II FZ 1053/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 951/13 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 10 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 951/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu wniosku I. sp. z .o.o. w N. (dalej - "Spółka") w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 10 kwietnia 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r., odmówił przyznania prawa pomocy. 2. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 czerwca 2013 r. Spółka została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.500 zł, stosownie do § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Spółka następnie złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczeń zawartych we wniosku oraz dołączonych dokumentów wynikało, że Spółka zajmuje się wykonywaniem instalacji elektrycznych budynków i budowli. Kapitał zakładowy spółki wynosi 300.000 zł, a wartość jej środków trwałych obejmujących, m.in. grunty, urządzenia techniczne, maszyny i środki transportu to 870.209,66 zł. W bilansie Spółki ujęte są również środki trwałe w budowie o wartości 1.085.363,05 zł. Spółka poniosła w 2012 r. stratę w wysokości 330.922,34 zł przy przychodzie ze sprzedaży na poziomie 3.109.015,18 zł. W roku tym Spółka otrzymała ponadto dotacje w wysokości 366.000 zł. W 2011 r. przy porównywalnym przychodzie w wysokości 3.106.074,31 zł osiągnęła natomiast zysk w wysokości 10.116,99 zł. Podała, że na rachunku bankowym posiada środki w wysokości 549,65 zł. Wskazała, że ze względu na kryzys gospodarczy oraz egzekucję należności skarbowych Spółka znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która uniemożliwia jej uiszczenie niezbędnych kosztów sądowych. W ocenie Sądu pierwszej instancji, wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem mając na uwadze treść przepisów regulujących postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, tj. art. 199 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", uznał, że w okolicznościach sprawy, oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przedłożone dokumenty nie wskazują na okoliczność zaprzestania przez Spółkę prowadzenia działalności gospodarczej, postawienia w stan likwidacji bądź upadłości. Oznaczało to, że nie ma podstaw do przyjęcia, że Spółka nie realizuje swoich zobowiązań. Skoro więc Spółka prowadzi działalność, a wykazane przez nią w oświadczeniu przychody kształtują się na poziomie rzędu kilku milionów złotych, to wykazana przez Spółkę w ubiegłym roku strata nie przesądza jeszcze, iż Spółka utraciła płynność finansową i nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Dalej, zdaniem Sądu, Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym, gdyż jak wynika ze złożonego przez nią oświadczenia, dysponuje majątkiem trwałym (w tym w budowie) w łącznej kwocie 1.955.572,71 zł, która to suma wielokrotnie przekracza wysokość kosztów sądowych, opiewających na obecnym etapie postępowania na kwotę 1.500 zł. Biorąc pod uwagę wysokość tej kwoty, w ocenie Sądu pierwszej instancji, Spółka nie musiała wyzbywać się majątku trwałego. Jeżeli nie będzie możliwe jej uiszczenie z bieżących środków Spółki, uzyskanie takiej kwoty byłoby możliwe chociażby ze sprzedaży środków obrotowych łatwo zbywalnych czy z uzyskanej pożyczki, kredytu itp. Ponadto Spółka otrzymała pomoc Skarbu Państwa poprzez zwolnienie jej postanowieniami WSA w Krakowie z dnia 28 sierpnia 2013 r. w sprawach od I SA/Kr 813/13 do I SA/Kr 850/13 od uiszczenia wpisu sądowego od skarg na łączną kwotę 10.033 zł. Uzyskana przez Spółkę w ten sposób ulga powoduje, że zwiększają się po stronie Spółki możliwości wyasygnowania niższej kwoty 1.500 zł, potrzebnej dla skorzystania z prawa do obrony swoich interesów przed sądem. Mając powyższe na uwadze, Sąd pierwszej instancji odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. 3. Spółka w złożonym zażaleniu zaskarżyła postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Krakowie. Powyższemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., poprzez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego i przyjęcie, że Spółka posiada wystarczające środki pieniężne na pokrycie kosztów sądowych związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym (w tym na uiszczenie wpisu sądowego od ww. skargi) w następstwie czego WSA w Krakowie odmówił Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu zażalenia Spółka podniosła, że Sąd pierwszej instancji doszedł do niewłaściwego wniosku, że Spółka posiada dostateczne środki na pokrycie kosztów wpisu od skargi. Dalej Spółka jeszcze raz wskazała na łączną kwotę swoich zaległości podatkowych oraz że jej obecna trudna sytuacja finansowa, którą zilustrowały załączone do wniosku dokumenty, przemawia za zwolnieniem jej od kosztów sądowych. W dalszej części uzasadnienia Spółka powtórzyła argumentację z wniosku o przyznanie prawa pomocy, wskazując, że brak pozytywnego rozpoznania wniosku w następstwie czego występuje konieczność uiszczenia wpisu oznacza, iż straty Spółki będą jeszcze większe i bardziej dotkliwe, co może doprowadzić ostatecznie do konieczności likwidacji jej działalności. Końcowo Spółka wskazała, że postanowieniem z dnia 26 września 2013 r. I SA/Kr 1274/13, a więc wydanym w okresie późniejszym niż złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie - została zwolniona z wpisu sądowego. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie nie powinien był orzec inaczej, jak tylko zwolnić Spółkę od wpisu sądowego, skoro orzekający w późniejszym terminie Sąd pozytywnie rozpatrzył wniosek Spółki zaś okoliczności dotyczące sytuacji finansowej Spółki były analogiczne w obu sprawach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4. Zażalenie Spółki nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zawiera uzasadnionych podstaw. 5. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest fakt, że Spółka nie wykazała, by utraciła płynność finansową, a ponadto posiada środki trwałe wielokrotnie przewyższające wartość wymaganego wpisu. Przede wszystkim należy zauważyć, że ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy - mimo zaistnienia przesłanek ustawowych - od uznania sądów. Dokonanej oceny nie zmienia również wykazana przez Spółkę strata netto za 2012 r. wynikająca z przedłożonego rachunku zysków i strat z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 330.922,34 zł. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej i tym bardziej groźby wszczęcia postępowania upadłościowego lub likwidacji. Zatem, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można zgodzić się z powyższym argumentem Spółki, że blokada kont bankowych uniemożliwia jej korzystanie z ewentualnych wolnych środków finansowych, gdyż w tej kwestii istnieje możliwość zastosowania przez Spółkę środka wynikającego z przepisu art. 166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, z późn. zm.), z którego wnika, że istnieje możliwość dokonywania wypłat z zajętego rachunku bankowego za zgodą organu egzekucyjnego w celu poniesienia wydatków związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą. 7. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż Spółka nie spełnia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Wartość środków trwałych oraz skala, na jaką Spółka prowadzi działalność gospodarczą w porównaniu z wysokością wpisu w przedmiotowej sprawie, który wynosi 1.500 zł, nie pozwala na stwierdzenie, że Spółka nie posiada środków na pokrycie kosztów postępowania. Wskazać należy, iż okoliczności, na które Spółka się powołuje, jako przemawiające za przyznaniem jej prawa pomocy - brak realnego dochodu, zajęcie rachunku bankowego i brak środków finansowych na rachunkach, zostały prawidłowo ocenione przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. 9. Należy wreszcie wskazać, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że poniesienie straty nie uzasadniało przyznania prawa pomocy, jeśli Spółka posiada znaczne środki majątkowe, a spłata zobowiązań nie może mieć pierwszeństwa przed uiszczeniem kosztów sądowych. Ponadto trzeba zwrócić uwagę na fakt, że wydatki na spory sądowe są, obok wydatków o charakterze cywilnoprawnym, co do zasady, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podkreślenia wymaga również, że sam fakt, że osoba prawna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykazuje w swojej działalności straty, nie stanowi wystarczającej przesłanki jego udzielenia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r., II GZ 112/11, postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2004 r., I FZ 436/04). Nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 9 listopada 2011 r., I FZ 344/11). W ocenie Sądu odwoławczego, w przypadku osoby prowadzącej działalność gospodarczą powinna ona, w procesie zarządzania dochodem brutto, uwzględniać środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych związanych z prowadzonymi postępowaniami sądowymi, gdyż prowadzenie takich postępowań mieści się w ryzyku działalności gospodarczej. Fakt osiągania przychodów ze sprzedaży na poziomie 3.109.015,18 zł, w zestawieniu z wysokością kosztów sądowych wymaganych w sprawie (1500 zł) uniemożliwia uznanie poglądu Spółki o wadliwości postanowienia Sądu pierwszej instancji - za trafny. Tym samym, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że Spółka nie wykazała, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. 10. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.