II FZ 1413/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 1425/13 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od grudnia 2007 r. do listopada 2008 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 29 października 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 1425/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M.S. - zwanemu dalej "Skarżącym", przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2013 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od grudnia 2007 do listopada 2008 r. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że Skarżący do wskazanej skargi załączył wniosek o przyznanie prawa pomocy, składając wypełniony formularz PPF, który został następnie sprecyzowany pismem, w którym wskazał, iż wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku Skarżący podniósł, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwiema córkami, zaś utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w łącznej kwocie 8.000 zł miesięcznie. W toku postępowania Skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących jego sytuację majątkową, tj.: zeznań podatkowych swoich oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za 2012 r., wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, lokat za ostatnie trzy miesiące, oświadczeń w przedmiocie korzystania z jakichkolwiek formy pomocy społecznej, wykazania źródeł utrzymania Skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, udokumentowania, ewentualnie wykazania wysokości kosztów miesięcznego utrzymania (czynsz, energia elektryczna, gaz, leki itp.), informacji o zobowiązaniach finansowych, np. zaległości czynszowe, kredyty bankowe lub innych informacji o przyczynach uniemożliwiających poniesienie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie 500 zł. W odpowiedzi na wezwanie, Skarżący przesłał jedynie wyciągi bankowe. Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd wskazał, że Skarżący ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Powinien więc spełnić przesłankę, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. - wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że Skarżący nie wykonał w pełni, kierowanego do niego wezwania do przedłożenia stosownych dokumentów obrazujących w pełni jego sytuację materialną. Jak już bowiem wskazano powyżej Skarżący odpowiadając na wezwanie nadesłał przy jedynie wyciągi z należących do niego rachunków bankowych. Skarżący nie przedłożył natomiast w szczególności żadnych dokumentów obrazujących sytuację majątkową jego żony, przez co z oczywistych względów brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu Skarżącego odnoszącego się do nie uwzględnienia faktu, iż Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz ze swoją żoną oraz dwiema córkami. Sąd stwierdził, że stosownie do art. 255 P.p.s.a. tryb wezwania do przedstawienia określonych informacji lub dokumentów źródłowych uruchamiany jest wtedy, gdy dane zawarte we wniosku są niewystarczające do kompleksowej oceny sytuacji majątkowej strony lub budzą wątpliwości. Nieskorzystanie przez Skarżącego z tej możliwości powoduje, iż materiał, którym dysponował Sąd, pozostawał niekompletny, a wątpliwości, co do oświadczeń Skarżącego, nie zostały wyjaśnione. Subiektywne przekonanie Skarżącego o zasadności jego wniosku, przy równoczesnym nieodniesieniu się do kwestii uznanych przez Sąd za niewystarczająco wykazane, spowodował, iż Sąd nie uwzględnił jego wniosku. Skoro Skarżący, nie wypełnił przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 255 P.p.s.a., Sąd uznał, że nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Brak było podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku. W złożonym zażaleniu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Zażalenie zostało oparte na zarzucie naruszenia art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 243 § 1 P.p.s.a., polegającego na orzekaniu o odmowie zwolnienia Skarżącego od całości wpisu sądowego w sytuacji, gdy Skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W uzasadnieniu Skarżący, w pierwszej kolejności, zaznaczył, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy sąd nie prowadzi dochodzenia, gdyż to strona ma inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych dokumentów dokonuje oceny, czy występują przesłanki przyznania prawa pomocy. Zdaniem Skarżącego, Sąd na podstawie przedłożonego materiału nieprawidłowo uznał, iż fakt posiadania jakichkolwiek środków finansowych na rachunku pozwala na poniesienie kosztów związanych z postępowaniem sądowym, a uzyskiwane dochody wykluczają przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie zgodził się z tym stanowiskiem, ponieważ Sąd nie wziął pod uwagę całości złożonych dokumentów, w tym również, że Skarżący ma na utrzymaniu dwójkę dzieci. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest bezzasadne i w związku z tym podlega oddaleniu. Jak wynika z akt sprawy, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie wskazywał w żaden sposób na to, by Skarżący, który jak sam oświadczył, uzyskuje stały dochód w wysokości 8.000 zł, nie był w stanie sprostać opłatom, wynikającym z wszczętego postępowania sądowego. Uwzględniając nawet fakt, że Skarżący ma na utrzymaniu dwójkę dzieci, nie sposób stwierdzić, iż należy on do grona osób ubogich, które nie są w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, partycypować w kosztach sądowych. Należy zaznaczyć, że niezależnie od powyższego, Sąd pierwszej instancji wezwał Skarżącego o dokładne zobrazowanie sytuacji finansowej, które to wezwanie nie zostało jednak w pełni wypełnione, ponieważ Skarżący w odpowiedzi na wezwanie, przedłożył jedynie wyciągi bankowe z rachunku. Tym samym, Skarżący nie dostarczył jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że należy mu się pomoc w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, czego efektem było nieuwzględnienie złożonego przez niego wniosku. Warto zauważyć, że Skarżący nie wyjaśnia, czy małżonka pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, czy partycypuje w utrzymaniu dzieci, wreszcie jakie posiada dochody. Skarżący nie przedstawia również struktury wydatków, które ponosi w celu utrzymania rodziny, uniemożliwiając w ten sposób ustalenie jakiegokolwiek punktu odniesienia dla uzyskiwanych przez siebie dochodów. Rację miał zatem Sąd pierwszej instancji uznając, że Skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej uniemożliwiającej mu samodzielne pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 500 zł. Uzyskiwane dochody nie pozwalają zakwalifikować Skarżącego do grona osób ubogich. Skarżący nie dostarczył ponadto żadnych informacji, które skłaniałyby do stwierdzenia, że w sytuacji uiszczenia wpisu byt jego samego lub pozostałych członków rodziny byłby w jakikolwiek sposób zagrożony. Odnosząc się do argumentacji zażalenia warto zauważyć, że Skarżący wskazując na fakt utrzymywania dwójki dzieci potwierdził jedynie to, co wynikało ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie jest ponadto prawdą, że okoliczność ta nie została przez Sąd uwzględniona. Tym samym, również w zażaleniu Skarżący nie przedstawił zatem żadnych okoliczności i argumentów, które przemawiałyby za przyznaniem mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Natomiast postawiony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. był chybiony. Skarżący wnioskował bowiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, natomiast powołany przepis dotyczy przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd pierwszej instancji badał zatem inne przesłanki niż te, na które powołał się Skarżący w złożonym zażaleniu, co stanowi niewątpliwie kolejny argument przemawiający za bezzasadnością złożonego środka odwoławczego. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.