II GSK 827/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia del. NSA Stanisław Śliwa Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 1125/11 w sprawie ze skargi W. Ł. na decyzję Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Ł., 2. zasądza od W. Ł. na rzecz Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. Ł. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] września 2011 r. w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2010 rok, uchylił zaskarżoną decyzję, zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania oraz orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że w dniu [...] maja 2010 r. W. Ł. złożył wniosek o przyznanie na rok 2010 jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej, a także o przyznanie płatności zwierzęcej, deklarując określone działki i powierzchnie. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał W. Ł. płatności na rok 2010 w wysokości 113.790,29 zł. Powyższą decyzję uchylił Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. rozstrzygnięciem z dnia [...] maja 2011 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. o nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał W. Ł. płatności na rok 2010 w wysokości 109.309,07 zł. wyjaśniając, że w dniu 7 kwietnia 2011 r. została przeprowadzona kontrola na miejscu w gospodarstwie producenta, w wyniku której stwierdzono, że zadeklarowane powierzchnie działek rolnych są różne od powierzchni rzeczywistej. Na skutek złożonego odwołania, decyzją z dnia [...] września 2011 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy "zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 roku (...)". Sąd I instancji uwzględnił złożoną na to rozstrzygnięcie skargę W. Ł., a uzasadniając wydane na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: p.p.s.a., orzeczenie stwierdził, że organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S., która została już wcześniej uchylona przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Wobec powyższego Sąd I instancji uznał naruszenie przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez utrzymanie w mocy decyzji innej niż ta, której dotyczyło odwołanie. W ocenie WSA brak było podstaw do przyjęcia, że była to oczywista omyłka Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji, gdyż jako taka nie została przez niego sprostowana. Treść rozstrzygnięcia decyzji z dnia [...] września 2011 r., jako wyrażająca zdaniem Sądu właściwą wolę organu, pozostawała nadto w sprzeczności z uzasadnieniem tej decyzji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Ł., a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 133, art. 134, art. 141, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 i art. 113, art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2011 r., przez przyjęcie, że organ odwoławczy dopuścił się obrazy przepisów postępowania przez utrzymanie w mocy innej decyzji organu I instancji wcześniej już uchylonej, tj. decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], 2. art. 133, art. 134, art. 141, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1, art. 156 oraz art. 113 i art. 7, art. 77, art. 107 k.p.a. w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, przez błędne przyjęcie, że organ odwoławczy nie wyraził woli załatwienia sprawy w wyrażonej przez niego formie, gdyż nie doszedł w wyniku swojego postępowania w sprawie do konkluzji jak organ pierwszej instancji i nie osiągnął rezultatu co do zgodności z prawem, a zatem nie orzekł o mocy prawnej zaskarżonej decyzji i nie utrzymał w mocy jej koniecznego elementu jakim jest rozstrzygnięcie, 3. art. 133, art. 134, art. 141, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), dalej: p.u.s.a. oraz art. 138 § 1 i art. 113 k.p.a., w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, przez nieuznanie przez Sąd, że organ odwoławczy rozstrzygnięciem zawartym w decyzji z dnia [...] września 2011 r. utrzymał faktycznie w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] i uznanie, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż wskazanie w tymże rozstrzygnięciu daty decyzji: "[...] stycznia 2011 roku" stanowi oczywistą omyłkę pisarską i pominięcie przy tym faktu, że decyzja utrzymana w mocy posiadała prawidłowe oznaczenie numeru decyzji utrzymywanej oraz okoliczności, iż skarżący skargą objął decyzję organu drugiej instancji z dnia [...] września 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję organu z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], zatem strona nie miała wątpliwości co do tego, która decyzja jest przedmiotem rozstrzygnięcia, a jednocześnie jej zaskarżenia, 4. art. 133, art. 134, art. 141, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 p.u.s.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2, art. 138 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, przez uznanie przez Sąd I instancji, że treść zaskarżonej decyzji pozostaje w sprzeczności z jego uzasadnieniem, uznając omyłkowe wskazanie oczywiście błędnej daty za wadę formalną rozstrzygnięcia, mającą walor sprzeczności wymaganych elementów decyzji, pomijając zupełnie spójność logiczną pod względem faktycznym i prawnym, a także technicznym i konstrukcyjnym zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji, 5. art. 1, art. 133, art. 134, art. 141, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 p.u.s.a., w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, przez pominięcie przez Sąd dokonania oceny postępowania prowadzonego przez organy, co doprowadziło do braku rozstrzygnięcia sprawy co do istoty i konieczności jej powtórnego rozpoznawania. W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że określenie w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji daty utrzymanej nią w mocy decyzji jako "[...] stycznia 2011 r.", było oczywistą omyłką. Za przyjęciem, że decyzją organu I instancji, którą Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy, była w istocie decyzja z dnia [...] sierpnia 2011 r., przemawia zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną m.in. numer utrzymanej w mocy decyzji wskazany w rozstrzygnięciu decyzji objętej skargą, a także porównanie treści rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji z jej uzasadnieniem oraz z aktami sprawy. Organ stwierdził, że rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji dotknięte było jedynie oczywistą omyłką pisarską, zaś decyzja nie miała istotnej wady i nie utrzymywała w mocy decyzji innej niż ta, której dotyczyło odwołanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrolowanym kasacyjnie wyrokiem Sąd I instancji orzekł, że organ odwoławczy zaskarżoną decyzją naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. bowiem utrzymał w mocy decyzję, wskazując w sentencji datę innego pierwotnie wydanego i wcześniej uchylonego już rozstrzygnięcia, co, jak stwierdził Sąd, miało wpływ na wynik sprawy i z tego względu uzasadniało zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Stanowisko wyrażone zaskarżonym wyrokiem jest błędne, zatem skarga kasacyjna, która trafnie zarzuca naruszenie wskazanych wyżej przepisów oraz przepisu art. 113 § 1 k.p.a., podlega uwzględnieniu. Jak wynika z przyjętego przez Sąd stanu faktycznego, w postępowaniu w sprawie dotyczącej złożonego przez W. Ł. wniosku o przyznanie płatności na 2010 r. (jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grup upraw podstawowych, uzupełniającej płatności do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę i płatności do roślin strączkowych) wydane zostały łącznie cztery decyzje – decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., uchylająca tę decyzję - na skutek odwołania W. Ł. - decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia [...] maja 2011 r., ponownie wydana przez organ pierwszej instancji decyzja z dnia [...] sierpnia 2011 r. o nr [...] przyznająca płatności z pomniejszeniem i odmawiająca przyznania płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych oraz ostatecznie, wydana w wyniku złożonego odwołania, decyzja nr [...] z dnia [...] września 2011 r. zaskarżona do sądu administracyjnego. Zgodnie z sentencją (osnową) tego rozstrzygnięcia utrzymano w mocy decyzję o nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 roku. Mając na uwadze prowadzone z wniosku skarżącego postępowanie administracyjne i opisaną wyżej kolejność działań oraz rozstrzygnięć organów pierwszej i drugiej instancji, nie ulega wątpliwości, że organ odwoławczy, prawidłowo podając numer decyzji utrzymanej w mocy, a więc tej od której wniesiono odwołanie, wadliwie wskazał datę tejże decyzji jako [...] stycznia 2011 roku (właściwą dla daty wydania, nie znajdującej się już w dacie rozstrzygania w obiegu prawnym decyzji pierwotnej) zamiast datę [...] sierpnia 2011 r. Sąd I instancji, prawidłowo akcentując zasadniczą dla treści decyzji wagę jej koniecznego elementu jaką jest jej osnowa, błędnie uznał, że jedynie data utrzymanej w mocy decyzji może ją identyfikować i przez to określać wolę organu rozstrzygającego co do przedmiotu utrzymania w mocy. W konsekwencji Sąd wadliwie przyjął, że organ odwoławczy utrzymał w mocy pierwotną decyzję nieznajdującą się z powodu jej uchylenia w dniu [...] maja 2011 r. w obiegu prawnym. Takie stanowisko doprowadziło Sąd do logicznego już wniosku, że utrzymanie w mocy decyzji wcześniej uchylonej, nie może podlegać sprostowaniu. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej załatwiając indywidualną sprawę poprzez wydanie decyzji, nadaje jej określoną formę prawną i określa skutki powołanej przezeń normy prawnej w odniesieniu do konkretnego podmiotu (adresata). Każda decyzja, niezależnie od tego w jakiej fazie postępowania zostaje podjęta, musi spełniać postawione przepisami procedury administracyjnej wymagania formalne. Typowe warunki decyzji określa art. 107 § 1 k.p.a., a znajdują się wśród nich m.in.: oznaczenie organu wydającego decyzję, data wydania decyzji, oznaczenie strony, podanie podstawy prawnej decyzji, rozstrzygnięcie (osnowa, sentencja) oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Spośród wymienionych elementów składowych decyzji niewątpliwie zasadnicze znaczenie należy przydać sentencji jako, że to właśnie ona określa konsekwencje zastosowania w danej sprawie konkretnego przepisu prawa materialnego. Dodać należy, że wprawdzie w podejmowanej przez organ odwoławczy na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzji sentencja nie odwołuje się wprost do przepisu prawa materialnego, poprzestając na formule procesowej, jednakże wskazuje ona na skutek prawny ukształtowany decyzją, od której strona postępowania wniosła odwołanie. Niezależnie od tego czy decyzja podejmowana jest przez organ pierwszej instancji czy też jest to decyzja wydana w postępowaniu odwoławczym, sentencja decyzji musi być sformułowana na tyle jasno i jednoznacznie, aby nie było wątpliwości co do tego, jaka była wola organu rozstrzygającego. W kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawie nie było wątpliwości od jakiej decyzji zostało wniesione odwołanie, bowiem w zaskarżonej decyzji w jej osnowie organ przywołał to pismo, określając stronę postępowania i przywołując znak sprawy, a w sentencji prawidłowo wskazał numer decyzji, którą strona zakwestionowała. W tej sytuacji błędne przywołanie daty nieistniejącej już w dacie rozstrzygania pierwotnej decyzji o przyznaniu płatności, należało potraktować jako oczywistą omyłkę. Wniosek taki jest tym bardziej uzasadniony, że organ nie miał żadnych wątpliwości co do tego do jakiej decyzji odnosi się, a co znalazło wyraz w uzasadnieniu, w którym przedstawia się stan sprawy i jednoznacznie stwierdza, że decyzja z dnia [...] stycznia 2011 r. była pierwszą decyzją wydaną w sprawie i została uchylona, zaś rozpatrywane jest odwołanie od decyzji o nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. Co istotne, a na co nie zwrócił uwagi Sąd I instancji, decyzja pierwotnie wydana w sprawie opatrzona była innym numerem, niż decyzja utrzymana w mocy przez organ decyzją zaskarżoną, który to numer prawidłowo powołano w sentencji. Sąd I instancji, nie dostrzegając, że utrzymana w mocy decyzja została w sentencji dostatecznie zidentyfikowana przez tylko jej właściwy numer, nadmierną wagę przyłożył do błędnej i omyłkowo podanej daty tej decyzji przez co doszedł do nieprawidłowego wniosku, że wyłącznie data określa tę decyzję, a data inna, wynikająca z uzasadnienia rozstrzygnięcia, stanowi o sprzeczności sentencji decyzji z jej uzasadnieniem. W sytuacji, gdy mimo wynikającej z treści całej decyzji, pełnej wiedzy i woli organu odwoławczego co do przedmiotu odwołania i sposobu rozstrzygnięcia, dojdzie do niezgodności pomiędzy tą wiedzą i wolą a częściowym wyrażeniem tego na piśmie, popełniony błąd może podlegać sprostowaniu przez organ w każdym czasie na zasadzie określonej w art. 113 § 1 k.p.a.; aby mogło dojść do sprostowania decyzji, oczywistość błędu nie może budzić wątpliwości (podobnie: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1451/10 oraz z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 746/07). Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi należało uznać za sformułowane wadliwie, bo z pominięciem określonych w tych przepisach jednostek redakcyjnych, co z racji związania sądu kasacyjnego zakresem skargi kasacyjnej, nie pozwala na odniesienie się do nich. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 207 § 2 tej ustawy.