II SA/Wa 904/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Danuta Kania, Janusz Walawski (spraw.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2013 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby – oddala skargę – Szef Służby Celnej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 188 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 z późn. zm.) w dniu [...] marca 2013 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] o zwolnieniu D. S. ze Służby Celnej wydanej na podstawie art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że jedną z przyczyn fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza ze służy w Służbie Celnej jest, zgodnie z art. 105 pkt 9 przedmiotowej ustawy, zaistnienie innej niż, określone w pkt 1-8, ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności gdy wymaga tego dobro Służby Celnej lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych. Zwolnienie w takim przypadku następuje po zasięgnięciu opinii związków zawodowych. Długotrwała nieobecność w służbie D. S., pomimo że usprawiedliwiona, prowadziła do dezorganizacji służby oraz obciążania pozostałych funkcjonariuszy dodatkowymi zadaniami, wpływała też na negatywną motywację pozostałych funkcjonariuszy. Sam fakt tak długiej nieobecności ww. naruszał interes służby. W ocenie Szefa Służby Celnej, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz przedstawione przez organ pierwszej instancji argumenty potwierdzają zasadność decyzji o zwolnieniu ze służby. Należy podkreślić, że organ nie oceniał, ani też nie kwestionował zasadności przebywania funkcjonariuszki na zwolnieniach lekarskich, ale wziął pod uwagę, że od 4 lat była ona niedyspozycyjna i miało to wpływ na pracę jednostki, w której pełniła służbę. D. S., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] marca 2013 r., utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie zwolnienia skarżącej ze służby w Służbie Celnej. Pełnomocnik skarżącej zarzucił w skardze, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem następujących przepisów: 1) art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej w zw. z art. 7, 77 i art. 80 Kpa, poprzez dowolne przyjęcie, że dalsze pozostawanie skarżącej w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, bowiem wymaga tego dobro służby, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie pozwala na dokonanie takich ustaleń; 2) art. 2, art. 18, art. 47 i art. 71 Konstytucji RP, poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy organy stosujące prawo powinny przy interpretacji przepisów i ocenie stanu faktycznego uwzględniać dobro rodziny, chronić życie prywatne i rodzinne, zwłaszcza gdy na skutek arbitralnego stosowania prawa może zostać naruszone dobro małoletnich, niepełnosprawnych dzieci. Pełnomocnik skarżącej podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Szef Służby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym względem nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 105 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 z późn. zm.), funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku: 1) niewywiązywania się z obowiązków służbowych w służbie stałej, stwierdzonego w dwóch następujących po sobie ocenach okresowych, między którymi upłynęło co najmniej 6 miesięcy; 2) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo inne niż określone w art. 104 ust. 1 pkt 2; 3) powołania do innej służby państwowej, a także objęcia funkcji z wyboru w organach wykonawczych samorządu terytorialnego; 4) nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy; 5) niewyrażenia zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe; 6) nieobecności w służbie z powodu choroby trwającej dłużej niż rok; 7) warunkowego umorzenia postępowania karnego lub postępowania karnego skarbowego, jeżeli popełniony czyn stanowił przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe; 8) odmowy poddania się badaniom lekarskim, o których mowa w art. 130 ust. 1; 9) zaistnienia innej, niż określone w pkt 1-8, ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności gdy wymaga tego dobro Służby Celnej lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych: zwolnienie funkcjonariusza ze służby może nastąpić w tym przypadku po zasięgnięciu opinii związku zawodowego funkcjonariuszy; 10) upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia; 11) osiągnięcia wieku 65 lat, jeżeli okres służby umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury, z osiągnięciem tego wieku. W powyżej przytoczonym przepisie ustawodawca określił fakultatywne przesłanki zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Służbie Celnej. Decyzja o zwolnieniu skarżącej ze służby w Służbie Celnej została wydana, gdyż w ocenie organu zaistniała przesłanka określona w art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej. Treść przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji wskazuje, że decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Decyzja taka pozostaje wprawdzie pod kontrolą Sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem Sąd bada wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, nie wnikając w jego celowość. Z tego względu sądowa kontrola takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydawaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Dyrektor Izby Celnej w O., zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 Kpa, podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył istotny dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy oraz wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy (art. 11 Kpa). W ocenie Sądu, zarówno Dyrektor Izby Celnej w O., jak i Szef Służby Celnej nie przekroczyli też granic uznania administracyjnego. Podejmując decyzję o zwolnieniu skarżącej ze służby w warunkach uznania administracyjnego, organy w należyty sposób wyważyły interes społeczny i słuszny interes strony (art. 7 Kpa), prawidłowo uznając, że przeszkodą do uwzględnienia słusznego interesu funkcjonariusza był interes społeczny. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie naruszyło zasady proporcjonalności, jak również godności skarżącej. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy organy orzekające prawidłowo uznały, że interes skarżącej o pozostawieniu jej w Służbie Celnej nie mógł zyskać przewagi nad interesem i dobrem służby. I tak, organ I instancji wyjaśnił, że podejmując decyzję o zwolnieniu uznał przede wszystkim, że w sprawie przeszkodą do uwzględnienia słusznego interesu skarżącej był interes społeczny, tzn. dobro Służby Celnej. Organy zasadnie zwróciły uwagę, że przejawem interesu społecznego w tej sprawie były względy natury organizacyjnej - przedłużająca się absencja skarżącej dezorganizowała pracę w jednostce, w której pełniła służbę i utrudniała prawidłową realizację nałożonych na Służbę Celną zadań. Argumentację organu należy uznać za przekonywującą, w dostateczny sposób uzasadniającą wydane rozstrzygnięcie i mającą potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Fakt, że skarżąca pozostawała na długoterminowych zwolnieniach lekarskich powodował, co wykazał organ, dezorganizację służby w jednostce, w której ją pełniła, jak również dodatkowe obciążenie dla innych funkcjonariuszy. Obowiązki nieobecnego funkcjonariusza muszą przejąć bowiem inni funkcjonariusze i wykonywać je obok własnych zadań służbowych, wynikających z ich zakresu obowiązków i zajmowanego stanowiska służbowego. Oznacza to, że długotrwała nieobecność w służbie dezorganizuje ją i powoduje, że zajmowane przez skarżącą stanowisko nie mogło być racjonalnie wykorzystane przy realizacji zadań w jednostce, w której pełniła służbę. Niewątpliwie istotny jest, na co wskazał organ, również aspekt finansowy, gdyż pozostawanie skarżącej w służbie wiązało się z comiesięcznym wypłacaniem jej 100% uposażenia, podczas gdy nie przyczyniała się ona w żaden sposób do realizacji zadań służbowych. Reasumując, podkreślić należy, że w sytuacji powszechnie znanych problemów kadrowych Służby Celnej, dalsze pozostawanie w służbie celnika, który służby nie pełni, stanowi realne i bardzo istotne zagrożenie dla interesu społecznego, gdyż w sposób oczywisty zakłóca pracę Służby Celnej i w znacznym stopniu wpływa na możliwość rzetelnego wywiązywania się przez nią z powierzonych jej zadań publicznych określonych w ustawie o Służbie Celnej. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala na poznanie motywów, którymi kierował się organ, wydając decyzję o zwolnieniu skarżącej ze służby w Służbie Celnej i nie daje podstaw do stwierdzenia dowolności działania organu. W tym miejscu zasadnym jest odwołanie się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wskazał on, że "Każdy funkcjonariusz Służby Celnej z uwagi na potrzebę zapewnienia bezstronności i rzetelności wykonywanych obowiązków, a także transparentność zawodową i majątkową, co w sposób bezpośredni wiąże się z doniosłością zadań tej służby - jest poddany licznym ograniczeniom również w zakresie korzystania z praw chronionych konstytucyjnie". W tych okolicznościach nie można przyjąć, że organ wyolbrzymia konsekwencje finansowo - organizacyjne. Organ oceniał jedynie, czy są podstawy do dalszego utrzymania istniejącego stosunku służbowego, w sytuacji długotrwałego niepełnienia służby w związku z przebywaniem skarżącej na zwolnieniach lekarskich Zwolnienie ze służby na podstawie art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej jest uprawnieniem pracodawcy, związanym z przedłużającą się niemożnością świadczenia służby przez funkcjonariusza celnego. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie zaistniały, wynikające z art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, przesłanki zwolnienia skarżącego ze służby, a organy wykazały, że interes służby, który w rozpoznawanej sprawie jest tożsamy z interesem społecznym, przemawia za koniecznością niezwłocznego rozwiązania stosunku służbowego, to zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Sąd stwierdził, że są one nie zasadne, bowiem wskazane w skardze przepisy prawa procesowego i materialnego nie zostały naruszone. Sąd, rozumiejąc sytuację skarżącej związaną z jej sytuacją rodzinną (choroba dzieci i jej), jak również okoliczności związane z "alokacją" funkcjonariuszy celnych nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Przywileje wynikające ze stosunku służbowego to również większe obowiązki. Podkreślić należy, że z akt sprawy wynika, że sytuacja rodzinna skarżącej od czasu "alokacji" nie uległa zmianie, a jej wnioski o przeniesie do innej jednostki organizacyjnej Służby Celnej, tzn. bliższej jej miejsca zamieszkania nie zostały uwzględnione z przyczyn wskazanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2005 r. o sygn. akt II SA/Wa 1218/05. Uznając zarzuty skargi jako nieuzasadnione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.