym, podlega urzędowej publikacji. Zgodnie zaś z uregulowaniem art. 34 ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, akta sprawy mają prawo przeglądać oraz sporządzać i otrzymywać odpisy lub wyciągi - uczestnicy postępowania. Wyjątek od wyżej przywołanej zasady ustawodawca przewidział tylko w jednym przypadku, w art. 35, tj. jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem prawnym danej osoby lub interesem publicznym. Nie dotyczy to oczywiście spraw rozpoznawanych z wyłączeniem jawności. Uzasadnione jest więc twierdzenie, że prawo lex specialis w sposób jednoznaczny określa zasady wglądu udostępniania dokumentów z akt spraw prowadzonych przez Trybunał. Pełnomocnik organu stwierdził także, iż żądaną informację zainteresowany podmiot może uzyskać zwracając się do Sądu Apelacyjnego w [...] - właściwego adresata wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, iż wniosek pełnomocnika TK o odrzucenie skargi jest niezasadny. Trzeba mieć na względzie, iż każdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej powinien być załatwiony bądź przez udostępnienie informacji (czynność materialnotechniczna), a w przypadku, gdy istnieją ku temu podstawy prawne przez odmowę udostępnienia, która przybiera formę decyzji administracyjnej. W sytuacji, gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ zawiadamia jedynie, iż żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym ustawą z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z ze zm.), nie ma natomiast obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji. W analizowanym przypadku przedmiotem skargi jest bezczynność organu, a nie odmowa udzielenia informacji publicznej w formie decyzji administracyjnej, do której ma zastosowanie termin określony art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Sąd pragnie zaznaczyć, iż skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. W odniesieniu do aktów z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, środka zaskarżenia należy poszukiwać w art. 52 § 3 tej ustawy, przy czym ustawa o dostępie do informacji publicznej tego typu środków zaskarżenia nie przewiduje, a w odniesieniu do aktów i czynności z art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje ich również k.p.a. Zauważyć należy, że przepis art. 52 sądowej ustawy procesowej uzależnia uruchomienie drogi postępowania sądowoadministracyjnego od wyczerpania środków zaskarżenia. Ma to jednak miejsce wówczas, gdy takie środki przysługują, czy to na podstawie k.p.a., czy to przepisów szczególnych. Jak wyżej wskazano środków takich nie przewiduje zarówno ustawa o dostępie do informacji publicznej, jak i w zakresie aktów i czynności k.p.a. Wykładnia językowa art. 52 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, upoważnia do stwierdzenia, że przepis ten odnosi się do skarg na akty i czynności, a nie bezczynności w zakresie wydawania aktów. Uwagi te dotyczą także art. 52 § 4 sądowej ustawy procesowej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2011 r. w sprawie o sygn. I OSK 667/11 i z dnia 3 sierpnia 2010 r. w sprawie o sygn. I OSK 757/10, dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przechodząc do oceny zasadności skargi należy wyjść od tego, że pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W ich świetle informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Ponieważ sformułowania te nie są zbyt jasne, należy przy ich wykładni kierować się art. 61 Konstytucji RP, zgodnie z którym prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, realizowanym na zasadach skonkretyzowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Informacją publiczną będzie zatem każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna odnosi się jednak do faktów. Bliższa analiza art. 6 ustawy wskazuje, że wnioskiem w świetle tej ustawy może być objęte jedynie pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielenia odpowiedzi. Wniosek taki nie może być więc postulatem wszczęcia postępowania w jakiejś innej sprawie, np. cywilnej, czy karnej, ani też nie może dotyczyć przyszłych działań organu w sprawach indywidualnych. Informacje publiczne odnoszą się bowiem do pewnych danych, a nie są środkiem ich kwestionowania. Wskazać należy, iż art. 10 ust. 1 Konstytucji RP wśród władz publicznych wyróżnia władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Władza ta jest sprawowana przez podmioty wymienione w ust. 2 tego przepisu, tj.: Sejm, Senat, Prezydenta RP i Radę Ministrów oraz sądy i trybunały. Prezes TK jest więc organem władzy publicznej w świetle art. 4 ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, obowiązane są do udostępnienia informacji publicznej będącej w ich posiadaniu. Akta sprawy sądowej, czy toczącej się przed trybunałem w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, zawierają informację o działalności organów publicznych (co wypełnia dyspozycję art. 61 Konstytucji RP). Zasygnalizować należy, iż postanowienia oraz wyroki sądowe są jawne i wraz z uzasadnieniami (jako integralną częścią postanowiona, czy wyroku) stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o dostępie do informacji publicznej, co potwierdza orzecznictwo Naczelnego Sąd Administracyjnego. Przykładowo w wyroku z dnia 8 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1938/10 NSA wyraził pogląd, iż cyt.: "Treść orzeczenia sądu nie tylko stanowi zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy informację publiczną o sprawach publicznych, ale stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., będąc rodzajem informacji dotyczących treści i postaci dokumentu urzędowego podlega udostępnieniu w trybie i na zasadach w niej określonych". Z kolei NSA w wyroku z dnia 11 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 933/11 (oba wyroki publik. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), rozpatrywał kwestię udostępniania informacji publicznej na gruncie procesowego prawa karnego i w uzasadnieniu tego wyroku zawarł tezę, iż przepis art. 418a k.p.k. nie określa, w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, odmiennej zasady i trybu dostępu do informacji publicznej, jaką jest wyrok w sprawie karnej. Tak więc orzeczenia sądowe, jako wydane w spawie przez Sąd w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego są danymi publicznymi i podlegają upublicznieniu na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 5 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 185/13 (publik. LEX nr 1330731) wyraził pogląd, iż cyt.: "Wszystkie orzeczenia sądów powszechnych wydawane w sprawach toczących się przed tymi sądami, w tym również orzeczenia sądów dotyczące wyłączenia sędziego, stanowią dokument urzędowy w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p.". Odmiennych zasad udostępnienia informacji publicznej nie określają również przepisy ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.). W świetle powyższego, nie można w niniejszej sprawie zgodzić się ze stanowiskiem Prezesa TK, że postanowienie Sądu Apelacyjnego w [...] znajdujące się w aktach sprawy zawisłej przed TK pod sygn. akt [...], o które wystąpiła strona skarżąca wnioskiem z dnia [...] marca 2013 r. może zostać udostępnione tylko przez Sąd, który je wydał. Akta sądowe stanowią zbiór różnego rodzaju informacji, tj. takich które informację publiczną stanowią i takich, które informacją publiczną nie są. Jednakże samo orzeczenie i jego uzasadnienie rozumiane jako "dokument urzędowy władzy publicznej" posiada walor informacji publicznej. Zatem dostęp do tej informacji powinien zostać na wniosek spełniony, pod warunkiem jednak zachowania w tajemnicy danych identyfikujących osoby (fizyczne i prawne) uczestniczące w postępowaniu poprzez tzw. anonimizację. Wnioskodawca przy tym ma prawo wyboru adresata swego wniosku. Może zwrócić się do organu władzy publicznej, który żądane orzeczenie wydał, jak i do podmiotu, który takie orzeczenie posiada w celu realizacji zadań wynikających z przepisu ustawy. Podkreślenia wymaga, iż art. 4 ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej, obowiązek udostępniania informacji publicznej nakłada m.in. na organ władzy publicznej, będący w posiadaniu takiej informacji, a nie podmiot, który informację publiczną wytworzył. NSA w wyroku z dnia z dnia 6 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1274/12 (publik. LEX nr 1260075) jednoznacznie stwierdził, iż "organ zobowiązany jest udostępnić informację publiczną będącą w jego posiadaniu, o czym stanowi art. 4 ust. 3 u.d.i.p.". Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno - techniczną. Organ może odmówić udzielenia informacji z uwagi na ochronę tajemnic ustawowo chronionych. Jednakże jeśli odmawia, to ma tego dokonać w procesowej formie decyzji administracyjnej. Wobec tego bezczynność organu na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno - technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje bądź też, jeśli istnieją ku temu przesłanki, nie wydaje decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej. Skoro skarżący O. nie otrzymał żądanej informacji oraz w sprawie nie doszło do wydania decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia żądanych dokumentów, to Prezes TK pozostaje w bezczynności. Stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność nie ma jednak postaci kwalifikowanej, albowiem Prezes TK nie pozostawił wniosku strony bez odpowiedzi, lecz błędnie przyjął i wskazał skarżącemu inny organ władzy publicznej, który ten wniosek zrealizuje. Dlatego też należało zobowiązać Prezesa TK do rozpatrzenia wniosku strony skarżącej z dnia [...] marca 2013 r., bądź poprzez udostępnienie informacji, bądź wydanie decyzji o odmowie, zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 ww. ustawy procesowej. Sąd, zasądzając zwrot kosztów postępowania na rzecz O., uwzględnił wartość uiszczonego wpisu sądowego w wysokości 100 zł.