II OZ 1003/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 552/13 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 552/13, oddalił wniosek S. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że mając na uwadze dane zawarte we wniosku i w piśmie z dnia 26 sierpnia 2013 r. wnioskodawca samotnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie posiada zgromadzonych oszczędności. Źródłem jego miesięcznego utrzymania jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 2.500 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi: nieruchomość rolna (gospodarstwo rolne) - 2,40 ha, dom i budynki gospodarcze. Wnioskodawca podał, że z powodu astmatycznej choroby nie wykonuje żadnych prac dorywczych. Posiada ciągnik Ursus rok prod. 1979 oraz samochód marki Polonez rok prod. 1990. Skarżący wymienił następujące miesięczne wydatki: energia elektryczna - 100 zł; gaz - 25 zł; woda - 25 zł; wywóz śmieci - 10 zł; telefon 50 - 75 zł; żywność 400 - 600 zł; utrzymanie pięciu kotów - 140 zł; przejazdy do lekarza i lekarstwa - 150 zł. Skarżący wskazał ponadto na koszty eksploatacji posiadanego samochodu osobowego - 150 zł tygodniowo oraz opłaty roczne, w tym: ubezpieczenie PZU - 139 zł; podatek rolny - 166 zł. Dodatkowo wskazał, że ponosi koszty związane z zakupem środków chemicznych do opryskiwania warzyw okopowych 150 - 250 zł, postępowaniem sądowym w sprawie cywilnej - 103 zł, zakupem materiałów na budowę ogrodzenia - 1.250,60 zł. Do akt sprawy skarżący dołączył: rachunki i faktury za energię elektryczną, wodę, fakturę za zakup materiałów na budowę ogrodzenia; kserokopie dowodów rejestracyjnych posiadanych pojazdów; pokwitowanie wpłaty na ubezpieczenie budynków rolnych; dokumenty potwierdzające wysokość poniesionych kosztów w sprawie cywilnej. Postanowieniem z 20 września 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Sąd uznał, że skarżący nie wykazał w wystarczający sposób, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd podkreślił, że na obecnym etapie postępowania sądowego koszty sądowe sprowadzają się do wpisu od skargi ustalonego w kwocie 500 zł. Przede wszystkim, jak zaznaczył Sąd, skarżący nie zadośćuczynił w pełni wystosowanemu wezwaniu do przedłożenia dokumentów dotyczących jego stanu majątkowego, nie nadesłał bowiem wyciągów z rachunków bankowych, ani kserokopii deklaracji podatkowej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. Powyższe uniemożliwia kompleksową ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uwzględniając więc przedłożone oświadczenia i dokumenty Sąd uznał, że sytuacja materialna skarżącego nie jawi się jako uniemożliwiająca poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla jego osoby. Skarżący nie wykazał wyjątkowości swojego położenia wskazującego na takie okoliczności, które obrazują posiadanie ograniczonych środków do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Z przedstawionych oświadczeń i dokumentów wynika, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada zgromadzonych oszczędności. Źródłem jego miesięcznego utrzymania jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 2.500 zł, które przeznacza na bieżące utrzymanie. Miesięczne wydatki skarżącego to średnio kwota ok. 1.000 zł. Ponadto ponosi okresowo wydatki na ubezpieczenie budynków, podatek rolny, zakup środków chemicznych do opryskiwania warzyw. Obecnie rozpoczął budowę ogrodzenia. Sąd zauważył, że materiały na budowę ogrodzenia skarżący nabył w lipcu 2013 r., podczas gdy skargę do złożył w czerwcu. Uruchamiając zaś postępowanie sądowe powinien liczyć się z koniecznością jego opłacenia. Wydatek na budowę ogrodzenia nie może być stawiany w pierwszej kolejności przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych. Tym bardziej, że – jak zauważył Sąd - wydatek ten przekroczył dwukrotność wpisu sądowego ustalonego w sprawie. Wobec powyższych okoliczności Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. W zażaleniu na powyższe postanowienie S. B. podniósł, że w ostatnim czasie zmuszony jest ponosić dodatkowe wydatki związane z budową ogrodzenia na posesji, nie ma też możliwości odroczenia zapłaty tych należności ani przełożenia remontu na późniejszy termin. Biorąc pod uwagę aktualną sytuację majątkową i rodzinną zmuszony będzie zaciągnąć pożyczkę, na co go w obecnej sytuacji nie stać. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy, ponieważ przedstawione przez niego dokumenty nie uprawniały do uznania, jakoby nie był on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Uwzględniając złożone przez skarżącego oświadczenia oraz dokumenty zasadnie Sąd uznał, że nie mogły one stanowić wystarczającej podstawy do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Stwierdzić zatem należy, że S. B. nie spełnia warunków uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że posiada on wystarczające środki pozwalające zabezpieczyć koszty postępowania sądowego, które na tym etapie postępowania wynoszą 500 złotych. Kwota ta, nawet przy uwzględnieniu wydatków, jakie zmuszony jest ponosić w związku z budową ogrodzenia, nie powinna zaważyć na sytuacji majątkowej skarżącego powodując uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.