II SA/Wa 1074/13

WyrokWSA w Warszawie2013-09-17

Skład orzekający: Anna Mierzejewska, Danuta Kania, Janusz Walawski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy długotrwała absencja policjanta z powodu zwolnień lekarskich, pomimo braku orzeczenia o niezdolności do służby przez komisję lekarską, może stanowić podstawę do zwolnienia ze służby z powodu ważnego interesu służby?
Ratio decidendi
Długotrwała, notoryczna absencja policjanta z powodu zwolnień lekarskich, dezorganizująca pracę jednostki i negatywnie wpływającą na morale innych funkcjonariuszy oraz wizerunek Policji, może stanowić podstawę do zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji (ważny interes służby), nawet jeśli nie wydano jeszcze orzeczenia o niezdolności do służby przez komisję lekarską. Sąd bada zgodność z prawem decyzji uznaniowej, nie jej celowość, oceniając czy nie doszło do dowolności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi R. B. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2013 r. uchylający w części rozkaz Komendanta [...] Policji z dnia [...] grudnia 2012 r. dotyczący zwolnienia R. B. ze służby w Policji i ustalający datę zwolnienia na dzień [...] stycznia 2013 r. Podstawą zwolnienia była długotrwała absencja policjanta na zwolnieniach lekarskich (ponad 900 dni w latach 2009-2012), która według organów negatywnie wpływała na funkcjonowanie jednostki i morale funkcjonariuszy. Skarżący zarzucał m.in. naruszenie przepisów postępowania, błędne zastosowanie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji oraz wydanie decyzji przez organ nieuprawniony.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Danuta Kania (spraw.), Janusz Walawski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2013 r. sprawy ze skargi R. B. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby – oddala skargę – Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. Komendant Główny Policji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 276), dalej powoływanej jako: K.p.a., uchylił rozkaz personalny Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w części dotyczącej daty zwolnienia [...] R. B. ze służby w Policji i ustalił datę zwolnienia na dzień [...] stycznia 2013r., zaś w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. Zaskarżony rozkaz personalny został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] listopada 2012 r. Naczelnik Wydziału [...] Komendy [...] Policji wystąpił z wnioskiem do Komendanta [...] Policji o zwolnienie [...] R. B. – [...] Wydziału [...] Komendy [...] Policji ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.). Przedmiotowy wniosek uzasadniony został długotrwałym pobytem policjanta na zwolnieniach lekarskich obejmujących w 2009 r. - 147 dni, w 2010 r. - 173 dni, w 2011 r. - 294 dni, w 2012 r. - 318 dni, łącznie 932 dni. Wnioskodawca podkreślił, iż notoryczna nieobecność w służbie ww. funkcjonariusza nie pozostaje bez wpływu na funkcjonowanie i realizację zadań służbowych w kierowanej przez niego komórce organizacyjnej Policji. Poza jej dezorganizacją i obciążaniem obowiązkami pozostałych policjantów wpływa demoralizująco na funkcjonariuszy, a także nie pozostaje bez wpływu na wizerunek Policji w odbiorze społecznym. Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. Komendant [...] Policji, powołując w podstawie prawnej art. 41 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy o Policji, zwolnił R. B. ze służby w Policji z dniem [...] grudnia 2012 r. Na podstawie art. 108 § 1 K.p.a. rozkazowi personalnemu nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz jego rzetelna analiza prowadzą do wniosku, iż nie jest możliwe kontynuowanie służby przez funkcjonariusza bez uszczerbku dla jej ważnego interesu. W odwołaniu od powyższego rozkazu personalnego R. B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o jego uchylenie w całości oraz o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, zarzucając obrazę: - art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji poprzez jego błędne zastosowanie, - art. 10 § 1 K.p.a. poprzez nierozpoznanie wniosków dowodowych złożonych przez stronę w zakreślonym terminie, - art. 108 § 1 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, iż w sytuacji, gdy podstawą faktyczną zaskarżonego rozkazu personalnego były trwałe nieobecności funkcjonariusza w służbie z powodu choroby, to wobec braku przesłanki z art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji, jedyną formą rozstrzygnięcia administracyjnego była weryfikacja przez właściwą komisję lekarską stanu zdrowia funkcjonariusza i jego zdolności do służby. Pismem Naczelnika Wydziału Kadr K[...]P z dnia [...] sierpnia 2012 r. strona została poinformowana o skierowaniu na badanie do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW w W. w celu ustalenia stanu zdrowia oraz zdolności do służby w Policji na zajmowanym stanowisku. Wdrożenie w trybie doraźnym przez organ procedury na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, w trakcie procedowania komisji lekarskiej, stanowi z jednej strony nieudolne i nieprzemyślane działanie skonkretyzowane dla osiągnięcia celu jakim jest zwolnienie funkcjonariusza ze służby, z drugiej zaś strony rażące naruszenie prawa. Nadto pełnomocnik wskazał, iż organ I instancji nie rozpoznał wniosków strony złożonych za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu zapoznania się z materiałami postępowania przez stronę i jej pełnomocnika, tj. w dniu [...] grudnia 2012 r. Organ wydając decyzję w dwa dni po zapoznaniu się strony z materiałami postępowania w sposób rażący naruszył gwarancje procesu administracyjnego wyrażone w art. 10 § 1 K.p.a. Wydając powołany na wstępie rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. Komendant Główny Policji wskazał, iż podstawę materialnoprawną zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Pojęcie "ważnego interesu służby" nie zostało w ustawie bliżej określone. W praktyce, na podstawie tego przepisu dokonuje się zwolnień takich funkcjonariuszy, którzy w ocenie przełożonych nie powinni z przyczyn pozamerytorycznych pełnić dalej służby w Policji, przy czym przesłanka "ważnego interesu służby" winna być w każdej indywidualnej sprawie skonkretyzowana przez wskazanie okoliczności faktycznych, składających się na taką ocenę. Użycie w cytowanym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Stąd też decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu powinna uwzględniać zarówno interes społeczny (interes służby), jak i słuszny interes funkcjonariusza (art. 7 K.p.a.). Rolą organu administracji w sprawie o zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji jest wykazanie, że za zwolnieniem funkcjonariusza przemawia ważny interes służby. W rozpatrywanej sprawie istota rozstrzygnięcia sprowadza się zatem do wyjaśnienia i oceny, czy w obecnym stanie faktycznym pozostawienie ww. funkcjonariusza w służbie narusza jej ważny interes. Okoliczności faktyczne muszą natomiast odnosić się do art. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym Policja stanowi umundurowaną i uzbrojoną formację służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej podstawowych zadań należą w szczególności ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra (art. 1 ust. 2 pkt 1), ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym zapewnienie spokoju w miejscach publicznych oraz w środkach publicznego transportu i komunikacji publicznej, w ruchu drogowym i na wodach przeznaczonych do powszechnego korzystania (art. 1 ust. 2 pkt 2). Organ odwoławczy zauważył, iż bezspornym jest, że ww. policjant w latach 2009 - 2012 nie pełnił służby z powodu choroby przez okres ponad 900 dni. Szczegółowa analiza dokonana przez organ I instancji wskazuje, w okresie od dnia [...] kwietnia 2009 r. do dnia [...] grudnia 2012 r. wymieniony pełnił faktyczną służbę w Policji jedynie przez 15 dni. Takie postępowanie policjanta, z punktu widzenia przyjętych na siebie zobowiązań, musi budzić poważne wątpliwości co do jego intencji oraz czyni wysoce prawdopodobnym, że w sposób zamierzony unika on służby. Przedmiotowa sytuacja wpływa negatywnie na organizację służby w jednostce. W kontekście zagrożenia zjawiskami przestępczymi szczególne znaczenie posiada bowiem funkcjonowanie pionu służby kryminalnej. Wymieniony policjant winien realizować zadania na poziomie odpowiadającym posiadanemu przygotowaniu i umiejętnościom przyczyniając się do ujawniania i zwalczania przestępczości. Fakt długotrwałego przebywania funkcjonariusza na zwolnieniu lekarskim rzutuje ujemnie na ważny interes służby, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa obywateli poprzez wykonywanie zadań przez wszystkich policjantów jednostki. Zadania, które powinny być przydzielone wymienionemu, z konieczności obciążają innych policjantów. Sytuacja taka może rodzić napięcia i konflikty, a ponadto skutkować obniżeniem poziomu motywacji i zaangażowania w realizację zadań pozostałych funkcjonariuszy, jak również przyczyniać się do trudności z utrzymaniem dyscypliny służbowej w samej jednostce, na co wskazuje bezpośredni przełożony policjanta. Zdaniem organu odwoławczego, nie można zgodzić się ze stanowiskiem funkcjonariusza, iż długotrwałe korzystanie ze zwolnień lekarskich wynika z urazu, jakiego doznał w służbie w dniu [...] października 2008 r. Przedmiotowy wypadek został zgłoszony przez ww. dopiero w dniu [...] października 2009 r., czyli niemalże po upływie roku od dnia zdarzenia. Ponadto większość zwolnień lekarskich została wystawiona nie przez lekarza [...], co mogłoby ewentualnie potwierdzać argumenty strony, lecz przez lekarzy innych specjalności. Organ podkreślił, iż na osobach pełniących służbę publiczną ciąży szczególny obowiązek troski o dobro wspólne, a idea dobra wspólnego zakłada ofiarność z ich strony, z którą łączyć się mogą kwalifikowane wymagania i odpowiedzialność. Nie sposób jednak uznać za odpowiedzialne zachowanie funkcjonariusza, który w latach 2009-2012 nie pełnił służby z powodu choroby ponad 900 dni, zaś w dniu [...] maja 2012r. ukończył Wyższą Szkołę [...] w W. z wynikiem bardzo dobrym. Uczestniczenie w zajęciach, co zapewne stanowiło jeden z warunków ukończenia wyższej uczelni, potwierdza lekceważący stosunek policjanta do służby. Organ odwoławczy zauważył również, iż każdy policjant przyjęty do służby w Policji posiada określone obowiązki, ale również i prawa, do których należą: uposażenie za każdy miesiąc pozostawania w służbie, prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego za każdy rok kalendarzowy, dopłata do wypoczynku, zwrot kosztów za przejazdy, wypłata sortów mundurowych, nagród rocznych. R. B. przebywając ponad 900 dni na zwolnieniach lekarskich, nie realizując tym samym nałożonych na niego obowiązków, w pełni korzystał z przysługujących mu praw. Przytoczone powyżej argumenty wypełniają nie tylko pojęcie ważnego interesu służby, ale szerzej - ważnego interesu społecznego. W tej sytuacji przełożony właściwy w sprawach osobowych jest nie tylko uprawniony, ale wręcz zobowiązany do podjęcia takich działań, by służbę na etacie zajmowanym przez ww. funkcjonariusza pełnił policjant posiadający pełną zdolność do podjęcia czynności służbowych, realizując tym samym ustawowe zadania Policji na rzecz społeczeństwa. Zdaniem organu, za pozostawieniem wymienionego policjanta w służbie pomimo wysokiej absencji, nie przemawiają posiadane przez niego kwalifikacje oraz doświadczenie zawodowe. Funkcjonariusz został przyjęty do służby w Policji z dniem [...] listopada 1996 r., nie dysponuje szczególnymi kwalifikacjami, które wyróżniałyby go na tle innych policjantów. W takich okolicznościach nie może mieć decydującego znaczenia, że w okresie czynnego świadczenia służby prawidłowo wywiązywał się z nałożonych obowiązków, otrzymywał nagrody uznaniowe, był pozytywnie opiniowany. Funkcjonariusz Policji, który nie podejmuje służby i nie wykonuje żadnych obowiązków służbowych z uwagi na przebywanie na zwolnieniach lekarskich, nie może skutecznie powoływać się na swój interes. Jego postępowanie wpływa bowiem negatywnie na organizację służby i jej dobro oceniane przez pryzmat zadań Policji. Nie bez znaczenia są tu względy wynikające z konieczności zapewnienia prawidłowego funkcjonowania danej jednostki, jak i najefektywniejszego wykorzystania przydzielonych etatów, co niewątpliwie odpowiada intencjom prawodawcy w zakresie ochrony interesu służby (interesu społecznego). Dalej organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 43 ust. 3 ustawy o Policji zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 tej ustawy może nastąpić po zasięgnięciu opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów. Komendant [...] Policji skierował w dniu [...] listopada 2012 r. stosowne wystąpienie do organizacji związkowej K[...]P, jednak do dnia wydania zaskarżonego rozkazu personalnego opinia ta nie została przekazana. Nakładając na organ Policji obowiązek zasięgnięcia przedmiotowej opinii ustawodawca nie wyposażył go jednocześnie w instrumenty umożliwiające jej wyegzekwowanie. Opinia związku zawodowego, niezależnie od jej treści, nie wiąże organu administracji. Odnosząc się formalnej strony postępowania organ odwoławczy stwierdził, iż zaskarżony rozkaz personalny został wydany w następstwie obiektywnej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) i spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 K.p.a. Zaznaczył, iż zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a., organ I instancji zapewnił stronie czynny udział w postępowaniu. Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. funkcjonariusz został poinformowany o wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia go ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, natomiast w dniu [...] grudnia 2012 r. w obecności pełnomocnika zapoznał się z materiałami postępowania. Złożone przez pełnomocnika za pośrednictwem Poczty Polskiej wnioski dowodowe z dnia [...] grudnia 2012 r. wpłynęły do organu I instancji w dniu [...] grudnia 2012 r. - po wydaniu zaskarżonego rozkazu personalnego, co wynika z notatki służbowej sporządzonej w tej dacie przez pracownika Wydziału Kadr K[...]P. Nadto zgłoszony pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. wniosek dowodowy w przedmiocie przesłuchania w charakterze świadka Naczelnika Wydziału [...] K[...]P jest tożsamy z wnioskiem złożonym w dniu [...] grudnia 2012 r. podczas zapoznania się strony z materiałami postępowania w siedzibie organu. Do wniosku tego organ I instancji odniósł się w zaskarżonym rozkazie personalnym wskazując, iż nie znajduje uzasadnienia przesłuchanie strony oraz jego bezpośredniego przełożonego na okoliczność wypadku w służbie w dniu [...] października 2008 r. oraz wyników postępowania karnego zakończonego prawomocnym postanowieniem Prokuratury Okręgowej w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. o umorzeniu śledztwa (sygn. akt [...]), skoro u podstaw zwolnienia policjanta ze służby legła długotrwała absencja chorobowa dezorganizująca realizację ustawowych zadań Komendy [...] Policji. Zdaniem organu odwoławczego, nie można podzielić poglądu pełnomocnika strony, iż Komendant [...] Policji winien był zwolnić ww. funkcjonariusza ze służby w Policji w wyniku orzeczenia właściwej komisji lekarskiej. Zarówno w dniu wydania zaskarżonego rozkazu personalnego, jak również w dniu jego doręczenia pełnomocnikowi strony, orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej uprawniające do zwolnienia policjanta ze służby na podstawie obligatoryjnej przesłanki, o której mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, nie zapadło. W ocenie organu odwoławczego Komendant [...] Policji zasadnie nadał swemu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności wskazując w uzasadnieniu, że zachodzą przesłanki uzasadniające prymat interesu społecznego nad indywidualnym interesem strony. Końcowo organ odwoławczy zauważył, iż stosownie do art. 110 K.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od dnia jej doręczenia. Decyzja wywołuje określone w niej skutki prawne dopiero od dnia doręczenia lub ogłoszenia stronie. Rozstrzygnięciu Komendanta [...] Policji o zwolnieniu R. B. ze służby w Policji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, zaś decyzję tę doręczono pełnomocnikowi strony w dniu [...] stycznia 2013 r. Wobec powyższego należało na nowo określić datę zwolnienia ze służby w Policji - na dzień [...] stycznia 2013 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2013 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych zarzucając: 1) obrazę art. 107 § 1 K.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przez organ nieuprawniony - p.o. Dyrektora Biura Kadr i Szkolenia Komendy Głównej Policji, 2) obrazę § 6 ust. pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. nr 79, poz. 349 ze zm.) poprzez wydanie konkurencyjnej - skarżonej decyzji administracyjnej przed ukończeniem, zainicjowanego wcześniej, postępowania przed komisją lekarską, 3) obrazę art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji poprzez jego błędne zastosowanie, 4) błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez nierozpoznanie merytoryczne wniosków z dnia 12 i 14 grudnia 2012 roku oraz błędną subsumpcję. W motywach skargi skarżący podniósł, iż zaskarżony rozkaz personalny został wydany przez p.o. Dyrektora Biura Kadr i Szkolenia Komendy Głównej Policji "z upoważnienia", które zmaterializowało się wyłącznie w podpisie, natomiast w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu brak jest jakiejkolwiek wzmianki o przekazaniu ww. organowi uprawnienia Komendanta Głównego Policji w trybie art. 268a K.p.a. Nadto skarżący wskazał, iż przed wszczęciem postępowania o zwolnieniu ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, został skierowany z urzędu na komisję lekarską w celu stwierdzenia jego przydatności do służby wobec wątpliwości w tym zakresie w związku z przedłużającymi się zwolnieniami lekarskimi. Organy orzekające w sprawie całkowicie zlekceważyły tę okoliczność, zwłaszcza w kontekście konkurencyjności postępowania zakończonego zaskarżonym rozkazem personalnym - decyzja organu I instancji została wydana na 3 tygodnie przed znanym organowi z urzędu terminem wydania orzeczenia przez Wojewódzką Komisję Lekarską, natomiast decyzja organu II instancji została wydana na dzień przez wydaniem orzeczenia przez Okręgową Komisję Lekarską. Komendant Główny Policji posiadał "z urzędu" wiedzę o całkowitej niezdolności skarżącego do służby w Policji z uwagi na zdiagnozowaną dwubiegunowość afektywną oraz uszkodzenie więzadeł krzyżowych na skutek wypadku w służbie i przepukliny odcinka L4 - L5 kręgosłupa, w wyniku czego skarżący został uznany za całkowicie niezdolnego do służby w związku ze służbą (w zakresie wszystkich schorzeń) oraz zaliczony do II grupy inwalidzkiej. Z uwagi na konkurencyjność wskazanych wyżej postępowań, w świetle dyspozycji art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji odpada przesłanka pozamerytorycznych przyczyn zwolnienia ze służby, gdyż właściwa podstawa faktyczna została stwierdzona w postępowaniu przed komisjami lekarskimi MSW. Brak przesłanki do zwolnienia z uwagi na ważny interes służby powoduje bezpodstawność zaskarżonego rozkazu personalnego, a w konsekwencji bezpodstawność nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Nadto skarżący wskazał, iż organy orzekające w sprawie zaniechały dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych kierując się ważnym interesem służby, który jednak nie został wykazany w treści uzasadnienia decyzji I i II instancji. Z powyższych względów zaskarżony rozkaz personalny nie powinien pozostać w obiegu prawnym, gdyż dawałby asumpt do dowolnego stosowania prawa przez organ, pomimo deklarowanej praworządności. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu, skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Przepis ten stanowi materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji. Decyzja taka ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Wprawdzie decyzja w tym przedmiocie pozostaje pod kontrolą Sądu, jednak zakres kontroli jest ograniczony, bowiem Sąd bada wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, nie wnikając natomiast w jego celowość. Z tego względu kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji spełniona została, zawarta w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony. Zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, czy stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony w świetle przepisów prawa materialnego, mających w sprawie zastosowanie, natomiast sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej. Prawidłowe zastosowanie przepisu art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji wymaga wykazania, że rozwiązanie z policjantem stosunku służbowego nastąpiło z uwagi na ważny interes służby. Choć istnienie przesłanki ważnego interesu służby stwierdzane jest w odniesieniu do konkretnej sytuacji faktycznej, to jest to odrębna, samoistna przesłanka zwolnienia, stanowiąca wyjątek od zasady trwałości stosunku służbowego policjanta. Wprawdzie prawodawca w ustawie o Policji nie określił, co należy rozumieć przez pojęcie "ważny interes służby", to jednak nie powinno budzić wątpliwości, że chodzi tu o dobro interesu służby, rozumianego jako interes społeczny. Z uwagi na nieporównywalność sytuacji faktycznych, jakie mogą zaistnieć, użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "ważny interes służby" jest w pełni uzasadnione. W ocenie nauki prawa "nieostrość nazw (jako szczególny przejaw ich niedookreśloności) nie jest traktowana w tekście prawnym jako wada. Wręcz przeciwnie – może być z powodzeniem stosowana jako świadomie przyjęty środek uelastycznienia tekstu przez stworzenie luzu decyzyjnego" (S. Wronkowska, M. Zieliński, Komentarz do zasad techniki prawodawczej, Warszawa 2004, s. 280). Prawodawca, używając takiego sformułowania, pozwala zatem, organom Policji na odpowiednią ocenę stanu faktycznego, by w konsekwencji organy te mogły zdecydować o celowości trwania dalszego stosunku służbowego. Z pewnością więc ustawodawca dostrzega potrzebę ochrony interesu służby (interesu społecznego), jako nadrzędnego, dając jednocześnie właściwym organom możliwość oceny każdego indywidualnego przypadku. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 kwietnia 1999 r. (sygn. akt II SA 426/99, publ.: LEX nr 47389) wyraził pogląd, że stwierdzenie nieprzydatności policjanta do służby nie musi ograniczać się do przypadków naruszenia obowiązków służbowych. Może to być również uzasadnione każdym innym zachowaniem policjanta, które uniemożliwia kontynuowanie służby bez uszczerbku dla jej ważnych interesów. W rozpoznawanej sprawie przesłanka zwolnienia R. B. ze służby w Policji z uwagi na ważny interes służby została wystarczająco wykazana. W obu decyzjach jako przyczynę zwolnienia ze służby wskazuje się na trudną sytuację kadrową w jednostce, wywołaną absencją skarżącego oraz na wpływ okoliczności związanych z dotychczasowym przebiegiem służby skarżącego na morale pozostałych policjantów. Zwłaszcza istnienie tego rodzaju wpływu, jako okoliczności dotyczących sfery motywacji i oddziaływania na pozostałych funkcjonariuszy, ma istotne znaczenie w kontekście ważnego interesu służby. Istotny dla przyjęcia takiej oceny jest niekwestionowany przez strony fakt absencji skarżącego w służbie w latach 2009 - 2012 łącznie przez 932 dni; w okresie od [...] kwietnia 2009 r. do [...] grudnia 2012 r. skarżący pełnił faktyczną służbę w Policji jedynie przez 15 dni. W ocenie Sądu rację mają organy orzekające twierdząc, iż taka sytuacja rzutuje na ważny interes służby, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa obywateli poprzez wykonywanie zadań przez wszystkich policjantów jednostki. Notoryczna absencja skarżącego powoduje, że zadania, które powinny być mu przydzielone, z konieczności muszą obciążać innych policjantów. To z kolei wpływa negatywnie na organizację służby (ciągłe przebywanie funkcjonariusza na zwolnieniach lekarskich z pewnością dezorganizuje służbę) oraz na dyscyplinę służbową. Ma też ujemny wpływ na wizerunek Policji w odbiorze społecznym, jeśli wziąć pod uwagę, że funkcjonariusz przebywający na zwolnieniu lekarskim pobiera uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym w pełnej wysokości. Nie bez znaczenia są tu również potrzeby jak najefektywniejszego wykorzystania przydzielonych etatów, co niewątpliwie odpowiada intencjom prawodawcy w zakresie ochrony interesu służby. Nie można bowiem pozbawiać właściwych przełożonych prawa do doboru odpowiedniej kadry i pozostawienia w służbie tylko tych funkcjonariuszy, którzy z uwagi na odpowiednie kwalifikacje i stan zdrowia będą w stanie realizować przydzielone im zadania. Oceniając, czy w rozpoznawanej sprawie organ Policji zachował warunki do wydania decyzji uznaniowej, stwierdzić należy, że słuszny interes R. B. nie stoi w sprzeczności z podjętym rozstrzygnięciem, zaś argumentacja skarżącego, kwestionująca przedmiotowy rozkaz, nie góruje nad ważnym interesem służby. Skarżący w toku postępowania administracyjnego, a następnie w skardze podnosił, iż istotne znaczenie w sprawie mają kwestie dotyczące stanu jego zdrowia, stanowiące przyczynę długotrwałej absencji w służbie wskazując, iż kwestie te nie zostały w ogóle wzięte pod uwagę przez organy Policji. Zaznaczenia jednak wymaga, że przy kwalifikacji określonych zdarzeń do kategorii ważnego interesu skarżącego służby istotne są nie przyczyny, lecz skutki określonego zdarzenia, między innymi wpływ na funkcjonowanie struktur policyjnych, co zostało wyraźnie wyartykułowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podstawą zwolnienia skarżącego ze służby w sprawie niniejszej były w istocie skutki długotrwałej nieobecności skarżącego w służbie w wymiarze węższym - dotyczącym funkcjonowania macierzystej jednostki (usytuowanej w pionie kryminalnym) oraz w wymiarze szerszym - dotyczącym wizerunku całej formacji. Ważąc słuszny interes skarżącego organ zasadnie wskazał, iż stosunek służbowy funkcjonariusza Policji ma charakter administracyjnoprawny, którego istotą jest, w odróżnieniu od stosunku pracy, między innymi wzmożona stabilność zatrudnienia jako swoisty przywilej wynikający z pełnienia służby publicznej. Sprawowanie służby publicznej, nie może być jednakże ujmowane w kategoriach tylko przywilejów, a bardziej służby, posłannictwa, roztropnej troski o dobro wspólne. Nie ulega wątpliwości, że na osobach pełniących służbę publiczną ciąży szczególny obowiązek troski o dobro wspólne, a idea dobra wspólnego zakłada ofiarność z ich strony, z którą łączyć się mogą kwalifikowane wymagania i odpowiedzialność (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt K 1/04, publ.: LEX 127308). Zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, iż uzasadnione wątpliwości w kontekście wyżej wymienionych przymiotów, jakimi powinien charakteryzować się funkcjonariusz Policji, budzi zachowanie skarżącego, który w latach 2009 - 2012 nie wykonywał żadnych obowiązków służbowych z powodu absencji przez okres ponad 900 dni, zaś w dniu [...] maja 2012 r. ukończył z wynikiem bardzo dobrym Wyższą Szkołę [...] w W. Wydział [...] (Dyplom ukończenia jednolitych studiów magisterskich w aktach osobowych). W sytuacji, gdy obecność na zajęciach stanowiła niewątpliwie jeden z warunków ukończenia wyższej uczelni, brak jest podstaw do uznania, by stosunek skarżącego do służby określić jako odpowiedzialny i zaangażowany. Podzielić należy również stanowisko organu, iż dla oceny słusznego interesu strony nie mogą mieć istotnego znaczenia nagrody uznaniowe, czy pozytywne opinie służbowe dotyczące skarżącego, z tego mianowicie powodu, iż odnoszą się one zasadniczo do okresu sprzed jego absencji spowodowanej przebywaniem na zwolnieniu lekarskim. Zauważyć przy tym należy, iż Niezależny Samorządny Związek Policjantów Komendy [...] Policji, do którego zwrócił się organ I instancji pismem z dnia [...] listopada 2012 r., nie wyraził opinii w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Brak takiej opinii nie stanowił jednak formalnej przeszkody do wydania decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby w Policji w sytuacji, gdy organ dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 43 ust. 3 ww. ustawy, zaś stanowisko organizacji związkowej nie ma dla organu wiążącego charakteru. W ocenie Sądu nieuzasadniony jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w sytuacji uprzedniego skierowania skarżącego na badanie do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW w W. w celu ustalenia stanu zdrowia oraz zdolności do służby w Policji i na zajmowanym stanowisku (pismo Wydziału Kadr K[...]P z dnia [...] sierpnia 2012 r., Karta skierowania - wniosek nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r.). Podkreślenia wymaga, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie zostało wydane ostateczne orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW, które stanowiłoby podstawę do zwolnienia policjanta ze służby w trybie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji. Z tego względu brak jest podstaw do przyjęcia, że okoliczność skierowania skarżącego do komisji lekarskiej miała dla organu orzekającego charakter "wiążący" w tym znaczeniu, że nie mógł on skorzystać z uprawnienia przewidzianego w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, jeżeli doszedł do przekonania, że istnieją podstawy do zwolnienia policjanta ze służby z przyczyn określonych w ww. przepisie. Zaznaczenia wymaga, że ani przepisy ustawy o Policji, ani przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. Nr 79, poz. 349 ze zm.), w sytuacji skierowania policjanta do komisji lekarskiej z urzędu, nie zawierają regulacji, które wykluczałyby zwolnienie go ze służby na innej podstawie prawnej. Nieuzasadnione są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do wymogów z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. organ rozpatrzył zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i dokonał jego swobodnej oceny (art. 80 K.p.a.). Wyniki tejże oceny znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a., zawiera bowiem wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, zaś przedstawiona w nim argumentacja jest spójna, logiczna i pozbawiona sprzeczności. W toku postępowania organ zapewnił skarżącemu czynny udział w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.). Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. skarżący został poinformowany o wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia go ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, natomiast w dniu [...] grudnia 2012 r., w obecności pełnomocnika, zapoznał się z materiałami postępowania. Złożone przez pełnomocnika za pośrednictwem Poczty Polskiej wnioski dowodowe z dnia [...] grudnia 2012 r. wpłynęły do organu I instancji w dniu [...] grudnia 2012 r. - po wydaniu zaskarżonego rozkazu personalnego, co wynika z notatki służbowej sporządzonej w tej dacie przez pracownika Wydziału Kadr K[...]P. Odnosząc się do wniosku złożonego w dniu [...] grudnia 2012 r. podczas zapoznania się skarżącego z materiałami postępowania, organ zasadnie wskazał, iż nie znajduje uzasadnienia przesłuchanie strony i jego bezpośredniego przełożonego na okoliczność wypadku w służbie w dniu [...] października 2008 r. oraz wyników postępowania karnego zakończonego prawomocnym postanowieniem Prokuratury Okręgowej w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. o umorzeniu śledztwa (sygn. akt [...]) w sytuacji, gdy podstawę zwolnienia ze służby stanowiły w istocie negatywne skutki długotrwałej absencji skarżącego dla macierzystej jednostki oraz całej formacji w wymiarze organizacyjnym i społecznym. Natomiast dokumenty odnoszące się do postępowania karnego i powypadkowego zostały załączone do akt postępowania administracyjnego - zgodnie z wnioskiem pełnomocnika. Zaznaczyć należy, że wniosek o przesłuchanie w charakterze świadka bezpośredniego przełożonego, który wpłynął do organu w dniu [...] sierpnia 2012 r. zasadniczo pokrywał się z wnioskiem złożonym przez skarżącego w dniu [...] grudnia 2012 r. Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 108 § 1 K.p.a. W ocenie Sądu organ I instancji zasadnie nadał rozstrzygnięciu o zwolnieniu ze służby rygor natychmiastowej wykonalności. Swe stanowisko należycie uzasadnił wskazując, że w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające uznanie pierwszeństwa interesu społecznego (interesu służby) nad indywidualnym interesem strony. Uwzględnił przy tym szczególny status i zadania realizowane przez Policję, która jako formacja służąca społeczeństwu i przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego jest jedną z instytucji, której zhierarchizowana struktura, podporządkowana szczególnej dyscyplinie służbowej, wymaga skutecznego i prawidłowego działania. Zauważyć należy, iż organ odwoławczy zasadnie skorzystał z uprawnień reformatoryjnych określonych w art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 110 K.p.a. i uchylił rozkaz personalny organu I instancji w części dotyczącej daty zwolnienia policjanta ze służby oraz orzekł w tym zakresie ustalając datę zwolnienia na dzień [...] stycznia 2012 r. Nie ma racji skarżący twierdząc, iż zaskarżona decyzja została podpisana w imieniu Komendanta Głównego Policji przez osobę nieuprawnioną - nieposiadającą stosownego upoważnienia, o którym mowa w art. 268a K.p.a. Przepis ten stanowi, iż organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Rozkaz personalny z dnia [...] marca 2013 r. podpisany został przez działającego z upoważnienia Komendanta Głównego Policji – insp. T. S. p.o. Dyrektora Biura Kadr i Szkolenia Komendy Głownej Policji. W aktach sprawy znajduje się upoważnienie Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. umocowujące insp. T. S. do załatwiania w imieniu Komendanta Głównego Policji spraw osobowych policjantów w zakresie przyjmowania do służby oraz zwalniania ze służby (§ 1 pkt 2a). Zaznaczyć należy, że sam brak powołania się na upoważnienie nie pociąga skutków w postaci nieważności czy uchylenia decyzji, o ile upoważnienie takie istniało. W wyroku z dnia 23 kwietnia 1996 r. (syn. akt SA/Po 1555/95, publ.: LEX nr 26767) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "decyzja powinna powoływać się na upoważnienie, o którym mowa w art. 268a K.p.a. Jednakże brak tego powołania się nie uzasadnia uchylenia decyzji, gdyż naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy". Skoro w sprawie niniejszej, jak wykazano powyżej, stosowne upoważnienie do wydania zaskarżonej decyzji znajdowało się w aktach sprawy, to sam brak powołania się w decyzji na to upoważnienie nie stanowi podstawy do jej uchylenia w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., a tym bardziej do stwierdzenia jej nieważności w trybie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. Konkludując Sąd stwierdza, że organ Policji mógł zwolnić skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Ustalony przez organ stan faktyczny mieści się w kategorii ważnego interesu służby, zaś motywy rozstrzygnięcia zostały należycie wyjaśnione. Zaskarżona decyzja odpowiada kryteriom uznania administracyjnego. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administarcyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło