I SAB/Wa 243/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szymdt (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk WSA Joanna Skiba Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2013 r. sprawy ze skargi Zakładu [...] na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], hip. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego Zakładu [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 25 marca 2013 r. Zakład [...] z siedzibą w W., reprezentowany przez r.pr. B. U., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], hip. nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu [...] stycznia 1948 r. Zakład [...] z siedzibą w L. złożył wniosek o przyznanie Zakładowi [...], jako dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości przy ul. [...], prawa własności czasowej do gruntu położonego przy ul. [...] hip. nr [...]. Jednocześnie wyjaśniono, że zgodnie z art. 8 ustawy z dnia [...] stycznia 1995 r. o fundacji – Zakład [...] (Dz.U. Nr [...], poz. [...] ze zm.), Zakład [...] z siedzibą w W. jest następcą prawnym Zakładu [...] z siedzibą w L., ówczesnego właściciela przedmiotowej nieruchomości. Na potwierdzenie powyższego powołano się na znajdujące się w aktach sprawy pismo Departamentu Prawnego Ministerstwa Edukacji Narodowego i Sportu z dnia [...] lutego 2005 r. Skarżący stwierdził, że pismem z dnia 3 lipca 2008 r. Wydział Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W., w związku z toczącym się postępowaniem, zwrócił się do Delegatury w [...] Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. o dokonanie podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], z obrębu [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], polegającego na wydzieleniu z tej nieruchomości działki ewidencyjnej w granicach nieruchomości hip. nr [...]. Podnosząc, że dopiero po upływie 60 lat od złożenia przedmiotowego wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego Prezydent W. dopatrzył się konieczności uprzedniego podziału przedmiotowej nieruchomości, co jest sprzeczne z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego zawartymi w Kodeksie, w szczególności art. 7 oraz art. 12 k.p.a. Skarżący wskazał, że postępowanie podziałowe również nie zakończyło się wydaniem rozstrzygnięcia, mimo upływu ponad 4 lat od wniosku (tj. pisma z dnia 3 lipca 2008 r.), a w konsekwencji nie zakończyło się przedmiotowe postępowanie z wniosku Zakładu [...] w L. Zwrócono także uwagę, iż skarżący wielokrotnie wystosowywał prośby skierowane do Prezydenta o rozpatrzenie sprawy, które nie przyniosły rezultatu. Jednocześnie wskazano, że w związku z niezałatwieniem przez Prezydenta W., w terminie określonym w art. 35 k.p.a., wniosku w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej Zakład [...] z siedzibą w W. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z zażaleniem, po rozpoznaniu którego postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] wyznaczono Prezydentowi termin na załatwienie przedmiotowej sprawy do dnia 31 lipca 2013 r. Odpowiadając na skargę Prezydent W. poinformował, że od 2008 r. toczy się postępowanie w sprawie wydzielenia przedmiotowego gruntu nieruchomości hipotecznej z istniejącej nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr KW [...]. Ponadto wyjaśnił, że przyczyną opóźnień w postępowaniu podziałowym była kwestia udowodnienia na stosownych opracowaniach mapowych istnienia pełnej ściany ogniotrwałej pomiędzy budynkami [...] i [...], a także zlecenia przez osobę trzecią, w tym samym czasie, dokonania wydzielenia z przedmiotowej nieruchomości gruntu w granicach nieruchomości hip. nr [...] (położonej przy ul. [...] róg ul. [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. skarga jest uzasadniona. Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267) powoływana dalej: "k.p.a.", zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. W niniejszej sprawie, po wpłynięciu w dniu [...] stycznia 1948 r. wniosku Zakładu [...] z siedzibą w L. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu, po stronie organu powstał obowiązek, wynikający z art. 104 § 1 k.p.a., załatwienia w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, sprawy administracyjnej w terminie określonym w art. 35 § 1 i 3 k.p.a. W oparciu o powyższe Sąd stwierdził, że organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie w zgodzie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawania przez organ w bezczynności. Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Prezydent W. rozpoznając wniosek z dnia [...] stycznia 1948 r., przekroczył terminy zakreślone w wyżej wskazanych przepisach, bowiem jak wynika z akt administracyjnych, od dnia złożenia wniosku do dnia wyrokowania, pomimo wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy, Prezydent nie zakończył postępowania. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie Prezydent naruszył ww. przepisy, gdyż mimo iż w sytuacji, która miała miejsce w niniejszej sprawie zaistniała konieczność przeprowadzenia postępowania podziałowego (na co słusznie zwrócił uwagę skarżący, że konieczność tę dostrzegł organ dopiero po 60 latach od wpłynięcia przedmiotowego wniosku – vide: pismo z dnia [...] lipca 2008 r.), to skarżący (będący następcą prawnym wnioskodawcy) powinien być informowany o terminie załatwienia sprawy podziałowej (w konsekwencji terminie załatwienia wniosku o ustanowienie użytkowania), a także w przypadku niezałatwienia jej w wyznaczonym terminie – o przyczynach jej niezałatwienia z jednoczesnym wyznaczeniem nowego terminu jej załatwienia. Tymczasem mimo iż skarżący wielokrotnie zwracał się do organu z prośbą o uregulowanie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości (vide: pisma z dnia [...] grudnia 1999 r., [...] lutego 2008 r., [...] kwietnia 2011 r.), jego wniosek z dnia [...] stycznia 1948 r. do dnia wydania niniejszego wyroku nie został rozpoznany, a upłynęło już ponad 65 lat. Analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do wniosku, że organ naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego, zawarte w art. 12 k.p.a. Nie sposób również nie dostrzec, że nie uczynił zadość obowiązkom wynikającym z art. 36 k.p.a., gdyż nie informował skarżącego, pomimo, iż ten wielokrotnie go monitował, o terminie bądź dodatkowym terminie załatwienia sprawy. Taki sposób postępowania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania oraz prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. Stwierdzona bezczynność miała przy tym, zdaniem Sądu, charakter rażący, gdyż żadne okoliczności nie mogą tłumaczyć zaniechania podejmowania czynności zmierzających do zakończenia sprawy. Za niedopuszczalne również uznać należy nieudzielanie odpowiedzi przez organ na kolejne pisma skarżącego, w których zwracał się on z zapytaniem o stan rozpoznania sprawy, jak też zaniechanie dopełnienia obowiązków, nałożonych na organ prowadzący postępowanie administracyjne z mocy art. 36 § 1 k.p.a. Skoro zatem niezałatwienie sprawy objętej wnioskiem Zakładu [...] z dnia [...] stycznia 1948 r. w terminie określonym w przepisach procedury administracyjnej, jest konsekwencją zawinionej opieszałości, przy braku jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających organowi administracji publicznej terminowe podjęcie rozstrzygnięcia, to zaistniałą w takim stanie bezczynność, trwającą już 65 lat, należy zakwalifikować jako rażącą. Jednocześnie w związku z powyższym wymierzenie organowi grzywny uznać należało za uzasadnione. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200 p.p.s.a.