I SAB/Wa 335/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2013 r. sprawy ze skargi L. D., A. D., L. W., D. M., S. P., P. P., P. P., K. D., M. D. S. D., W. P., E. W., B. D. i A. D. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2005 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. jako [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących L. D., A. D., L. W., D. M., S. P., P. P., P. P., K. D., M. D., S. D., W. P., E. W., B. D. i A. D. solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2005 r. L. D. wystąpiła, na podstawie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. ozn. jako [...]. Pismem z dnia [...] sierpnia 2005 r. Prezydent W. zwrócił się do [...] o przesłanie akt własnościowych nieruchomości. Akta zostały przekazane do organu w dniu [...] września 2005 r. Pismem z dnia [...] września 2005 r. Prezydent W. wezwał L. D. do dostarczenia dokumentów. Wnioskodawczyni przekazała żądane dokumenty przy piśmie z dnia [....] listopada 2005 r. Następnie organ wystąpił do wnioskodawczyni pismem z dnia [...] listopada 2005 r. o sprecyzowanie wniosku o odszkodowanie, co wnioskodawczyni uczyniła w piśmie z dnia [...] grudnia 2005 r. wskazując, iż wnosi o odszkodowanie za działki, które przed wejściem w życie dekretu [...] mogły być przeznaczone pod budownictwo jednorodzinne jeżeli poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nimi po dniu 5 kwietnia 1958 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2008 r. organ zwrócił się do [...] o przekazanie dokumentów i udzielenie informacji w sprawie. Odpowiedzi udzielono przy piśmie z dnia [...] lipca 2008 r. Pismami z dnia [...] stycznia 2012 r. Prezydent W. zwrócił się do [...] o udzielnie informacji w sprawie. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. L. D. wystąpiła z wnioskiem o przyśpieszenie rozpoznania sprawy. W odpowiedzi organ pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. wezwał wnioskodawczynię m.in. do wskazania adresów zamieszkania pozostałych uprawnionych osób. Pismem z dnia [...] maja 2012 r. udzielono odpowiedzi. Pismem z dnia [...] października 2012 r. organ wystąpił do [..] o przesłanie kopii dokumentów do sprawy. Żądane dokumenty wpłynęły do organu w dniu [...] stycznia 2013 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. strony wniosły zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta W. sprawy w terminie. Pismami z dnia [...] stycznia 2013 r. organ zwrócił się do [...] o nadesłanie kolejnych dokumentów, w tym kopii decyzji lokalizacyjnych, informacji o przeznaczeniu nieruchomości w Ogólnym Planie Zabudowy Miasta. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. organ, na podstawie art. 36 k.p.a. poinformował strony o przyczynach opóźnienia w załatwieniu sprawy oraz wskazał, że postępowanie zostanie zakończone do dnia [...] kwietnia 2013 r. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. dodatkowy termin na podjęcie rozstrzygnięcia do dnia [...] kwietnia 2013 r. Akta sprawy zostały zwrócone do Prezydenta W. w dniu [...] lutego 2013 r. Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. organ poinformował stronę, że nie zostały przesłane materiały z [...]. Z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za nieruchomość w terminie określonym przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2013 r. Jednocześnie organ poinformował, iż przewidywany termin zakończenia postępowania to [...] października 2013 r. W dniu 27 czerwca 2013 r. L. D., A. D., L. W., D. M., S. P., P. P., P. P., K. D., M. D., S. D., W. P., E. W., B. D. i A. D., reprezentowani przez adwokata, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargą na bezczynność Prezydenta W. w sprawie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2005 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. jako [...]. W uzasadnieniu skargi opisali przebieg toczącego się [...] lat postępowania. Wskazali, że nie ulega wątpliwości, iż Prezydent W. pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku, co czyni skargę zasadną. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w toku postępowania podjęto czynności zmierzające do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji. Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. pełnomocnik stron został poinformowany przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 k.p.a. oraz o terminie zakończenia postępowania do dnia [...] października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. W sprawie nie ma wątpliwości, że terminy określone w art. 35 § 3 k.p.a. upłynęły, zaś postępowanie z wniosku z dnia [...] lipca 2005 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. ozn. jako [...] nie zostało przez organ zakończone w wymaganej przez przepisy prawa formie do dnia orzekania przez Sąd w sprawie ze skargi na bezczynność organu. Z tego względu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2005 r. o odszkodowanie w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. miała w niniejszej sprawie charakter rażącego naruszenia prawa. Od dnia złożenia wniosku z dnia [...] lipca 2005 r. do dnia orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi na bezczynność organu w zakresie rozpoznania tego wniosku minęło [...] lat. Wprawdzie organ podejmował czynności w sprawie, w tym w szczególności przez pierwsze 5 miesięcy 2005 r. (organ pozyskał akta własnościowe, kierował wezwania do strony o niezbędne w sprawie dokumenty), jednakże następne działania organu podejmowane były już w znacznych odstępach czasu, pomiędzy którymi brak było jakiegokolwiek działania w sprawie. Z akt wynika, iż przez cały 2006 r., 2007 r. i sześć miesięcy 2008 r. w sprawie nie podjęto żadnej czynności. W dniu [...] czerwca 2008 r. organ wystąpił do Delegatury Biura Geodezji i Katastru o wypisy z ewidencji gruntów oraz mapy. Po uzyskaniu w dniu [...] lipca 2008 r. odpowiedzi w tym zakresie, do końca 2008 r. nie wykonano żadnej czynności urzędowej. Również przez cały 2009 r., 2010 r. i 2011 r. nie podjęto działań które wskazywałyby, że organ prowadzi postępowanie zmierzające do załatwienia wniosku. Faktyczne czynności świadczące o tym, że organ zmierza do rozstrzygnięcia sprawy podjęte zostały dopiero w styczniu 2012 r., choć i w 2012 r. organ po uzyskaniu od pełnomocnika informacji o wszystkich osobach uprawnionych (w maju 2012 r.) przez następne 5 miesięcy nie dokonywał czynności w sprawie. Jedynie dwukrotnie w ciągu trwającego [...] lat postępowania organ zastosował przepis art. 36 k.p.a. i poinformował stronę o przyczynach zwłoki oraz przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Obowiązek określony w powołanym przepisie wypełniony został przez organ w 2013 r. (pismo z dnia [...] stycznia 2013 r. i z dnia [...] lipca 2013 r.). W świetle powyższego, w ocenie Sądu, bezczynności organu należało przypisać charakter rażącego naruszenia prawa. W sprawie tej rażąco naruszony został przepis art. 35 § 3 k.p.a., który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego. Biorąc pod uwagę nawet stopień skomplikowania sprawy o odszkodowanie za nieruchomość [...], stwierdzić należy, że powyższe nie usprawiedliwia faktycznego braku jakiegokolwiek działania przez łącznie ponad [...] lat od czasu wystąpienia przez stronę z wnioskiem. Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Nałożony przez ustawodawcę na organ obowiązek stania w toku postępowania na straży praworządności (art. 7 k.p.a.) oznacza konieczność podejmowania wszelkich działań w celu należytego rozpatrzenia sprawy. Powyższe jest również ściśle związane z przestrzeganiem przepisów określających czas trwania postępowania (art. 35 k.p.a.). Także z przepisu art. 12 k.p.a. wynika powinność działania organu w sprawie wnikliwie i szybko. Wnioskodawca ma zatem prawo oczekiwać, że organ administracji publicznej rozstrzygnie jego sprawę należycie i w możliwie najkrótszym – z uwzględnieniem koniecznego postępowania dowodowego – terminie. W sprawie niniejszej postępowanie nie było prowadzone z poszanowaniem podstawowych zasad procedury administracyjnej, w tym zwłaszcza zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Ustalenia powyższego nie zmienia dopełnienie przez organ dwukrotnie w 2013 r. obowiązku wynikającego przepisu art. 36 k.p.a. Z tego względu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Orzeczenie zawarte w punkcie 3 wyroku, Sąd oparł na przepisie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.