I OSK 791/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-09-12

Skład orzekający: Izabella Kulig-Maciszewska, Małgorzata Pocztarek, Jacek Fronczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorstwo energetyczne, będące spółką prawa handlowego, w której Skarb Państwa nie posiada pozycji dominującej, jest zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej dotyczącej lokalizacji i budowy linii energetycznych?
Ratio decidendi
Przedsiębiorstwo energetyczne, wykonując zadania publiczne związane z dystrybucją energii elektrycznej i zapewnieniem bezpieczeństwa energetycznego, jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Obowiązek ten wynika z faktu, że działalność ta ma znaczenie dla rozwoju cywilizacyjnego i urzeczywistniania dobra wspólnego, co kwalifikuje ją jako zadanie publiczne w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Brak pozycji dominującej Skarbu Państwa nie zwalnia spółki z tego obowiązku.
Stan faktyczny
Wnioskodawca zwrócił się do spółki energetycznej o udostępnienie kserokopii decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych na jego działce. Spółka odmówiła udostępnienia dokumentów, twierdząc, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej i że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę na bezczynność spółki za zasadną i zobowiązał ją do wydania aktu lub podjęcia czynności. Spółka wniosła skargę kasacyjną, kwestionując status informacji jako publicznej oraz swój status jako podmiotu zobowiązanego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant st. asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [..] S.A. Oddział w [..] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 stycznia 2013 r. sygn. akt II SAB/Kr 212/12 w sprawie ze skargi P.N. na bezczynność [..] S.A. Oddział w [..] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Kr 212/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zobowiązał [..] Dystrybucja S. A. Oddział w Krakowie do wydania w terminie 14 dni aktu lub podjęcia czynności w sprawie z wniosku P.N. z dnia 21 sierpnia 2011 r. o udostępnienie informacji publicznej w sprawie ze skargi P.N. na bezczynność [..] Dystrybucja S. A. Oddziału w Krakowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż w piśmie z 21 sierpnia 2012 r. P.N. wezwał [..] Dystrybucja S.A. w Krakowie Oddział w Krakowie do podjęcia negocjacji w celu zawarcia umowy w przedmiocie ustanowienia służebności przesyłu wraz z wezwaniem do zapłaty. Jednocześnie wystąpił o udostępnienie, w przypadku ich istnienia, kserokopii decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych na działce stanowiącej jego własność. W odpowiedzi w piśmie z 24 września 2012 r. [..] Dystrybucja S.A. w Krakowie Oddział w Krakowie poinformował, że nie udostępnia osobom fizycznym dokumentacji prawnej. Dokumenty te mogą zostać przedłożone wyłącznie na wniosek instytucji do tego upoważnionych, tj. organów ścigania lub wymiaru sprawiedliwości. W piśmie z dnia 16 października 2012 r. P.N. ponownie wezwał spółkę do przekazania kserokopii decyzji administracyjnych i innych stosownych dokumentów dotyczących budowy, posadowienia, przebudowy urządzeń elektroenergetycznych stanowiących własność [..] Dystrybucja S.A. posadowionych na nieruchomościach stanowiących jego własność. W odpowiedzi spółka podtrzymała swoje wcześniejsze stanowisko. P.N. wniósł w dniu 11 grudnia 2012 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność [..] Dystrybucja S.A. w Krakowie Oddział w Krakowie w udostępnieniu informacji publicznej wnioskowanej w piśmie z 21 sierpnia 2012 r. Skarżący domagał się stwierdzenia bezczynności spółki oraz zobowiązania jej do udzielenia informacji w żądanym zakresie i w żądanej formie oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej, oprócz władz publicznych, są również inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Użycie przez ustawodawcę terminu "zadania publiczne" nie było przypadkowe - miało na celu wyeliminowanie elementu podmiotowego - i oznacza ono, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej są "zadaniami publicznymi". Z całą pewnością, w świetle powyższych rozważań, żądanie udostępnienia decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych dotyczy "sprawy publicznej" i nakłada na przedsiębiorstwo obowiązek udzielenia informacji dotyczącej tej sprawy. Skarżący wskazał również, że skarga na bezczynność w sprawie dostępu do informacji publicznej może być wniesiona do sądu administracyjnego bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa. [..] Dystrybucja SA w Krakowie Oddział w Krakowie wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania. Spółka wskazała, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, gdyż jest spółką prawa handlowego, której ponad 99% akcji jest w posiadaniu spółki [..] Polska Energia S.A. w Katowicach (pozostałe ok. 1% akcji jest w rękach osób fizycznych ). Z kolei [..] Polska Energia S.A. jest spółką publiczną notowaną na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Skarb Państwa nie posiada w tej spółce pozycji dominującej w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Spółka odwołała się do orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyroku z dnia 13 lutego 2012 r, sygn. akt II SAB/Wa 399/11 ( LEX nr 1139139 ) gdzie wskazano, że "podmioty, o których mowa w art. 4 u.d.i.p., to władze publiczne, podmioty wykonujące zadania publiczne, organizacje związkowe i pracodawców oraz partie polityczne. W przypadku osób prawnych niereprezentujących Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych lub innych jednostek organizacyjnych wykonujących zadania publiczne, ustawa ograniczyła obowiązek udostępnienia informacji do tych, w których Skarb Państwa posiada pozycję dominującą. Przepis ten nie podlega wykładni rozszerzającej". Niezależnie od powyższego również informacje, których dostarczenia domaga się skarżący nie stanowią informacji publicznej podlegającej udostępnieniu w rozumieniu przepisu art. 6 ustawy o dostępnie do informacji publicznej: Jak zaś wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt l OSK 8/11 "ustawa z 2001 r. o dostępie do informacji publicznej nie jest i nie może być środkiem do wykorzystywania jej w celu występowania z wnioskiem o udzielenie każdej informacji". Dla poparcia swojego stanowiska spółka zacytowała również stanowisko NSA z 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt l OSK 851/10. Wreszcie wskazano, że informacje, których udostępnienia domaga się skarżący stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisu art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji związaną z realizacją jej interesów gospodarczych. Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, iż kwestia statusu prawnego przedsiębiorstwa energetycznego w kontekście ustaleń, czy przedsiębiorstwo takie jest podmiotem obowiązanym do udzielania informacji publicznej była badana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Z treści art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2001 r., nr 112, poz. 1198 ze zm.) wynika, że obowiązek udostępnienia informacji publicznej nałożony został na "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne". Sąd pierwszej instancji podzielił w całości pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., I OSK 851/10, LEX nr 737513, że termin ""zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od terminu "zadań władzy publicznej" (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyrażone unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne" użyte w art. 4 u.d.i.p. zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9c ust. 3 Prawa energetycznego i z pewnością działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. Jednak dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP są "zadaniami publicznymi" i jedynie działalność przedsiębiorstwa energetycznego nie mieszcząca się w katalogu wymienionym w art. 9c ust. 3 Prawa energetycznego jeżeli dotyczy "sprawy publicznej" nakłada na przedsiębiorstwo obowiązek udzielenia informacji dotyczącej tej sprawy. O obowiązku udostępniania przez przedsiębiorstwa energetyczne żądanej informacji decyduje zatem to czy dotyczy ona "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej". Następnie Sąd I instancji wskazał, iż z bezczynnością podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej mamy do czynienia, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność wskazująca na powody, dla których określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną" lub też niezawinioną opieszałością podmiotu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, przy czym w postępowaniu sądowoadministracyjnym spowodowanym wniesieniem skargi na bezczynność możliwe są różne rozstrzygnięcia. Uwzględnienie skargi na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 - przy jej zasadności, prowadzi w myśl art. 149 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do zobowiązania podmiotu do wydania w określonym terminie aktu lub- w innych przypadkach, do dokonania czynności lub stwierdzenia, albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność sąd nie może jednak określić, w jaki sposób powinna być rozpoznana sprawa, w której dany podmiot pozostaje w bezczynności, nie może bowiem nakazywać temu podmiotowi wydania decyzji, postanowienia lub podjęcia czynności określonej treści. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 61 § 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo do uzyskiwania informacji obejmuje również dostęp do dokumentów. Zgodnie z art. 61 § 3 ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w odrębnych ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Zgodnie natomiast z art. 61 ust. 4 Konstytucji udzielania informacji, o których mowa w tym artykule określają ustawy i realizację powyższego przepisu stanowi właśnie ustawa o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie, jednak przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów (por. wyrok WSA w Warszawie z 18. 11. 2004 r., II SAB/Wa 166/04, Lex nr 164699). Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą (por. wyrok WSA w Warszawie z 31. 08. 2005 r., II SAM/a 1009/05, Lex nr 188310). Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do podmiotu wykonującego zadania publiczne. Informacją publiczną będą nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i technicznie wytworzone przez taki podmiot, ale przymiot taki będą posiadać także te, których podmiot zobowiązany używa do zrealizowania powierzonych prawem zadań. Informacją publiczną są zatem zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części ich dotyczą), nawet gdy nie pochodzą wprost od nich (por. wyrok WSA w Krakowie 15. 01. 2013 r. sygn.. akt USA/Kr 184/12, CBOSA). Odnosząc powyższe do okoliczności rozpatrywanej sprawy, w której P.N. wystąpił we wniosku z dnia 21 sierpnia 2012 r. , ponowionym w dniu 16 października 2012 r. o udostępnienie, w przypadku ich istnienia, kserokopii decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych na działce stanowiącej jego własność Sąd I instancji uznał, iż wniosek ten stanowił wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Podkreślił również, że nie ma znaczenia fakt iż wniosek dotyczy sporządzenia kopii wnioskowanych do udostępnienia dokumentów , gdyż ich sporządzenie nie prowadzi do powstania nowych informacji, składających się z cząstkowych informacji prostych (wyrok WSA w Krakowie z 15. 01. 2013 , sygn.. akt II SAB/Kr 184/12, CBOSA). Konkludując Sąd uznał, że o ile [..] dystrybucja S.A. w Krakowie, Oddział Krakowie jest w dyspozycji dokumentów o udostępnienie których - w kserokopii - wnioskował P.N., stanowiących podstawę prawną lokalizacji i budowy linii energetycznych na działce skarżącego, to dokumentacja taka ma charakter informacji publicznej i pozostaje w dyspozycji podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej w tym zakresie. Z art. 10 ustawy o dostępie do informacji publicznej wynika, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku. Zgodnie z art. 17 ust. 1 i ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio, a wnioskodawca może wystąpić do takiego podmiotu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 16 ust. 1 cyt. ustawy odmowa udostępnienia informacji publicznej przez organ władzy publicznej następuje w drodze decyzji. W tej sytuacji, zdaniem Sądu I instancji, wniosek P.N., [..] Dystrybucja S.A. w Krakowie, Oddział w Krakowie powinien rozpoznać na zasadach przewidzianych w ww. ustawie o dostępie do informacji publicznej. Żądana przez niego informacja ma bowiem charakter informacji publicznej, a podmiot, do którego się zwrócił jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. A zatem o ile [..] Dystrybucja S.A. w Krakowie Oddział w Krakowie jest w posiadaniu wskazanych przez P.N. dokumentów -powinien zakończyć wszczęte ww. wnioskiem postępowanie w sposób przewidziany prawem, tj. udzielić informacji publicznej albo wydać decyzję o jej odmowie w sytuacji gdyby zaistniały przesłanki do wydania takiej decyzji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł [..] Dystrybucja S. A. Oddział w Krakowie zarzucając mu: 1. naruszenie prawa procesowego, a w szczególności przepisów art. 106 § 5 P.p.s.a. w związku z art. 232 kpc w związku art. 227 kpc oraz art. 233 § 1 kpc poprzez uznanie, iż: - uczestnik dysponuje informacją publiczną w niniejszej sprawie - uczestnik nie udzielił informacji, - treść wniosku złożonego przez skarżącego determinuje kwalifikację danej sprawy jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej 2. naruszenie prawa materialnego, a w szczególności przepisów: art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 6 u.d.i.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że informacje, których udostępnienia domaga się skarżący są informacją publiczną, art. 4 u.d.i.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz art. 1 ust. 2 u.d.i.p. poprzez niezastosowanie i uznanie, że uczestnik jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi na bezczynność oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz uczestnika kosztów postępowania za obie instancje według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, iż budowa urządzeń energetycznych nastąpiła na podstawie dokumentacji technicznej, a tytuł prawny do dysponowania nieruchomością skarżącego wynika z przepisów kc dotyczących zasiedzenia służebności. Informacje te nie stanowią zaś informacji publicznej. Uwadze Sądu uchodzi również fakt, iż budowa przedmiotowych urządzeń energetycznych następowała w połowie lat 60-tych. Jest zaś faktem notoryjnym, iż w tych czasach obowiązywały inne standardy sporządzania stosownej dokumentacji prawnej niż obecnie. W niniejszej sprawie doszło również do naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności przepisów udup. Przede wszystkim uczestnik podniósł, iż nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej w rozumieniu przepisu art. 4 ust. 1 u.d.i.p.. Uczestnik -spółka [..] Dystrybucja S.A. jest spółką prawa handlowego, której ponad 99% akcji jest w posiadaniu spółki [..] Polska Energia S.A. w Katowicach (pozostałe ok. 1% akcji jest w rękach osób fizycznych ). Z kolei [..] Polska Energia S.A. jest spółką publiczną notowaną na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Skarb Państwa nie posiada w tej spółce pozycji dominującej w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Stan prawny poprzednika prawnego uczestnika - spółki ENION S.A. był już przedmiotem badania przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I OSK 851/10 ( LEX nr 737513 ). Wówczas ENION S.A. był podmiotem kontrolowanym pośrednio przez Skarb Państwa jako właściciela spółki [..] Polska Energia S.A. (w tym czasie -jednoosobowej spółki Skarbu Państwa ). W chwili obecnej jednak [..] Polska Energia S.A. jest podmiotem notowanym na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, a udział Skarbu Państwa w akcjonariacie wynosi ok. 30%. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlegała oddaleniu. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach kasacyjnych, przy czym zarówno zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego zmierzają do podważenia stanowiska Sądu I instancji co do kwalifikacji żądanych przez skarżącą dokumentów jako informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz faktu, że uczestnik postępowania jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Rozpatrując podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty należało w pierwszej kolejności ustalić status prawny uczestnika postępowania [..] Dystrybucja S. A. Oddział w Krakowie. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, kwestia statusu prawnego przedsiębiorstwa energetycznego w kontekście ustaleń, czy przedsiębiorstwo takie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej była już przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych. Z treści art. 4 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że obowiązek udostępnienia informacji publicznej nałożony został na "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne". Dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia zarówno poszczególnych jednostek, jak i całego społeczeństwa, w tym także z perspektywy suwerenności i niepodległości państwa (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2006 r., sygn. akt P 24/05, OTK-A 2006/7/87). Obowiązkiem władz publicznych jest zatem zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, przy czym zadanie to jest realizowane zarówno przez organy administracji publicznej, jak i inne podmioty. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w całości pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 851/10, że termin "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od terminu "zadań władzy publicznej" (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne" użyte w art. 4 u.d.i.p. zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty nie będące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Przedsiębiorstwa energetyczne w związku z powierzeniem im zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa energetycznego kraju są przedsiębiorstwami użyteczności publicznej i wykonują zadania publiczne w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. Jak wskazał w powołanym wyroku NSA "obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9c ust. 3 Prawa energetycznego i z pewnością działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. Jednak dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP są "zadaniami publicznymi" i jedynie działalność przedsiębiorstwa energetycznego nie mieszcząca się w katalogu wymienionym w art. 9c ust. 3 Prawa energetycznego, jeżeli dotyczy "sprawy publicznej", nakłada na przedsiębiorstwo obowiązek udzielenia informacji dotyczącej tej sprawy. O obowiązku udostępniania przez przedsiębiorstwa energetyczne żądanej informacji decyduje zatem to, czy dotyczy ona "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zawsze więc, gdy przedsiębiorstwo wypełnia zadania operatora systemu dystrybucyjnego, wymienione w ww. przepisie, realizuje ono zadania publiczne, a zatem informacje odnoszące się do tych zadań są informacjami publicznymi. Ponadto przedsiębiorstwo energetyczne ma obowiązek udzielenia informacji na temat sprawy niemieszczącej się w katalogu wymienionym w art. 9c ust. 3 ustawy Prawo energetyczne, ale jedynie wówczas, gdy dotyczy ona "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej kasacyjnie spółki, że skoro Skarb Państwa nie posiada w tej spółce pozycji dominującej w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, to spółka ta nie jest zobowiązana do udzielenia informacji publicznej. Jako podmiot spoza kategorii władzy publicznej spółka ta właśnie z uwagi na wykonywanie zadań publicznych staje się podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Ponadto jak wskazano na wstępie, obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9 c ust. 3 ustawy - Prawo energetyczne i z pewnością działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie można również zapomnieć, iż budowa i utrzymywanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz.651 ze zm.). Fakt, że skarżąca kasacyjnie spółka jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej oznacza, że spółka ta była zobowiązana do załatwienia wniosku skarżącej w sposób określony w ustawie o dostępie do informacji publicznej poprzez: 1) dokonanie czynności materialno - technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej, lub; 2) wystosowanie pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nie jest to informacja publiczna, nie dysponuje informacją albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać, lub; 3) wystosowanie pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji. Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje również przypadki, które wymagają załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej, o czym mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Przepis ten stanowi, że odmowa udostępnienia informacji oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w jej art. 14 ust. 2, następują w tej właśnie formie. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji, ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. oznacza, że pozostaje on w bezczynności (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., l OSK 601/05, LEX nr 236545). Termin określony w art. 13 ust. 1 cytowanej ustawy wynosi – z wyjątkami w nim wymienionymi – 14 dni od dnia złożenia wniosku. Skarżący we wniosku domagał się udostępnienia kserokopii wszelkich ewentualnych decyzji, stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych przebiegających na działkach stanowiących jego własność, lecz nie sprecyzował sposobu ich udostępnienia, np. przez okazanie w określonym miejscu i umożliwienie ich przeczytania, robienia odpisów, notatek, czy sporządzenia kserokopii i wysłania ich. Jeśli spółka miała w tym zakresie wątpliwości to powinna zwrócić się do wnioskodawczyni o sprecyzowanie żądania w tej mierze. Należy mieć także na uwadze art. 5 u.d.i.p., zawierający ograniczenia prawa do informacji publicznej. Nie każdy dokument znajdujący się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego może posiadać walor informacji publicznej, dlatego koniecznym może być wezwanie wnioskodawcy do uściślenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej tj. jakich konkretnie dokumentów żąda, gdyż może to mieć istotne znaczenie dla ustalenia zakresu przedmiotowego stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jeśli natomiast skarżąca kasacyjnie spółka doszłaby do wniosku, iż żądane informacje nie stanowią informacji publicznej, to powinna rozstrzygnąć sprawę poprzez wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Mając na uwadze wskazane przepisy stwierdzić należy, że słusznie Sąd I instancji stwierdził, że skarga na bezczynność, polegająca na nierozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji publicznej w formie przewidzianej w u.d.i.p. jest zasadna. Jak wynika bowiem z akt sprawy, wniosek ten nie został rozpoznany w ustawowym terminie, a okoliczności wskazywane przez spółkę nie usprawiedliwiają jej bezczynności. Podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 6 u.d.i.p. oraz art. 4 i art. 1 ust. 2 u.d.i.p. nie mogły więc odnieść oczekiwanego skutku. Treść wniosku złożonego przez skarżącego determinowała kwalifikację danej sprawy jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej i zarzut skargi kasacyjnej w tym względzie tj. art. 106 § 5 P.p.s.a. w związku z art. 232 kpc w związku art. 227 kpc oraz art. 233 § 1 kpc jest również bezzasadny. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W przypadku przeprowadzenia takiego postępowania dowodowego, stosownie do art. 106 § 5 P.p.s.a. mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Natomiast w niniejszej sprawie Sąd I instancji nie przeprowadzał żadnego uzupełniającego postępowania dowodowego, a co za tym idzie w ogólne nie stosował i nie mógł stosować przepisów kpc dotyczących postępowania dowodowego. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło