III SA/Po 1235/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu w dniu 25 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.P. na pismo Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy usunięcia naruszenia prawa w zakresie zwrotu odsetek od należności celnych postanawia odrzucić skargę Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynęła skarga M. P. na pismo Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...]., nr [...], w przedmiocie odmowy usunięcia naruszenia prawa, polegającego na wypłacie skarżącemu kwoty obejmującej odsetki od należności podlegających zwrotowi na jego rzecz (zwrotu cła oraz zwrotu odsetek od cła) liczonych w sposób sprzeczny z obowiązującymi przepisami prawnymi. W uzasadnieniu skargi strona wyjaśniła, że w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] jej pełnomocnik wskazał na sprzeczne z prawem działania Izby Celnej polegające na błędnym wyliczeniu odsetek należnych stronie oraz wypłacie zbyt niskiej kwoty z tego tytułu. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...]. Dyrektor Izby Celnej odmówił usunięcia naruszenia prawa, argumentując, że w przedmiotowej sprawie ten tryb postępowania nie przysługuje. W ocenie organu, nieuprawnionym jest żądanie usunięcia naruszenia prawa w odniesieniu do decyzji stanowiącej jedynie wykonanie nieostatecznej decyzji administracyjnej. Ponadto w uzasadnieniu skargi strona wywiodła, że w sentencji decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...]. nie wskazano daty, od której należy liczyć odsetki od należności podlegających zwrotowi, co uniemożliwia prawidłową weryfikację oraz wykonanie wydanego orzeczenia. Według stanowiska strony, organ powinien był ustalić daty poszczególnych wpłat i zajęć dokonanych na majątku skarżącego, a następnie przyjąć je jako daty, od których należy liczyć należne mu odsetki. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej P. wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że w przedmiotowej sprawie stronie nie przysługuje tryb postępowania przewidziany w art. 53 § 2 ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), a tym bardziej tryb opisany w błędnie wskazanym przez pełnomocnika strony § 3 tego aktu. Według organu, nieuprawnionym jest żądanie usunięcia naruszenia prawa w odniesieniu do czynności stanowiącej jedynie wykonanie nieostatecznej decyzji administracyjnej. Wszelkie bowiem rozstrzygnięcia wydane w trybie odwoławczym w odniesieniu do decyzji z dnia 23 maja 2013 r. będą powodowały ewentualne korekty rzeczywiście wypłaconej stronie kwot odsetek. Podejmowanie w tym zakresie jakichkolwiek działań bez uprzedniej zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia dotyczącego zwrotu cła wraz z odsetkami, jest niedopuszczalne. Organ wskazał, że w przypadku nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi wnosi o umorzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Na wstępie należy wyjaśnić, że w myśl art. 52 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. W przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Artykuł 53 p.p.s.a. stanowi, że skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka mogą wnieść skargę w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, a w pozostałych przypadkach w terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie aktu lub podjęcia innej czynności uzasadniającej wniesienie skargi. Termin ten nie ma zastosowania do wnoszenia skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (tekst jedn. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm., dalej: Kodek celny), kwota należności celnych podlegających zwrotowi zaliczana jest z urzędu na zaległe lub bieżące zadłużenie z tytułu innych należności celnych. W razie braku zadłużenia należności celne podlegają zwrotowi w terminie trzech miesięcy, licząc od dnia doręczenia decyzji orzekającej ich zwrot. Od zwracanych należności celnych przywozowych lub wywozowych nie płaci się odsetek, chyba że niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. W takim wypadku odsetki oblicza się od dnia uiszczenia należności podlegających zwrotowi. Od należności niezwróconych w terminie płaci się odsetki liczone od daty wydania decyzji orzekającej ich zwrot. Odsetki oblicza się według zasad i w wysokości określonych w przepisach dotyczących pobierania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. W myśl art. 252¹ Kodeksu celnego, organem celnym właściwym do rozstrzygania w pierwszej instancji we wskazanych sprawach jest dyrektor izby celnej. W okolicznościach rozpoznawanego przypadku o zwrocie cła na rzecz skarżącego, wraz z odsetkami, orzekł w pierwszej instancji Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [...], który orzekł w tej decyzji o wysokości zwrotu odsetek. W odniesieniu do tej decyzji pełnomocnik strony wniósł pismem z dnia 10 czerwca 2013 r. odwołanie, w którym zarzucił organowi naruszenie art. 250 §3 Kodeksu celnego poprzez niewłaściwe określenie dnia uiszczenia należności podlegających zwrotowi – dnia, od którego należy liczyć odsetki od tych należności. Niezależnie od tego, pismem z tego samego dnia pełnomocnik skarżącego wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 53 § 3 p.p.s.a., polegającego na wypłacie stronie kwoty obejmującej odsetki od należności podlegających zwrotowi, liczonych w sposób sprzeczny z obowiązującemu przepisami prawnymi. W dniu 3 lipca 2013 r. organ celny udzielił odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, wskazując, że w zaistniałych okolicznościach stronie nie przysługuje tryb postępowania przewidziany w art. 52 § 2 p.p.s.a., a tym bardziej tryb z art. 52 § 3 tego aktu. Natomiast w dniu [...] Dyrektor Izby Celnej wydał decyzję odwoławczą w powyższej sprawie. W powyższej perspektywie należy stwierdzić, że skarga strony do Sądu administracyjnego była niedopuszczalna w pierwszej kolejności ze względu na fakt, iż odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie reguluje spraw z zakresu administracji publicznej, lecz ma charakter stricte procesowy; nie rozstrzyga w najmniejszym stopniu o uprawnieniach lub obowiązkach strony postępowania. Co więcej, przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego strona ma jedynie obowiązek wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Nie musi natomiast czekać na odpowiedź organu (por. m.in.: postanowienia NSA z: 26 września 2012 r., II FSK 2130/12 i II FSK 1950/12; wyrok WSA w Gliwicach z 22 października 2012 r., IV SA/Gl 551/12 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl;). W związku z tym należy stwierdzić, że odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z art. 52 § 3 p.p.s.a. nie należy do kategorii aktów, o których mowa w powołanym art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., w szczególności nie należy ono do "innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" (pkt 4). Odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest jedynie pismem procesowym organu, stanowiącym element procedury zmierzającej do zaskarżenia wskazanych aktów lub czynności organów administracji publicznej, nie może natomiast stanowić przedmiotu odrębnej skargi. Z powyższego względu skarga na odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest niedopuszczalna. Po drugie, należy stwierdzić, iż w okolicznościach niniejszego przypadku skarga była niedopuszczalna również z tego powodu, że skarżącemu nie przysługiwała ochrona prawna w trybie art. 53 § 2 p.p.s.a. (jak się wydaje, pełnomocnik strony omyłkowo wskazał tu na § 3 tego artykułu), gdyż w rozpoznawanej sprawie została wydana i doręczona stronie nieostateczna decyzja Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...]. (art. 52¹ Kodeksu celnego), w której pouczono stronę o możliwości złożenia we właściwym terminie odwołania (k.23-26 akt administracyjnych). W konsekwencji skorzystania przez stronę w dniu 10 czerwca 2013 r. z tego uprawnienia, organ wydał w trybie odwoławczym decyzję z dnia 16 sierpnia 2013 r. Tym samym skarżącemu nie przysługiwał alternatywny tryb z art. 52 § 3 p.p.s.a., gdyż przysługuje on wyłącznie w takich sytuacjach, gdy ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi. W realiach niniejszej sprawy taki środek zaskarżenia stronie przysługiwał, co więcej – jak wskazano – skarżący z niego skorzystał, wnosząc w dniu [...] odwołanie od nieostatecznej decyzji z dnia [...]. W tej sytuacji należy wskazać, że właściwą drogą dochodzenia przez skarżącego ochrony prawnej było wniesienie – odpowiednio – odwołania od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], a następnie skargi do sądu administracyjnego na decyzję odwoławczą z dnia [...]. Z tych też względów Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a.