II OZ 43/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 459/13 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi W. N. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Krośnie z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 459/13 odmówił W. N.. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Krośnie z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego jedynym źródłem utrzymania jest dochód uzyskiwany z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 532 zł miesięcznie; świadczy usługi administracyjne i doradcze. Mieszka w domu o powierzchni 90 m2 i posiada nieruchomość rolną o powierzchni 0,0512 ha. Nie posiada kosztowności, akcji, udziałów, obligacji, jak też żadnych wartościowych przedmiotów np. samochodu. Przeszedł cztery operacje oczu, nadal leczy się. Posiadany dochód w całości przeznacza na utrzymanie domu, wyżywienie, lekarstwa, opłacenie usług telekomunikacyjnych oraz środków czystości. Miesięcznie wydatki obejmują: 17 zł - podatki i opłaty, 60 zł – gaz, 80 zł – prąd, 50 zł – telefon, 25 zł - artykuły higieniczne i lekarstwa, 300 zł – wyżywienie; łącznie 532 zł. Wnioskodawca dołączył także kserokopię zeznania podatkowego za 2012 r., z którego wynika że uzyskał dochód w kwocie 640 zł. W odpowiedzi na wezwanie Sądu wnioskodawca wyjaśnił, że prowadzona działalność gospodarcza jest jego jedynym dochodem, dochód miesięczny w 2013 r. wynosi 532 zł, rachunków nie zbiera, nie korzystał i nie korzysta z pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowa nie jest wiarogodna. Z jednej bowiem strony powołuje się on na bardzo niskie dochody z prowadzonej działalności gospodarczej uniemożliwiające poniesienie kosztów sądowych, a z drugiej że nigdy nie korzystał z pomocy społecznej, w tym w 2012 r., kiedy jego dochód miesięczny wynosił średnio 53 zł. Jest to kwota, za którą niewątpliwie byłoby niezwykle trudno funkcjonować. Zarazem skarżący korespondując z Sądem korzysta z drogiej formy listu poleconego, czym świadomie pozbawiałby się i tak minimalnych środków do życia; korzysta również ze sprzętu komputerowego, co także łączy się z kosztami czy własnymi czy też za udzieloną mu usługę. Ponadto oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych co jest o tyle niezrozumiałe i poddaje w wątpliwość wiarygodność złożonych oświadczeń, że stosownie do art. 22 ust. 1 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 672) dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku bankowego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy: 1) stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz 2) jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15 000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano transakcji. Z oświadczenia strony oraz danych udostępnionych przez Ministra Gospodarki w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (http://prod.cedig.gov.pl) wynika, że przedmiotem jego działalności jest doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania. Chodzi tutaj zatem niewątpliwie także o świadczenie usług dla podmiotów już istniejących, a więc rozliczanie z nimi zgodnie z cyt. przepisem musi się odbywać za pośrednictwem rachunku bankowego. Naruszenie tego obowiązku i postępowanie wbrew ustawie świadczyć może o dążeniu do ukrywania rzeczywistych dochodów wnioskodawcy. Za taką oceną przemawiać może również dołączone do akt pełnomocnictwo (k.11) do reprezentowania w postępowaniu administracyjnym Zakładu [...] "[...]" s.c. w T. Z podanych względów Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący oświadczył, że stroną skarżącą w tej sprawie są M. C. i K. C. i to oni powinni ponosić wszelkie koszty postępowania sądowego. Jednocześnie zakwestionował stwierdzenia Sądu uznając je za zbyt daleko idące podejrzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj: Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Niedostarczenie zatem żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Należy bowiem pamiętać, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu osobom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Należy podzielić ocenę Sądu I instancji, że W. N. nie uprawdopodobnił należycie swoich twierdzeń o braku środków na opłacanie kosztów sądowych, tym bardziej, że pomiędzy składanymi oświadczeniami dotyczącymi jego stanu majątkowego i dochodów zachodziły oczywiste sprzeczności, nieprzedstawienie zaś wszystkich żądanych przez Sąd oświadczeń i dokumentów, nie pozwalało na poznanie pełnej sytuacji majątkowej skarżącego. Wątpliwości budzić musi oświadczenie o uzyskiwaniu miesięcznego dochodu w wysokości 53 złotych, przy jednoczesnym opłacaniu przez skarżącego przesyłek pocztowych, czy też dysponowaniu sprzętem komputerowym, jak również przy braku korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej. Słusznie też wątpliwości Sądu wzbudziło nieprzedstawienie wyciągu z rachunku bankowego i oświadczenie o braku takowego w sytuacji prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższe pozwala na stwierdzenie, że skarżący nie dopełnił obowiązku współdziałania z Sądem, uniemożliwiając mu tym samym pełne ustalenie podstawy faktycznej wnioskowanego uprawnienia procesowego, co uzasadniało odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.