II SA/Bd 625/13

Dnia 24 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 24 września 2013 roku sprawy ze skargi P. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty T. z dnia [...]marca 2013 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] Starosta T., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 10 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 7, art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami oraz § 4 ust. 1 oraz § 8 ust. 1 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie wydania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami z dnia 11 września 2012 r. odmówił P. R. wydania prawa jazdy kategorii A. W uzasadnieniu organ wskazał, że od dnia 19 stycznia 2013 r. obowiązuje nowy stan prawny w sprawach związanych z wydawaniem praw jazdy, regulowany przez ustawę z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, która wprowadziła odmienną od poprzedniej regulację prawną odnośnie wydawania prawa jazdy kategorii A. W konsekwencji, wymagany minimalny wiek do kierowania pojazdami kategorii A wynosi po zmianie przepisów 24 lata (art. 8 ust. 1 pkt 7 ustawy). Organ wskazał, że prawo jazdy kategorii A nie mogło zostać wydane, gdyż wnioskodawca nie spełnił łącznie wszystkich przesłanek określonych w art. 11 ust. 1 powołanej ustawy, a w szczególności wymogu określonego w pkt 1, tj. nie osiągnął minimalnego wieku wymaganego do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii. Wnioskodawca bowiem w dniu orzekania miał ukończone 18 lat, podczas gdy minimalny wiek do ubiegania się o kategorię A wynosi 24 lata. W ocenie organu bez znaczenia jest fakt, że egzamin na kategorię A został zdany przez P. R. w dniu [...] grudnia 2012 r., tj., pod rządami starej ustawy. Organ wyjaśnił, że ustawa o kierujących pojazdami zawiera wprawdzie przepis przejściowy w postaci art. 134, który legitymuje niektóre czynności, które podjęte zostały w okresie przejściowym pomiędzy utratą bytu prawnego dotychczasowych przepisów dotyczących wydawania praw jazdy, zawartych w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, a wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami. Przepisy przejściowe do ustawy o kierujących pojazdami nie zawierają jednakże takiego przepisu, który pozwalałby właściwemu organowi na wydanie prawa jazdy kat. A w sytuacji, gdy szkolenie i egzamin przeprowadzone zostały pod rządem przepisów dotychczasowych, a wniosek został złożony po dniu 19 stycznia 2013 r. Dla skutecznego zaś ubiegania się o wydanie prawa jazdy kategorii A przez osoby, które w dniu wejścia w życie ustawy nie spełniają minimalnego wieku 24 lat, niezbędne było złożenie wniosku wraz z załączonym dowodem opłaty za wydanie prawa jazdy w terminie do 18 stycznia 2013 r., tj. do ostatniego dnia obowiązywania przepisów dotyczących wydania prawa jazdy, zawartych w ustawie Prawo o ruchu drogowym. Nie zgadzając się z dokonanym rozstrzygnięciem, P. R. złożył odwołanie wskazując, że niezasadnie odmówiono mu wydania prawa jazdy, ze względu na zmianę przepisów. Zdaniem skarżącego winę za brak wydania prawa jazdy ponosi Starostwo. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., działając na podstawie art. 1, art. 8, art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, prawo jazdy jest wydawane osobie, która: 1) osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii; 2) uzyskała orzeczenie: a) lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, b) psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem - nie dotyczy prawa jazdy kategorii AM, Al, A2, A, Bl, B, B+E lub T; 3) odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii; 4) zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii; 5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje co najmniej od 6 miesięcy. Na gruncie powyższego stwierdzono, że strona nie spełnia wymogu ustawowego wynikającego z art. 8 ust. 1 pkt 7 lit a ustawy, a mianowicie skarżący nie osiągnął wymaganego minimum wieku, który dla kategorii A dla osób nie posiadających przez okres co najmniej 2 lat kat. A2 wynosi 24 lata. Skoro zatem nie spełnia ustawowego warunku, prawo jazdy kat. A nie mogło zostać mu wydane. Organ odnosząc się do podniesionych w odwołaniu argumentów dotyczących zdania egzaminu przed wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami wskazał, że przepisy tej ustawy nie zawierają przepisów przejściowych. W ocenie organu II instancji, zasadnie organ I instancji zastosował przepisy obowiązujące w dacie orzekania. Wskazał ponadto, że od momentu uchwalenia ustawy do dnia jej wejścia w życie upłynęło dużo czasu, zatem można było odpowiednio wcześniej ubiegać się o wydanie stosownych uprawnień w sytuacji, gdy dotychczasowe przepisy były korzystniejsze. Organ wskazał też, że nie mają znaczenia w sprawie zarzuty podniesione przez stronę dotyczące uiszczenia opłaty za wydanie dokumentu prawa jazdy, bowiem do dnia 19 stycznia 2013 r. nie zostało wydane merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie. Nie zgadzając się z dokonanym rozstrzygnięciem organu II instancji P. R. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o wydanie prawa jazdy kategorii A. Zarzucił, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów, które podniósł w odwołaniu od decyzji Starosty T. Wskazał, że w jego przypadku winny mieć zastosowanie przepisy poprzednio obowiązującej ustawy. Zgodnie zaś z tą ustawą spełniał wszystkie wymogi uprawniające do otrzymania prawa jazdy kategorii A. Podkreślił, że egzamin państwowy zdał [...] grudnia 2012 r., tj. pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy, w konsekwencji prawo jazdy powinno być mu wydane. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do oceny, czy osoba która złożyła państwowy egzamin z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r., Nr 30, poz.151 ze zm.) nabyła uprawnienia do kierowania motocyklem mimo nieosiągnięcia wymaganego minimalnego wieku do kierowania, który wynosi 24 lata - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A - jeżeli osoba nie posiadała co najmniej przez 2 lata prawa jazdy kategorii A2. Z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o ruchu drogowym wynika, że dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy jest wydane w kraju prawo jazdy. Z art. 6 powyższej ustawy wynika, do jakich kategorii pojazdów prawo jazdy stwierdza uprawnienia. Prawo jazdy jest dokumentem wydawanym na wniosek. Wynika to z art. 10 ust. 1 cyt. ustawy, który to przepis stanowi, że prawo jazdy jest wydawane przez starostę, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jest to stosunek administracyjnoprawny, pomiędzy organem a osobą zainteresowaną. Stosunek ten jest finałem całej procedury, która prowadzi do wydania prawa jazdy w przypadku stwierdzenia uprawnienia do kierowania określonym pojazdem lub do odmowy stwierdzenia tego uprawnienia. Starosta jest organem, który wydaje prawo jazdy po spełnieniu określonych w art. 11 ust. 1-3 ustawy wymogów formalnych. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że jest to norma prawna, która skierowana została do każdej osoby, która spełni wymagania wynikające z art. 11. I tak prawo jazdy jest wydawane osobie, która: 1) osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii; 2) uzyskała orzeczenie: a) lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, b) psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem - nie dotyczy prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T; 3) odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii; 4) zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii; 5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje co najmniej od 6 miesięcy. Z art. 11 ust. 2 ustawy wynika, że osoba, która nie ukończyła 18 lat, może uzyskać prawo jazdy kategorii AM, A1, B1 lub T za pisemną zgodą rodzica lub opiekuna. Z powyższego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził możliwość obniżenia minimalnego wieku wymaganego do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii. To samo tyczy się określonych w ustawie grup zawodowych, w stosunku do których ustawodawca obniżył wymagany minimalny wiek ustawy. W art. 8 ust. 2 ustawy (dla żołnierzy kierujących pojazdami Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej) oraz art. 8 ust. 3 ustawy (dla funkcjonariuszy kierujących pojazdami Państwowej Straży Pożarnej, Policji oraz Straży Granicznej), zastrzegając jednocześnie w art. 11 ust. 3 ustawy, że osoby, o których mowa w art. 8 ust. 2 i 3, do czasu osiągnięcia wymaganego minimalnego wieku do kierowania pojazdami określonych kategorii, o którym mowa w art. 8 ust. 1, mogą otrzymać prawo jazdy z ograniczeniem wynikającym z możliwości prowadzenia określonego pojazdu. Wobec powyższych rozważań należy zwrócić uwagę, że spełnienie przesłanki wynikającej z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy osiągnięcia przez osobę minimalnego wieku do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii powinno zostać ustalone w oparciu o całość przepisów ustawy o kierujących pojazdami. Przy ustaleniu przesłanki osiągnięcia minimalnego wieku wymaganego do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii w przypadku osoby, która złożyła państwowy egzamin z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami i nabyła wówczas uprawnienia do kierowania motocyklem niezbędne jest zwrócenie uwagi na regulację wynikającą z art. 50 ust. 1 ustawy. Przepis ten stanowi, że osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem może przystąpić do egzaminu państwowego nie wcześniej niż miesiąc przed osiągnięciem minimalnego wieku, o którym mowa w art. 8 i 9, wymaganego od kierującego pojazdem objętym tym uprawnieniem. Wobec powyższego ustawodawca dopuszczenie do egzaminu państwowego osoby ubiegającej się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdem, a w rozpoznawanej sprawie motocyklem, uzależnił od osiągnięcia minimalnego wieku. Osoba starająca się o prawo jazdy najwcześniej na miesiąc przed osiągnięciem minimalnego wieku, a więc w rozpoznawanej sprawie 24 lat może przystąpić do egzaminu państwowego. Oznacza to, że osoba, która została dopuszczona do egzaminu państwowego i go zdała spełnia tym bardziej przesłankę minimalnego wieku. Potwierdza, to art. 50 ust. 2 pkt 1 ustawy, który stanowi, że nie może być egzaminowana osoba niespełniająca wymagań, o których mowa w ust. 1, a więc osoba, która nie spełnia kryterium minimalnego wieku. W ocenie Sądu, dopuszczenie osoby ubiegającej się o prawo jazdy do egzaminu państwowego oznacza spełnienie ustawowej przesłanki minimalnego wieku, o której stanowi art. 11. Należy zauważyć, że ustawodawca wprowadzając przesłankę minimalnego wieku w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy nie wskazał, że chodzi dokładnie o wymagany minimalny wiek do kierowania określony w art. 8 ustawy, dopuścił tym samym określenie minimalnego wieku w oparciu o przepisy ustawy. Artykuł 8 ustawy określa wymagany minimalny wiek do kierowania, natomiast art. 11 ust.1 pkt 1 tej ustawy nakazuje ocenić, czy osoba osiągnęła minimalny wiek. W ocenie Sądu, ocena przesłanki osiągnięcia minimalnego wieku do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii musi być powiązana z przepisami ustawy, które stanowią o nabyciu uprawnienia. Za takim rozumieniem wymogu wynikającego z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy przemawia art. 134 ustawy. Jest to przepis zawarty w Rozdziale 20 zatytułowanym "Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe". Przepis art. 134 ustawy stanowi, że: "1. Szkolenie osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy prowadzone w dniu wejścia w życie ustawy w formie kursu lub zajęć szkolnych jest kontynuowane na podstawie dotychczasowych przepisów. 2. Zaświadczenie o ukończeniu szkolenia dla osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym zachowuje ważność w zakresie, w jakim zostało wydane. 2a. Zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie prawa jazdy kategorii A uzyskane na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym uznaje się za zaświadczenie spełniające wymagania, o których mowa w niniejszej ustawie także w zakresie prawa jazdy kategorii A2. 3. Egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie. 3a. Wynik pozytywny z części teoretycznej egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kategorii A, uzyskany przed dniem wejścia w życie ustawy, przez osobę która nie spełnia warunku o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 7 lit. a, uznaje się za ważny, na zasadach określonych w art. 52 ust. 1, w przypadku kiedy osoba ta przystępuje do części praktycznej egzaminu w zakresie prawa jazdy kategorii A2". Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że zamiarem ustawodawcy nie było pozbawienie osiągniętych uprawnień osób, które uzyskały je na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów. Szczególną uwagę należy zwrócić na art. 134 ust. 2a ustawy, który świadomie został wprowadzony przez ustawodawcę poprzez dodanie w art. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 4 stycznia 2013 r. (Dz. U. z 2013, poz. 82) zmieniającej nin. ustawę z dniem 18 stycznia 2013 r., a więc tuż przed wejściem w życie ustawy w obecnym brzmieniu. Skoro egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy według przepisu przejściowego zawartego w art. 134 ust. 2a uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie, to tym bardziej należy uznać, że osoba która dopuszczona została do tego egzaminu i go zdała osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii. Do wymagań ustawowych należy w tej sytuacji zaliczyć to, że osoba bez wymaganego wieku w świetle art. 50 ust. 1 i 2 ustawy po pierwsze nie mogłaby przystąpić do egzaminu państwowego, po drugie nie mogłaby być egzaminowana. Wobec powyższego uzasadniona jest teza, że egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz. 151 ze zm.) oznacza, że osoba która została dopuszczona do tego egzaminu i go zdała, osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii w rozumieniu art. 11 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Z powyższych względów, na podstawie art. 135, art. 145 § 1pkt 1 lit. a p.p.s.a. z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, jak w pkt 2 wyroku.