III SA/Wa 147/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Krystyna Kleiber (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2013 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz J. R. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia [...] maja 2012r. określił J.R. (zwanemu dalej: "Skarżącym") wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. w kwocie 143.030 zł wraz z odsetkami za zwłokę od niezapłaconych w terminie płatności zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za marzec, kwiecień i październik 2009r. w łącznej kwocie 2.237 zł. Decyzja została doręczona w dniu 23 maja 2012 r. W dniu 3 lipca 2012 r. pełnomocnik Skarżącego złożył odwołanie( data nadania) od decyzji, do którego dołączył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z dokumentacją lekarską dotyczącą Skarżącego. Dokumenty te wpłynęły do organu w dniu 6 lipca 2012 r. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik Skarżącego wskazał, iż Skarżący nie wniósł odwołania w terminie przewidzianym dla tej czynności, gdyż zapadł na ciężką chorobą, która uniemożliwiała mu normalne funkcjonowanie i w szczególności należytą ochronę jego interesów procesowych. Powyższe wedle relacji pełnomocnika Skarżącego wynikało z faktu, iż u Skarżącego, który jest osobą po [...] oraz dwóch [...], a także leczony na [...], na jesieni 2011 roku zdiagnozowano [...]. Na dowód pełnomocnik Skarżącego złożył stosowną dokumentację medyczną. Z relacji pełnomocnika Skarżącego wynikało również, iż w kwietniu 2012 roku Skarżący został skierowany do szpitala ze względu na ostrą postać [...]. Natomiast w maju i czerwcu 2012 roku Skarżący nadal znajdował się w stanie poważnych dolegliwości zdrowotnych, gdyż nadal utrzymywało się u niego realne zagrożenie dla jego zdrowia i życia ze względu na chorobę [...]. Dodatkowo, w czerwcu 2012 roku Skarżący zapadł na ostre zapalenie górnych dróg oddechowych. Biorąc pod uwagę opisane okoliczności jak również przedłożoną dokumentację medyczną, pełnomocnik Skarżącego wskazał, iż w momencie upływu terminu do złożenia środka zaskarżenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] maja 2012r. Skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim od dnia 6 czerwca 2012 r., zaś co najmniej od stycznia 2012 roku znajdował się w stanie bezpośredniego zagrożenia życia ze względu na stwierdzone u niego schorzenia — i nie mógł prawidłowo kierować swoimi czynnościami procesowymi. Zdaniem pełnomocnika Skarżącego stan zdrowia Skarżącego jednoznacznie świadczy o tym, że uchybienie w złożeniu środka zaskarżenia od przedmiotowej decyzji nastąpiło bez winy Skarżącego, trudno bowiem wymagać od człowieka znajdującego się na pograniczu życia i śmierci zajmowania się czynnościami procesowymi. Ponadto wedle relacji pełnomocnika Skarżącego dopiero w dniu 26 czerwca 2012r. stan zdrowia Skarżącego poprawił się na tyle, że był on w stanie udzielić pełnomocnictwa do reprezentowania go w sprawach podatkowych. Jednocześnie Skarżący w terminie 7 dni od ustania przyczyn uchybienia terminowi, tj. od momentu, gdy jego stan zdrowia poprawił się na tyle, że mógł ustanowić w sprawie profesjonalnego pełnomocnika złożył wraz z przedmiotowym wnioskiem wymagany środek zaskarżenia. Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpoznaniu wniosku Skarżącego, odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie bezsporne jest, iż doszło do uchybienia przez Skarżącego terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Przedmiotowa decyzja została doręczona Skarżącemu w dniu 23 maja 2012r., co oznacza iż zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz.60) Ordynacja podatkowa, termin ustawowy do wniesienia odwołania upływał w dniu 6 czerwca 2012r., zaś odwołanie zostało złożone w dniu 3 lipca 2012 r. Powołując przepis art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej wskazał, iż warunkiem koniecznym do przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego braku winy w jego uchybieniu, co oznacza że strona winna przy użyciu stosownej argumentacji uwiarygodnić swoją staranność i wykazać, iż przeszkoda w zachowaniu terminu była od niej niezależna. Organ odwoławczy zauważył również, że oceniając winę bądź jej brak w uchybieniu terminu procesowego, jako kryterium przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy, zdaniem Organu odwoławczego, można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody przy zachowaniu terminu, nawet za pomocą największego w danych warunkach wysiłku. Organ odwoławczy powołując się wskazane orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, iż w jego ocenie choroba poświadczona zwolnieniem lekarskim nie jest okolicznością wystarczającą do uprawdopodobnienia braku winy, gdyż trzeba ponadto uprawdopodobnić, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności (np. napisanie odwołania) oraz, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy domowników lub innych osób przy jej dokonaniu (np. przy nadaniu pisma w urzędzie pocztowym). Następnie przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Organ odwoławczy wskazał, iż pismem z dnia 21 września 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował Dyrektora Izby Skarbowej , iż Skarżący wystąpił z wnioskiem o świadczenie z tytułu niezdolności do pracy w okresie od dnia 17 stycznia 2012r. do dnia 27 lutego 2012r. oraz w okresie od dnia 6 czerwca 2012r. do dnia 27 września 2012r. co oznacza, że oznacza to, iż w okresie od dnia 23 maja 2012 r. (data doręczenia przedmiotowej decyzji) do dnia 6 czerwca 2012r. (ostatni dzień 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania) Skarżący nie przebywał na zwolnieniu lekarskim, ani w szpitalu i z uwagi na poważny stan swojego zdrowia mógł przewidzieć, że jego stan zdrowia może się pogorszyć w przyszłości. Organ odwoławczy zauważył również, iż stan zdrowia Skarżącego pogorszył się dopiero w dniu 6 czerwca 2012r. (w ostatnim dniu terminu na złożenie odwołania), o czym świadczy wystawione w tym samym dniu zwolnienie lekarskie, co zdaniem Organu oznacza że w okresie od dnia 23 maja 2012r. (data doręczenia Stronie decyzji) do dnia 6 czerwca 2012r. (dzień wystawienia zwolnienia lekarskiego), Skarżący mógł wnieść odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Organ odwoławczy przeanalizował również dokumentację medyczną dołączoną do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i na jej podstawie stwierdził, że choroby Skarżącego nie pojawiły się nagle, lecz zostały zdiagnozowane już znacznie wcześniej, co zdaniem Organu może świadczyć o tym, że Skarżący nie przejawiał zainteresowania w zakresie odpowiedniego zabezpieczenia prowadzonych postępowań podatkowych, tak aby nie ponieść w przyszłości szkody na skutek utrudnień wynikających chociażby w okresowego przebywania w szpitalu. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w jego ocenie przedstawiona przez Skarżącego dokumentacja medyczna i zwolnienia lekarskie wskazują, że istniała po stronie Skarżącego przeszkoda do dokonania czynności w postępowaniu, jednak do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu konieczne jest uwiarygodnienie przez Stronę niemożności jej działania, mimo dołożenia staranności w przezwyciężeniu takiej przeszkody. Zdaniem Organu choroby Skarżącego nie stanowiły przeszkody, aby przy minimum zaangażowania i wysiłku złożyć odwołanie od przedmiotowej decyzji w terminie ustawowym. Mając powyższe na uwadze Organ odwoławczy wskazał, iż Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Skarżący od opisanego postanowienia wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu naruszenie przepisu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, wnosząc w skardze o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu przedmiotowej skargi Skarżący stwierdził, iż w jego ocenie odmowa organu odwoławczego narusza przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię przepisu polegającą na tym, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia organu podatkowego II instancji wskazuje, że organ ten oczekuje udowodnienia nie zaś uprawdopodobnienia tych okoliczności przez stronę. W ocenie Skarżącego, strona w toku postępowania podatkowego ma prawo złożyć odwołanie w dowolnym dniu terminu do jego złożenia, a zatem fakt że czekała z tą czynnością do końca terminu nie może być jej poczytywany jako działanie niestaranne. W piśmie z dnia 22 stycznia 2013r., stanowiącym odpowiedź na powyższą skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie zaprezentowane wcześniej stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a ocenie Sądu podlega zgodność wydanych aktów, w tym przypadku ostatecznego postanowienia administracyjnego z przepisami prawa, stosownie zaś do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Działając na podstawie wskazanej kognicji, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie jako naruszające przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, uznając skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, odmawiające Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienie odwołania za uzasadnioną. W sprawie tej jest niesporne, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W., decyzją z dnia [...] maja 2012 r. określił Skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r., a decyzja ta została Skarżącemu podatnikowi doręczona 23 maja 2012 r. Termin do wniesienia odwołania mijał w dniu 6 czerwca 2012 r. Odwołanie od decyzji powinno zostać złożone w ciągu 14 dni od doręczenia decyzji. O terminie do odwołania Skarżący został w decyzji pouczony. W dniu 6 lipca 2012 r. do Dyrektora Izby Skarbowej w W. wpłynęło opóźnione odwołanie Skarżącego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, w którym Skarżący przedstawił swoją sytuację zdrowotną – [...], uprawdopodobniając choroby dokumentacją lekarską. Z dokumentacji wynika, że od 1 lutego 2011 r. do 4 lutego 2011 r. i od 5 września 2011 r. do 8 września 2011 r. Skarżący przebywał w szpitalu z powodu dolegliwości kardiologicznych, a od 6 czerwca do 12 czerwca 2012 r. Skarżący posiadał zwolnienie lekarskie na zakażenie górnych dróg oddechowych. Dokumenty te zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej nie uzasadniały przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu Skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Ponadto we wniosku wskazał, że jego stan zdrowia poprawił się dopiero 26 czerwca 2012 r., wówczas ustanowił pełnomocnika, który zapoznał się z aktami 29 czerwca 2012 r. i złożył badany wniosek. Sąd stwierdza, że pełnomocnictwo istotnie zostało udzielone 26 czerwca 2012 r. Stwierdza też, że pismem z dnia 21 września 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych potwierdził, że zwolnienie lekarskie było udzielone w czasie od 6 do 20 czerwca 2012 r., a następnie do 27 września 2012 r. W ocenie Sądu rozważania Dyrektora Izby Skarbowej dotyczące możliwości Skarżącego do złożenia odwołania przed 6 czerwca 2012 r. są teoretyczne i hipoteczne. Organ podatkowy nie wykazał zawinienia podatnika, a taka jest przesłanka art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Natomiast podatnik wykazał chorobę trwającą od 2011 roku poprzez hospitalizację i korzystanie z pomocy lekarskiej w lutym 2012 r. oraz od 6 czerwca 212 r. do września 2012 r. Przepis stanowiący podstawę do wniesienia odwołania - art. 213 § 1 Ordynacji podatkowej nie zabrania podatnikowi sporządzenia odwołania w ostatnim dniu terminu. Warunek z przepisu art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej został również zachowany, gdyż podatnik udzielił pełnomocnictwa w dniu 26 czerwca 2012 r., w dniu 29 czerwca2012 r. pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy, a w dniu 6 lipca 2012 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem. W tym stanie faktycznym Sąd dał wiarę Skarżącemu, że choroba Skarżącego stanowiła o braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Należy przypomnieć, że osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentację swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do upływu ostatniego dnia terminu. Nie jest zatem wymagany dowód, lecz tylko środek zastępczy dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dający pewności, lecz tylko wiarygodność - prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Sąd przyjął również, że Skarżący uprawdopodobnił zachowanie 7-dniowego terminu do wykonania opisanej czynności, od ustania przyczyny uchybienia terminowi, aczkolwiek nadal był chory, co wynika z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd uznał, że złe samopoczucie, które towarzyszy chorobie jest odczuciem indywidualnym i subiektywnym, w którym jedynie sam zainteresowany może ocenić swoje możliwości życiowe. Z tych przyczyn to jest naruszenia art. 162 § Ordynacji podatkowej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu, okoliczności faktycznych, postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zostało uchylone na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Niewłaściwe zastosowanie przepisu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdził też, że uchylone postanowienie nie może być wykonane, na postawie art. 152 p.p.s.a., a o kosztach orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. 15608709N: 015608709