I GZ 690/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "E." Sp. z o.o. w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wr 462/13 w zakresie odmowy zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "E." Sp. z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. w zaskarżonym postanowieniu z dnia 18 sierpnia 2015 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 462/13 odmówił zmiany postanowienia tego Sądu z dnia 7 lipca 2014 r. odmawiającego "E." Sp. z o.o. w M. (zwanej dalej: skarżącą) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że w toku postępowania orzekano już o przyznaniu stronie prawa pomocy w związku z wcześniejszymi wnioskami strony w tym przedmiocie (ostatnio, postanowieniem z dnia 7 lipca 2014 r.). Zdaniem Sądu, treść uzasadnienia ocenianego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazuje na istotnie pogarszającą się sytuację finansową spółki. WSA podkreślił, że wszystkie podnoszone we wniosku okoliczności były już analizowane przez tutejszy Sąd. Po pierwsze, fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego na kwotę ok. 5 mln złotych skarżąca podnosiła już wcześniej. Natomiast przyczyny, dla których okoliczność ta nie mogła stanowić podstawy do przyznania spółce wnioskowanego prawa, zostały wyjaśnione w postanowieniu tutejszego Sądu z dnia 7 lipca 2014 r. Podobnie argument co do zajęcia towaru na kwotę ponad 300 tysięcy złotych był już analizowany przez tutejszy Sąd. Jeśli zaś chodzi o wydanie w stosunku do skarżącej kolejnych decyzji wymiarowych na łączną kwotę ok. 6 mln złotych, dodatkowo opatrzonych rygorem natychmiastowej wykonalności, to przedstawione kserokopie (niepełne) dwóch postanowień o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności dotyczą innej decyzji aniżeli przedstawiona wraz z nimi decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. Dodatkowo z akt sprawy nie wynika - zdaniem Sądu - aby decyzja ta była ostateczna. Niezależnie od powyższego Sąd wskazał, że z treści oświadczenia o majątku i dochodach, zawartego w drugim wniosku, wynika, że spółka zakończyła 2013 rok z zyskiem na poziomie 444.147,38 zł. Nowe okoliczności podniesione przez skarżącą, że w 2014 r. nie osiągnęła żadnego zysku, że nie prowadzi już działalności gospodarczej, oraz że organy egzekucyjne umarzają prowadzone przeciwko niej postępowania egzekucyjne ze względu na bezskuteczność egzekucji, nie zostały przez skarżącą wykazane. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., poprzez błędne niezastosowanie, podczas gdy pojawiły się nowe okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej skarżącej w pełni uzasadniające zmianę uprzedniego postanowienia poprzez przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem skarżącej, okolicznością uzasadniającą pogarszającą się sytuację finansową skarżącej jest fakt, że prowadzone są wobec niej egzekucje, które są umarzane ze względu na bezskuteczność. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zaskarżone postanowienie rozstrzygało kwestię kolejnego wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lutego 2013 r. Rozpoznając pierwszy wniosek w tej sprawie Sąd badał zaistnienie przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Rozpoznanie kolejnych wniosków sprowadza się do ustalenia, czy okoliczności sprawy uległy zmianie, co uprawniałoby do zmiany prawomocnego postanowienia sądu. Zgodnie z prawidłowo powołanym i zastosowanym przez Sąd I instancji art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Jak wskazał NSA w postanowieniu z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I GZ 606/14 (dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), stosownie do dyspozycji cytowanego przepisu zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpi zmiana okoliczności sprawy. Tymczasem skarżąca powołując się na nowe okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, nie przedstawiła dokumentów potwierdzających powoływane okoliczności. To, że skarżąca ocenia swoją sytuację inaczej niż Sąd administracyjny rozpatrujący jej wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie stanowi przesłanki do zmiany rozstrzygnięcia wydanego w tym zakresie. Instytucja przewidziana w art. 165 p.p.s.a. nie służy do ponownego rozpatrzenia argumentów strony przedstawionych w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz do umożliwienia zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie (w tym postanowień w przedmiocie przyznania prawa pomocy) w przypadku, gdy okoliczności sprawy uległy zmianie, powodując nieadekwatność poprzednio zapadłego postanowienia do zmienionej sytuacji. W przypadku braku wskazania, iż okoliczności sprawy uległy zmianie, brak było podstaw do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy na podstawie art. 165 p.p.s.a. Wydanie wobec skarżącej kolejnych decyzji wymiarowych i opatrzenie ich klauzulą natychmiastowej wykonalności nie zmienia zasadniczej okoliczności, że jest ona w stanie ponieść koszty sądowe w tej sprawie, o czym przesądza fakt prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, która przynosi zyski. Z przyczyn powyższych, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, jak w sentencji.