I SA/Kr 924/13

|Sygn. akt I SA/Kr 924/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 września 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr.), WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2013 r., sprawy ze skargi Z.B., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 17 kwietnia 2013 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, - s k a r g ę o d d a l a - Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w N. postanowieniem z dnia 28 lutego 2013r., znak [...] odmówił Z.B. umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych [...] do [...] wobec ustalenia, że obowiązek objęty tytułami nie wygasł, a do sprawy nie można stosować art. 369 i art. 375 § 2 k.c. W podstawie prawnej postanowienia powołano art. 59 § 3 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r., poz. 1015). W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie egzekucyjne przez niego prowadzone ma na celu ściągnięcie nieopłaconych należności z tytułu składek, z zastosowaniem egzekucji ze świadczenia emerytalno-rentowego. Z.B. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wskazując na wygaśnięcie obowiązku w oparciu o art. 369 i art. 375 § 2 k.c. Dyrektor podniósł dalej, że odpowiedzialność osobista członków zarządu stowarzyszenia kształtowana jest tylko w drodze ostatecznej lub prawomocnej decyzji administracyjnej, wydanej na podstawie art. 116a o.p. Decyzja ma charakter konstytutywny, zatem do uznania istnienia odpowiedzialności za zobowiązania, a przez to i współodpowiedzialności dłużników, nie wystarczy, że dany przepis ustawy wskazuje na solidarny charakter obowiązku. Nie ma więc zastosowania art. 369 k.c. Odpowiedzialność Z.B. została określona decyzją z dnia 12 lipca 2004r., która w zakresie zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 14 kwietnia 2006r., sygn. akt [...] jest prawomocna i stanowiła podstawę wystawienia tytułów egzekucyjnych oraz zastosowania środka egzekucyjnego. Zmiana tej odpowiedzialności nie może nastąpić przy zastosowaniu k.c. Organ wskazał też, że nie można zastosować art. 375 § 2 k.c., bowiem nigdy nie istniała w tej sprawie wielość dłużników. Prawomocnym wyrokiem z dnia 29 grudnia 2009r., sygn. akt III Ua 572/09 Sąd Apelacyjny w Krakowie stwierdził, że J.K. i A.D. nie ponoszą odpowiedzialności za zaległe składki. Tym samym nie były dłużnikami solidarnymi z Z.B. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Z.B. wniosła w terminie zażalenie, domagając się zmiany postanowienia poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego, a w razie nieuwzględnienia tego wniosku – uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca podniosła, że powołanym przez organ wyrokiem Sądu Apelacyjnego zostały uwzględnione zarzuty wspólne, przysługujące wszystkim osobom obciążonym odpowiedzialnością solidarną za sporne zobowiązanie. Należy zatem w niniejszej sprawie zastosować art. 375 § 2 k.c. w zw. z art. 91 i art. 116 o.p. Skarżąca zarzuciła też, że nieważna jest sama decyzja z dnia 12 lipca 2004r., ponieważ orzeczono o odpowiedzialności osób, którym przypisano funkcję członków zarządu nieistniejącej osoby prawnej. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2013r., znak [...], wydanym na podstawie art. 17 § 1 i art. 18 w zw. z art. 59 z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r., poz. 1015) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odniósł się do wszystkich argumentów strony skarżącej. Zaznaczył też, że organ egzekucyjny z urzędu bada dopuszczalność egzekucji, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku, objętego tytułem wykonawczym. Organ odwoławczy wskazał, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest w przedmiotowej sprawie zarówno organem egzekucyjnym, jak i wierzycielem. Wydając postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, zawarł w nim swoją opinię jako wierzyciela co do argumentów strony. Dyrektor Izby Skarbowej ma ograniczone możliwości kwestionowania stanowiska wierzyciela. Ocenił jednak postanowienie organu pierwszej instancji jako zgodne z prawem. Nadto organ odwoławczy zaznaczył, że postępowanie egzekucyjne nie jest właściwym postępowaniem do ponoszenia zarzutu nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z.B. wniosła w terminie skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o jego uchylenie, uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 375 § 2 k.c. w zw. z art. 91 o.p., w zw. z art. 31 i art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich niezastosowanie, polegające na przyjęciu, że w stosunku do niej nie wygasł obowiązek uiszczenia zaległych składek wskutek wydania wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 29 grudnia 2009r., sygn. akt III AUa 572/09. Zdaniem Z.B.analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że wobec niej obowiązek wygasł, ponieważ wspomniany wyrok uwzględniał zarzuty wspólne dla niej i innych współdłużników solidarnych z tytułu składek. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Nie stwierdzając takich naruszeń, sąd administracyjny skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a. Przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego wyliczone zostały w art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm., dalej: u.p.e.a.). Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone m. in. wówczas, gdy egzekwowany obowiązek wygasł. Na tej przesłance skarżąca oparła swoje żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec niej. Z uwagi na realia niniejszej sprawy wypada podkreślić w tym miejscu zasadnicze cechy postępowania egzekucyjnego. Nie jest ono procedurą, w ramach której mają zostać skonkretyzowane prawa lub obowiązki strony, wynikające z przepisów prawa materialnego. Taka konkretyzacja ma bowiem miejsce na etapie wcześniejszym, określanym jako postępowanie jurysdykcyjne. Postępowanie egzekucyjne jest fazą następną, a jego celem jest doprowadzenie do wykonania aktu administracyjnego, który został wydany na zakończenie etapu jurysdykcyjnego. Organ egzekucyjny ma ograniczone możliwości badania sprawy, jego kognicja ogranicza się tylko i wyłącznie do zagadnień, związanych z samym wykonaniem aktu administracyjnego albo brakiem możliwości jego wykonania. Nie ma natomiast umocowania, aby sięgać "wstecz" i badać prawidłowość sposobu, w jaki w fazie jurysdykcyjnej skonkretyzowano prawa i obowiązki strony. Nie może zatem odnosić się do zagadnień, związanych z ustaleniami faktycznymi i zastosowaniem do nich przepisów prawa materialnego. Punktem wyjścia dla organu egzekucyjnego jest wykonywany akt administracyjny. Dopóki znajduje się on w obrocie prawnym, organ prowadzący egzekucję jest nim związany. W żadnym wypadku nie może samodzielnie dokonywać jego weryfikacji. To ograniczenie kognicji znalazło wyraz w art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z powyższych przyczyn w niniejszej sprawie nie mogły zostać wzięte pod uwagi te zarzuty skarżącej, które odnosiły się do nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 lipca 2004r. Jeżeli nawet akt ten dotknięty jest wadami, na które wskazywała Z.B., to podnoszenie tych argumentów w toku postępowania egzekucyjnego nie może odnieść skutku. Również powoływane przez skarżącą wyroki sądów powszechnych i Sądu Najwyższego nie dawały podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec Z.B.. Wskazać należy, że decyzja z dnia 12 lipca 2004r. była przez pewien czas kwestionowana zarówno przez Z.B., jak i przez J.K. i A.D.. W wyniku odwołań przez nie wniesionych, Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2006r. zmienił częściowo wspomnianą decyzję. Wszystkie trzy wymienione osoby wniosły od tego wyroku apelacje, oddalone wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 13 listopada 2007r. Było to ostatnie orzeczenie sądu powszechnego, dotyczące Z.B. Na dalszym etapie postępowania działały czynnie już wyłącznie J. K. i A. D., wywodząc skargę kasacyjną. Wobec tego wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 2009r. dotyczył wyłącznie tych osób, uchylając wyrok Sądu Apelacyjnego tylko w tym zakresie, w jakim oddalał ich apelacje. Podobnie wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 29 grudnia 2009r., sygn. akt III AUa 572/09, odnosił się tylko i wyłącznie do spraw J. K. i A. D. Natomiast sytuacja prawna Z. B. została określona w sposób prawomocny wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 13 listopada 2007r. Skarżąca nie zakwestionowała tego rozstrzygnięcia. Ponieważ oddalało ono apelację skarżącej, w istocie w odniesieniu do niej pozostała w obrocie prawnym decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 lipca 2004r., w formie zmienionej wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 14 kwietnia 2006r. Ten też akt administracyjny, konkretyzujący prawa i obowiązki skarżącej, winien być wykonywany przez organy egzekucyjne tak długo, jak pozostaje w obrocie prawnym. Uwzględnienie przez te organy okoliczności, na które powołuje się skarżąca, nie jest dopuszczalne w trybie postępowania egzekucyjnego. Byłoby to bowiem weryfikowanie zasadności i wymagalności obowiązku, a tego organom egzekucyjnym czynić nie wolno, co wprost wynika z art. 29 § 1 u.p.e.a. Również w przypadku wyroków sądów powszechnych i Sądu Najwyższego argumenty Z. B. mogły być skutecznie podnoszone, ale w ramach postępowania innego niż egzekucyjne. Mając powyższe na uwadze uznać należało, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił, za podstawę biorąc art. 151 p.p.s.a.