II OZ 1038/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1863/13 o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata oraz oddaleniu wniosku w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 października 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1863/13, przyznał P. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, a oddalił wniosek w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że tylko w wyjątkowych przypadkach, kiedy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym. Sąd wyjaśnił, że jak wynika z informacji przedstawionych przez skarżącego na formularzu PPF, skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i trójką dzieci w wieku szkolnym. Wnioskodawca utrzymuje się z dochodów własnych, tj. z wynajmu lokalu, za co otrzymuje dochód w wysokości 3.060 zł. Żona skarżącego jest pielęgniarką i jej dochód wynosi 3.500 zł. Wnioskodawca wskazał, że powyższe dochody pomniejszają podatki i wydatki na życie. Posiada mieszkanie o powierzchni 62 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 2,4 ha oraz kamienicę w T.. Wśród stałych wydatków określonych na kwotę 3.539 zł skarżący wymienił: doładowanie telefonu, polisy ubezpieczenia, opłaty ZUS, podatki, opłaty za prowadzenie rachunku, opłaty wodno-kan., sprawy sądowe. Dodatkowo skarżący wskazał, że poniósł koszty w wysokości: gaz – 60 zł, prąd – 200 zł, czynsz - 100 zł, żywność - 1500 zł, paliwo do samochodu – 500 zł, odzież – 400 zł. Podał, że w remoncie kamienicy pomaga mu najbliższa rodzina, on sam wakacje spędza w domu. W sierpniu zaś dodatkowo będzie musiał ponieść wydatek związany z zakupem książek. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową P. K. Sąd uznał, że uzasadnione jest tylko częściowe przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uwzględniając sytuację rodzinną i majątkową skarżącego Sąd wskazał, że dochód około 6,5 tys. zł jaki uzyskuje strona w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie wynosi 1300 zł pozwala, przy odpowiednim gospodarowaniu środkami materialnymi, wygospodarować odpowiednie kwoty pieniężne na pokrycie kosztów sądowych sprawy. Z okoliczności sprawy nie wynika by strona była osobą ubogą, znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej w szczególności w takiej, iż mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogłaby ponieść kosztów sprawy. Z pewnością nie można wskazać, że wnioskodawca pozbawiony jest środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Sąd uwzględnił zatem, że w niniejszej sprawie wpis sądowy wynosi 200 zł i pozostaje w zasięgu możliwości finansowych strony. Pozostałe koszty sprawy sądowej jakie mogą się pojawić to wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł oraz opłaty kancelaryjne. Wydatki te są w zasięgu możliwości finansowych strony. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że stronę stać jest na samodzielne opłacenie kosztów sądowych. Jednocześnie uznano, że strona nie jest w stanie samodzielnie opłacić zawodowego pełnomocnika. W zażaleniu na to postanowienie skarżący podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych: 200 zł za wpis sądowy, 100 zł za wyrok z uzasadnieniem oraz wpis od skargi kasacyjnej – 100 zł. Wskazał, że po odliczeniu wydatków stałych pozostaje 2.500 zł, czyli na osobę ok. 500 zł. Jeśli zaś posiada jakieś oszczędności, to płaci w miarę możliwości za sprawy przed WSA. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie zgodzić się należy z Sądem I instancji, że skarżący nie wykazał, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, ponieważ przedstawione przez niego dokumenty nie uprawniały do uznania, jakoby nie był on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Uwzględniając złożone przez skarżącego oświadczenia oraz dokumenty stwierdzić należy, że zasadnie uznał Sąd I instancji, iż nie mogły one stanowić wystarczającej podstawy do przyznania skarżącemu prawa pomocy w pełnym zakresie. Uwzględniając jednakże przedstawioną sytuację rodzinną i majątkową skarżącego zasadnie Sąd I instancji przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym uznając, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym względzie wybór przyznanego zakresu udzielonego prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata jest o tyle trafny, że uwzględnia okoliczności i charakter sprawy oraz możliwości skarżącego. Sytuacja finansowa skarżącego wynikająca z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach pozwala na stwierdzenie, że posiada on wystarczające środki pozwalające zabezpieczyć wydatki związane z postępowaniem sądowym, co sam potwierdza choćby w zażaleniu wskazując, że "jeśli mamy jakieś oszczędności, to płacimy w miarę możliwości za sprawy przed WSA". W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.