II SA/Go 667/13

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2013-09-12

Skład orzekający: Mirosław Trzecki, Marek Szumilas, Michał Ruszyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując odwołanie od decyzji przyznającej zasiłek celowy w ramach programu "pomoc państwa w zakresie dożywiania", prawidłowo przeprowadziło postępowanie odwoławcze i uzasadniło swoją decyzję, uwzględniając całokształt materiału dowodowego oraz zarzuty odwołania?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 15 i art. 107 § 1 k.p.a. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego było wadliwe, ponieważ nie zawierało własnych ustaleń faktycznych ani oceny materiału dowodowego, nie odniosło się do zgłoszonych żądań ani zarzutów odwołania, co uniemożliwiło sądowi przeprowadzenie prawidłowej kontroli legalności decyzji.
Stan faktyczny
T.C. złożył wniosek o przyznanie zasiłku okresowego, celowego na odzież i wyżywienie. Organ I instancji przyznał zasiłek celowy na posiłek w kwocie 150 zł w ramach programu "pomoc państwa w zakresie dożywiania". T.C. złożył odwołanie, domagając się wyższej kwoty na wyżywienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. T.C. złożył skargę do WSA, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej i brak wyjaśnienia stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i stwierdza, że decyzja ta nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2013 r. sprawy ze skargi T.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wnioskiem z dnia [...] marca 2013 roku T.C. wystąpił do Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie mu zasiłku okresowego ze względu na bezrobocie, zasiłku celowego na zakup odzieży w wysokości 200 zł oraz zasiłku celowego na wyżywienie w wysokości 300 zł miesięcznie. Ośrodek ten przekazał według właściwości wywiad środowiskowy wraz ze złożonym wnioskiem o udzielenie pomocy na miesiąc marzec 2013 roku. Organ wniosek rozdzielił i przedmiotem kontrolowanego postępowania uczynił wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w miesiącu marcu 2013 roku. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 roku, działający z mocy upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej nr [...] przyznał T.C. świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności, jako zasiłek celowy, w kwocie 150 zł w od dnia [...] kwietnia do [...] kwietnia 2013 roku ramach programu wieloletniego "pomoc państwa w zakresie dożywiania". W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że T.C. jest osobą bezrobotną, nie ma żadnych źródeł dochodu i korzysta z jadłodajni dla osób bezdomnych, jego dochód, nie przekracza kwoty 542 zł stanowiącej kryterium dochodowe w świetle art. 8 ust. 1 ustawy O pomocy społecznej. Zgodnie z ustawą O ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" może być przyznana pomoc jeżeli dochód nie przekracza 150 % kryterium dochodowego. Organ wskazał, że spośród zgłoszonych wielu potrzeb musi dokonać klasyfikacji, ustalić priorytety oraz ustalić rozmiar świadczeń. Ustalając rozmiar świadczenia organ bierze pod uwagę sytuację materialną wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przeznaczony, także wielodzietność rodzin, niepełnosprawność. Przyznane świadczenie powinno być traktowane jako pomoc, Anie jako stałe źródło utrzymania. Od powyższej decyzji T.C. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podając wysokość wydatków jakie musi ponieść pod koniec miesiąca kwietnia lub na początku maja, wskazując że musi kupić odzież za łączną kwotę 950 zł. , pozostałe wydatki jakie ponosi to kwota 350 zł w tym wyżywienie 350 zł. Skarżący w odwołaniu domagał się przyznania świadczenia pieniężnego na wyżywienie miesiącu marcu i kwietniu w łącznej wysokości 300 zł. Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzją, z dnia [...] maja 2013 roku w sprawie [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy wskazał na przepisy ustawy O pomocy społecznej zaś co do zasad udzielania pomocy państwa w zakresie dożywiania na przepisy ustawy O ustanowieniu programu wieloletniego ’’Pomoc państwa w zakresie dożywiania" oraz rozporządzenia Rady Ministrów W sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Organ wskazał, że decyzje wydane w oparciu o art. 3 i art. 5 ustawy O ustanowieniu programu wieloletniego ’’Pomoc państwa w zakresie dożywiania należą do decyzji uznaniowych ma charakter uznaniowy co nie oznacza dowolności. Z tego też względu kontrola wydanych w tym zakresie decyzji polega głównie na ustaleniu czy w trakcie prowadzonego postępowania zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności mające wpływ na wydanie decyzji oraz czy organ właściwie uzasadnił wydane w sprawie rozstrzygnięcie. Organ podkreślił, że w przypadku rozpatrywania takich spraw szczególne znaczenie ma właściwe przeprowadzenie postępowania oraz uzasadnienie podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Kolegium odwoławcze wskazało, iż w uzasadnieniu organ pierwszej instancji stwierdził, że spośród zgłoszonych wielu potrzeb musi dokonać ich klasyfikacji, ustalić priorytety oraz określić rozmiar świadczeń albowiem musi bowiem objąć pomocą wszystkich, którzy spełniają warunki do otrzymania pomocy dlatego bierze pod uwagę sytuację materialną wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przeznaczony, z tej racji pierwszej kolejności udziela pomocy rodzinom wielodzietnym, osobom niepełnosprawnym i długotrwale chorym. Kolegium wskazało nadto, że organ pierwszej instancji zaznaczył, iż przyznane świadczenie winno być traktowane jako pomoc a nie jako stałe źródło utrzymania na poziomie i w wysokości oczekiwanej przez osobę objętą pomocą. Kolegium nadto wskazało, że jak wynika z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji skarżącemu przyznano - świadczenie pieniężnego na zakup posiłku lub żywności (zasiłek celowy) w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w miesiącach od stycznia do marca, w wysokości 150,00 zł miesięcznie, - pomoc w formie zasiłku okresowego za okres od stycznia do marca br. w wysokości 271,00 zł miesięcznie. Kolegium Odwoławcze na podstawie powyższego stwierdziło, że skarżący objęty jest różnymi formami pomocy społecznej i obec tego, mimo, że kwota udzielonej pomocy nie w pełni satysfakcjonuje skarżącego, to jednak biorąc pod uwagę także pomoc udzieloną w innych formach uznało, że decyzja organu pierwszej instancji nie została podjęta w sposób dowolny. Na powyższą decyzję T.C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W skardze podniesiony został zarzut naruszenia przepisów ustawy O pomocy społecznej. W bardzo obszernej skardze T.C. przedstawił swoją sytuację życiową począwszy od posiadanego wykształcenia oraz dodatkowych uprawnień podnoszących jego kwalifikacje. Podniósł, że pomimo tego nie może uzyskać pracy, chociaż jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako bezrobotny. Podkreślił, że nie otrzymuje zasiłku, nie posiada żadnych dochodów. trudności w uzyskaniu zatrudnienia, Jest bezdomny, nie posiada stałego zameldowania co skutkującą brakiem propozycji pracy. Powołał się również na swój stan zdrowia ograniczający możliwość podjęcia pracy zgodnie z posiadanym wykształceniem. Skarżący przedstawił także swoją sytuację materialną ze szczególnym uwzględnieniem świadczeń pomocowych. W skardze wyliczył własne wydatki, niezaspokojone potrzeby materialne oraz wysokość świadczeń pomocowych. Z treści skargi wynika, że skarżący podnosi w niej zarzuty braku wyjaśnienia stanu faktycznego koniecznego dla rozstrzygnięcia jak również brak dostatecznej analizy sprawy. Ostatecznie domagał się przyznania na zakup żywności w kwietniu 2013 roku kwoty 300 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie albowiem zarzuty w niej zawarte są bezpodstawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie chociaż przyczyn całkowicie innych od w niej zawartych. Na wstępie wskazać należy, że kontrola zaskarżanej skargą decyzji przeprowadzona przez sąd administracyjny z upoważnienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U z 2002 roku, nr 153, poz. 1269 ), sprawowana jest pod względem ich zgodności z prawem (tj. legalności) jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Stosownie do przepisu art.145 §1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 roku poz.270 ze. zm. – powoływanej dalej jako p.p.s.a.) sąd uchyla zakwestionowaną skargą decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Z przywołanych przepisów w sposób jednoznaczny wynika, iż usunięcie zaskarżonego aktu z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub normy procesowe, przy czym naruszenie to musi mieć charakter kwalifikowany, to jest rażący względnie mający, bądź mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji. Dodać też należy, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), co oznacza, że sąd dokonuje oceny zaskarżonego aktu mając na uwadze wszelkie aspekty sprawy, nie zaś wyłącznie zarzuty i argumentację podniesiona przez stronę. Wskazać nadto należy, że sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji w aspekcie jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2013 roku w sprawie [...], utrzymująca w mocy decyzję, działającego z mocy upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy, Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] kwietnia 2013 roku nr [...] przyznająca T.C. świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności, jako zasiłek celowy, w kwocie 150 zł w od dnia [...] kwietnia do [...] kwietnia 2013 roku w ramach programu wieloletniego "pomoc państwa w zakresie dożywiania". Decyzje obydwu organów zostały wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 roku – O pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 roku, nr 175 poz. 1362 ze zm.) oraz ustawy z dnia 29 grudnia 2005 roku O ustanowieniu programu wieloletniego "pomoc państwa w zakresie dożywiania"( Dz. U. z 2005 roku, nr 267, poz. 2269). Stosowane do przepisu art. 14 ustawy O pomocy społecznej przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 roku poz. 267) – zwanej dalej "k.p.a." stosuje się odpowiednio. Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Realizuje się w tym szczególna instytucja uznania administracyjnego polegająca na tym, iż organowi administracji przyznano możność dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań, z pojęciami nieostrymi w postaci "niezbędnej potrzeby życiowej" oraz "warunków odpowiadających godności człowieka". W swoich działaniach więc, organ w pierwszej kolejności zobowiązany jest do dokonania oceny, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy przyznanie skarżącemu wnioskowanej pomocy zmierzałoby do zaspokojenia jego niezbędnych potrzeb i umożliwiło mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W przypadku zaistnienia wskazanych okoliczności istnieje możliwość odmowy przyznania pomocy społecznej jedynie wówczas, gdy przemawia za tym interes społeczny bądź przekraczałoby to możliwości organu (zostają zaspokojone niezbędne potrzeby innych osób i rodzin korzystających z ośrodka pomocy społecznej, których charakter uzasadnił ich zaspokojenie z pierwszeństwem przez konkretnie zgłoszona potrzebą). Przesłanki uzasadniające jednak odmowę przyznania pomocy muszą mieć charakter konkretny, a nie abstrakcyjny. Z analizy przepisów art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. wynika, iż organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący niezbędną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej uzasadnienia. W samej decyzji organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W myśl przepisów ustawy O ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", celem Programu jest: w między innymi poprawa poziomu życia osób i rodzin o niskich dochodach ( art.2 pkt 40) zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku O pomocy społecznej w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych ( art. 3 pkt 1 lit. c ). Przepis art. 7 omawianej ustawy odnośnie udzielania pomocy w zakresie dożywiania, z wyłączeniem pomocy określonej w art. 6a, nakazuje odpowiednie zastosowanie przepisów ustawy O pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Materialnoprawną podstawą kontrolowanej decyzji stanowią powołany wyżej przepis art. 3 ust 1 oraz art. 5 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W szczególności przepis art. 5 ust. 1 stanowi że pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Użycie w powołanym przepisie terminu "może", jednoznacznie wskazuje na fakultatywność pomocy, zatem uznaniowość organu w przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia. Również przepisy art. 39 ust. 1 i 2 , 40 oraz art. 41 ustawy O pomocy społecznej, do której, jak powiedziano wyżej, odsyłają przepisy ustawy (...)" Pomoc państwa w zakresie dożywiania" dotyczące zasiłku celowego oraz zasiłku specjalnego celowego i zasiłku okresowego zawierają termin "może". Wskazuje to, iż decyzja o przyznaniu zasiłku celowego zasiłku celowego specjalnego ma charakter uznaniowy. Uznaniowość decyzji administracyjnej w omawianym zakresie oznacza, że pomoc w zakresie dożywiania jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym powoduje, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami i żądaniami. Tym samym spełnienie kryteriów, w tym również finansowych, przez osobę ubiegającą się o pomoc w zakresie dożywiania nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości, którą sama określa, a wręcz przeciwnie, organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ powinien zatem kierować się ogólną zasadą dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeśli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Odmowa przyznania świadczenia albo przyznanie świadczenia w mniejszej wysokości od wnioskowanej wymaga także pełnego wskazania przyczyn takiego stanowiska organu, zgodnie z regułami postępowania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie powołanego wyżej przepisu sprawia, że dokonywana przez sąd administracyjny kontrola takich decyzji jest znacznie ograniczona. Sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zatem czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, to jest, czy przede wszystkim nie nosi cech dowolności. W kontrolowanej sprawie w ocenie Sądu, zasadnicze znaczenie miało wyjaśnienie istoty postępowania odwoławczego oraz spoczywających na Samorządowym Kolegium Odwoławczym – jako organie II instancji – obowiązków w zakresie rozpatrywanej sprawy. Odnosząc się zatem do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wyjaśnić należy, iż wniesienie odwołania od decyzji administracyjnej wydanej w pierwszej instancji przenosi na organ odwoławczy kompetencję merytorycznego rozpatrzenia indywidualnej sprawy administracyjnej. Istota postępowania odwoławczego polega na ponownym merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia przez organ niższego stopnia, w jej całokształcie. Z ustanowionej w Konstytucji RP i wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności wynika, że sprawa administracyjna jest dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, co oznacza, że tak organ l instancji, jak i organ II instancji mają obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Przystępując do rozpatrzenia odwołania organ drugiej instancji dokonuje oceny materiału dowodowego zebranego i rozpatrzonego przez organ pierwszej instancji oraz zbadania ustaleń poczynionych przez ten organ. W wyniku przeprowadzonej oceny organ odwoławczy może określić zakres i kierunki dalszego postępowania wyjaśniającego w drugiej instancji. Oczywistym jest, iż organ odwoławczy musi dokonać w toku postępowania odwoławczego oceny, w jakim zakresie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji zebrano i rozpatrzono materiał dowodowy załatwianej sprawy. W przypadku, gdy materiał dowodowy został w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w pierwszej instancji zebrany w sposób wyczerpujący, organ odwoławczy ma obowiązek dokonać ponownej jego oceny i wydać orzeczenia co do istoty sprawy. W sytuacji, gdy organ odwoławczy uzna, iż postępowanie wyjaśniające organu pierwszej instancji obarczone jest nieznacznymi brakami, zobligowany jest w oparciu o przepis art. 136 k.p.a. przeprowadzić uzupełniające postępowanie wyjaśniające lub zlecić jego wykonanie organowi pierwszej instancji. Tak zatem zasadniczy cel postępowania odwoławczego sprawdza się do merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją organu pierwszej instancji. Co do zasady także orzeczenie organu odwoławczego ma charakter merytoryczny (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) lub merytoryczno-reformacyjny (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Stanowi to bezpośrednią realizację zasady ekonomiki postępowania, gdyż służy przyspieszeniu załatwienia sprawy administracyjnej przez organy administracji publiczne, najpóźniej na etapie postępowania odwoławczego. Temu samemu celowi służy instytucja przewidziana w przepisie art. 136 k.p.a. uprawniająca organ odwoławczy do przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. W takim ujęciu postępowania drugoinstancyjnego, orzeczenie o charakterze kasacyjnym (art. 138 § 2 k.p.a.) jest dopuszczalne tylko na zasadzie wyjątku. Wyniki poczynionych ustaleń faktycznych i prawnych organ odwoławczy winien uzewnętrznić w uzasadnieniu wydanej decyzji administracyjnej w spełniającym wymogi określone w art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., zatem zawierającym jednoznaczne wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. Organ musi, przeto zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w tym w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. W uzasadnieniu poza składnikami expressis verbis wskazanymi w art. 107 § 3 k.p.a. organ winien nadto szczegółowo odnieść się do argumentów podnoszonych w odwołaniu. Organ winien przy tym pamiętać, iż wskazania faktów, które uznaje za udowodnione nie może zastąpić opisem postępowania przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji. Brak odpowiadającego wymogom art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienia decyzji administracyjnej podjętej w ramach uznania administracyjnego uniemożliwia wtedy sądowi administracyjnemu przeprowadzenie prawidłowej kontroli owej decyzji pod względem zgodności z prawem, do czego, w myśl art. 1 § 2 powołanej wyżej ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd ten jest powołany. Wskazać dlatego w tym miejscu należy, że prawidłowo zredagowane, pod względem merytorycznym i prawnym, uzasadnienie decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. Mocą przywołanej zasady organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Uzasadnienie decyzji winno być elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia. Wyrażona w powołanym wyżej przepisie zasada przekonywania nie zostanie zaś zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy lub nie przedstawi w sposób wyczerpujący wykładni stosowanych przepisów prawa. Podsumowując zatem Sąd stwierdza, że prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Treść uzasadnienia winna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ odwoławczy winno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu (zobacz wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp z dnia 23 maja 2013 roku w spr. II SA/Go 1077/13). W ocenie Sądu, w aspekcie powyższych rozważań, uzasadnienie organu odwoławczego, w kontrolowanej sprawie, nie czyni zadość powyższym zasadom. Uzasadnienie organu drugiej instancji, poza opisem postępowania organu pierwszej instancji zawiera przywołanie przepisu art. 3 i 5 ustawy O ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Organ odwołał się do zasad dotyczących postępowania w zakresie przyznawania pomocy w zakresie dożywiania w szczególności charakteru uznaniowego decyzji oraz obowiązku właściwego przeprowadzenia postępowania i uzasadnienia podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Organ nie wyjaśnił czy, według jego przekonania, taki obowiązek spoczywa na organach obydwu instancji. Ze sposobu uzasadnienia decyzji wynika, że organ odwoławczy, w swoim przekonaniu, jest od takiego postępowania zwolniony skoro brak w nim jakichkolwiek ustaleń własnych oraz brak oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organ nie odniósł się zupełnie do zasadności zgłoszonego żądania zarówno w aspekcie potrzeby takiego świadczenia, a przede wszystkim w aspekcie wysokości zgłoszonej kwoty. Wreszcie należy wytknąć, że organ nie odniósł się w ogóle do zarzutów zawartych w bardzo obszernym odwołani, pomijając jego treść całkowitym milczeniem. Tak zatem na podstawie analizy akt administracyjnych sprawy, stwierdzić należy, że rozpoznając sprawę na skutek odwołania złożonego przez T.C., Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ustaliło stanu faktycznego sprawy w sposób wymagany cytowanymi przepisami i umożliwiający następnie merytoryczne rozpoznanie sprawy; nie dokonało nadto własnej rzetelnej analizy okoliczności danej sprawy, ograniczając się do zaakceptowania stanowiska organu pierwszej instancji bez wskazania przyczyn takiej aprobaty. Rozpatrując treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie można stwierdzić, aby w kontrolowanej sprawie organ odwoławczy, zgodnie z opisaną wyżej zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, dokonał ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie. Pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji motywów, którymi kierował się organ odwoławczy uniemożliwia Sądowi przeprowadzenie prawidłowej kontroli owej decyzji pod względem zgodności z prawem. Bez stosownych wyjaśnień organu odwoławczego rozstrzygnięcie odmowne jest niezrozumiałe. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja z dnia [...] maja 2013 roku nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana została z naruszeniem art. 15 oraz 107 § 1 k.p.a., które to uchybienia naruszają przywołane przepisy w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz uniemożliwiają kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia. Wskazane uchybienia sprawiają, że zaskarżona decyzja nie może się ostać. Rozpatrując sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane będzie z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, w ramach którego powinien dokonać oceny zebranych w toku postępowania dowodów a następnie dokonać wszechstronnej analizy sprawy. Wynik przeprowadzonego w ten sposób postępowania, stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. powinien znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji administracyjnej, kończącej postępowanie w sprawie. Kierując się powyższymi rozważaniami, Sąd z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd wstrzymał wykonanie decyzji w całości.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło