II GZ 692/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D Z na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1740/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D Z na decyzję Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać wniosek D Z o przyznanie prawa pomocy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W Postanowieniem zaskarżonym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W odmówił D Z przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D Z na decyzję Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej. Sąd I instancji podał w uzasadnieniu, że postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 września 2013 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W sprzeciwie wnioskodawca oświadczył, iż jest osobą ubogą i nie stać go na pokrycie kosztów sądowych ani na wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika. Podniósł, że jego rodzice także nie posiadają żadnych źródeł dochodów i nie są w stanie mu pomóc, przeciwnie – są schorowani i sami wymagają stałej opieki i pomocy z jego strony. Dochód, jaki wykazał w oświadczeniu z dnia 7 czerwca 2013 r. był jednorazowy i został przeznaczony w całości na zakup lekarstw dla rodziców oraz środków niezbędnych do przeżycia (żywność i środki higieny osobistej). Sąd I instancji podał, że skarżący opłaca składki na rzecz KRUS i jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 14,5 ha, uzyskuje zatem dochody z prowadzonego gospodarstwa. Powyższe znajduje potwierdzenie w oświadczeniu z 7 czerwca 2013, w którym wskazał dochód 3500 zł. Skarżący nie wyjaśnił, czy uzyskuje dopłaty do gruntów i upraw. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Wprawdzie w sprzeciwie podał, że rodzice nie otrzymują żadnych dochodów, jednak nie wyjaśnił, jak kształtują się ich wydatki na utrzymanie. Skarżący wskazał, iż nie posiada przedmiotów wartościowych, podczas gdy w oświadczeniu z dnia 7 czerwca 2013 r. wyjaśnił, iż zakupił za 75 tyś. zł traktor. W zażaleniu na powyższe postanowienie D Z domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wyjaśnił, że nie dysponuje praktycznie żadnym dochodem, nie posiada żadnych wartościowych przedmiotów, które mógłby sprzedać. Znikome środki, które posiada nie wystarczają nawet na zakup jedzenia, lekarstw i opłacenia rachunków. Nie ma oszczędności i nie był w stanie przygotować się na konieczność poniesienia kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (zdanie pierwsze). Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje w niniejszym postępowaniu zaskarżone zażaleniem postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2013 r., nie badając zasadności wydanego w tej sprawie postanowienia referendarza, które zgodnie z treścią powołanego wyżej art. 260 p.p.s.a. straciło moc. Jednak dokonując kontroli instancyjnej zaskarżonego postanowienia nie sposób nie zauważyć, że merytoryczna część uzasadnienia postanowienia Sądu I instancji jest w zasadzie powieleniem uzasadnienia postanowienia referendarza. Powyższe spostrzeżenie wywołuje uzasadnioną wątpliwość, czy Sąd I instancji dokonał samodzielnej oceny wniosku, czy bezkrytycznie podzielił stanowisko referendarza sądowego i posłużył się argumentacją przez niego przytoczoną. Co do zasady Sąd I instancji ma oczywiście możliwość wydania identycznego rozstrzygnięcia jak referendarz sądowy, a także może przytoczyć w uzasadnieniu podobną a nawet identyczną argumentację na poparcie swojego stanowiska, jednakże powinno to zostać poprzedzone dokładnym zbadaniem materiału znajdującego się w aktach sprawy, a następnie samodzielną analizą, czy zachodzą przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma okoliczność, że w obu uzasadnieniach widoczne są te same niedokładności, zatem można odnieść wrażenie, że Sąd I instancji nie dokonywał samodzielnej oceny materiału znajdującego się w aktach sprawy, a jedynie przyjął to co ustalił referendarz sądowy. W obu uzasadnieniach zawarta jest informacja, że skarżący uzyskuje dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego, w obu również uznano, że znajduje to potwierdzenie w oświadczeniu z 7 czerwca 2013 r., w którym wskazał dochód 3500 zł. Jednakże zarówno referendarz jak i Sąd I instancji pomijają, że skarżący wpisując do oświadczenia powyższą kwotę zaznaczył, że jest ona uzyskiwana rocznie. Poza tym, w obu postanowieniach podana jest identyczna informacja, że skarżący "w oświadczeniu z dnia 7 czerwca 2013 r. wyjaśnił, że zakupił za 75 tyś. zł traktor." Analiza treści tego pisma nie pozwala jednak na sformułowanie takiego twierdzenia. W oświadczeniu tym skarżący pisze bowiem: "Był brany ciągnik rolniczy [...] bo był przyznany na modernizację, ale nie pojechał z powodu ciężkiej choroby i został odmówiony. Traktory są w biurze w Łodzi. Jeszcze doślę do sądu w Warszawie. Kosztował 75 tysięcy czterysta złotych." Jakkolwiek sformułowania wnioskodawcy są dalece nieprecyzyjne, to nie można wyciągnąć z nich wniosku, że skarżący zakupił traktor za 75 tysięcy zł. Dysponując tak nieścisłymi danymi i mając na uwadze, że skarżący ma trudności z precyzyjnym formułowaniem informacji, Sąd I instancji nie powinien dokonywać nadinterpretacji pism na jego niekorzyść. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, chociaż sformułowania skarżącego są dalece nieprecyzyjne, to jednak nie sposób wyciągnąć z nich wniosku, że zakupił on traktor za 75 tysięcy zł. Mając na uwadze, że obecnie rolnicy korzystają z różnorakich programów finansowanych ze środków z budżetu Unii Europejskiej, jak również sformułowanie wnioskodawcy, zgodnie z którym ciągnik "był przyznany na modernizację" można przypuszczać, że ów ciągnik nie został zakupiony samodzielnie przez skarżącego, a otrzymał na niego dofinansowanie. Jednak również i ta hipoteza nie musi się okazać prawdziwa. Wobec tych wątpliwości Sąd I instancji mógł skorzystać z ewentualności przewidzianej w art. 255 p.p.s.a. i wezwać wnioskodawcę do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Mając na uwadze wymienione wyżej uchybienia Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji powinien ponownie rozpoznać wniosek skarżącego dokonując samodzielnej oceny informacji zawartych w formularzu PPF oraz oświadczeniu skarżącego z 7 czerwca 2013 r. Z tych wszystkich względów działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.