II OZ 1055/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Towarzystwa [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 717/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Towarzystwa [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 717/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przyznania prawa pomocy Towarzystwu [...] w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] maja 2013 r., w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym został już rozstrzygnięty prawomocnym postanowieniem z dnia 3 września 2013 r., stąd ponownie złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrzyć w kontekście normy z art. 165 p.p.s.a., a więc ustalić, czy po wydaniu przez referendarza sądowego prawomocnego orzeczenia z dnia 3 września 2013 r. nastąpiła zmiana okoliczności umożliwiająca przyznanie stronie prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji uznał, że analiza znajdujących się w aktach sprawy dwóch formularzy PPPr pozwala stwierdzić, że sytuacja majątkowa strony skarżącej nie uległa zmianie. Sąd wskazał na jednolite orzecznictwo sądowoadministracyjne, zgodnie z którym nieustanowienie przez Stowarzyszenie zwykłe składek członkowskich i brak innego majątku nie oznacza, że Stowarzyszenie takie powinno być zwolnione z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło Towarzystwo [...] wnosząc o jego zmianę i przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Mimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji Towarzystwo Rozwoju Żelazna kwestionowało w toku sprawy postanowienie referendarza sądowego z dnia 3 września 2013 r. Postanowienie to wbrew twierdzeniom Sądu zostało stronie doręczone w dniu 24 września 2013 r. (dowód doręczenia k.43) , a nie jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w dniu 5 września 2013 r. Następnie w dniu 30 września 2013 roku skarżące Stowarzyszenie nadało przesyłkę pocztową zawierającą sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 września 2013 r. (koperta k. 46). Sprzeciw powyższy wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w dniu 2 października 2013 r. (k.45). Tym samym wadliwe były ustalenia Sądu wskazujące, że w niniejszej sprawie został już prawomocnie rozpoznany odmownie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Niemniej mimo błędnego w tym zakresie uzasadnienia, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadajacej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 568). Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady, zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 p.p.s.a.). Słuszne jest zatem stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o braku podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stowarzyszenie to bowiem, w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich spraw przed sądem, powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie spraw sądowych. Podzielić należy ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że chociaż stowarzyszenie jest organizacją non profit, to nie zwalnia to automatycznie danego stowarzyszenia od obowiązku zapewnienia środków na swoją działalność - chociażby w drodze obowiązkowych składek. Odstąpienie od pozyskiwania środków na swoją działalność oznaczałoby w istocie niedopuszczalne przerzucenie finansowania działalności stowarzyszenia na Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.