II GZ 1226/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. P. Spółki z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 września 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1972/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi B. P. Spółki z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: odrzucić zażalenie Postanowieniem z dnia 8 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił skarżącej B. P. Spółce z o.o. w W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi tej spółki na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Sąd I instancji wskazała, że w zażaleniach z dnia 14 października 2015 r. i 4 lutego 2016 r. skarżąca spółka wniosła o przyznanie jej prawa pomocy zaś na wezwanie Sądu złożyła sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 21 lipca 2016 r. Referendarz Sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy. Po rozpoznaniu wywiedzionego sprzeciwu skarżącej, Sąd I instancji, powołanym postanowieniem również odmówił przyznania prawa pomocy, argumentując, że skarżąca pomimo wezwanie jej do nadesłania dokumentów mających potwierdzić oświadczenia zawarte we wniosku, obowiązku tego nie wypełniła. Sąd uznał w takim stanie sprawy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy był nieuzasadniony. Zażaleniem B. P. Spółka z o.o. w W. zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wywiedzione od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 września 2016 r. zażalenie podlega odrzuceniu. Postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy, o które ubiegała się strona, zainicjowane zostało przez nią wnioskiem z dnia 28 lipca 2016 r. złożonym na urzędowym formularzu o przyznanie prawa pomocy W tym czasie obowiązywał, znowelizowany ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym rozpoznając sprzeciw od zarządzenia lub postanowienia referendarza w przedmiocie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W przepisie tym określono również, że sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2 zdanie drugie). Z przepisu art. 194 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, ponadto na postanowienia wymienione w punktach od 1 do 10. Regulacje dotyczące prawa pomocy zawarte w ustawie procesowej sądów administracyjnych, nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, który rozpoznawał sprzeciw od postanowienia referendarza, do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Możliwość taka przewidziana była wprost, a więc w ustawie w rozumieniu powołanego art. 194 § 1 p.p.s.a., w art. 260 przed jego nowelizacją dokonaną powołaną już ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. W ostatnim zdaniu tego przepisu, wskazano bowiem, że na postanowienie sądu przysługiwało zażalenie. W aktualnym na dzień złożenia wniosku oraz wydania postanowień tak przez Referendarza sądowego jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., stanie prawnym taka możliwość została wyłączona – nie zostało przewidziane prawo wniesienia zażalenia od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego orzekającego jako sąd drugiej instancji. Mając powyższe na uwadze, w szczególności zaś okoliczność złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie jej prawa pomocy pod rządami znowelizowanych przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdzić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny do rozpoznawania zażaleń od postanowień wydanych przez wojewódzkie sądy administracyjne w przedmiocie prawa pomocy z uwagi na brak regulacji prawnych, przepisów procesowych, pozwalających na kontrolę orzeczeń sądów niższej instancji rozstrzygających tego rodzaju sprawy – postępowania wpadkowe. Zauważyć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., w świetle przedstawionych regulacji, niezasadnie pouczył stronę o możliwości wniesienia zażalenia do NSA na jego postanowienie jak również błędne uznał w motywach tego orzeczenia, że zastosowanie miały uprzednio obowiązujące przepisu p.p.s.a., z uwagi na wszczęcie postępowania przed dniem 15 sierpnia 2015 r., czyli dniem wejścia w życie nowelizacji. Określenie w ustawie zmieniającej ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w jej art. 2, że niektóre z wprowadzonych zmian mają inne zaś nie, zastosowanie do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie zmian, nie oznacz, że w przypadku postępowań wpadkowych, jak w przedmiotowej sprawie, warunkiem zastosowania wprowadzonych zmian jest data wszczęcia głównego (zasadniczego) postępowania w sprawie. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 193 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.