II GSK 99/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia NSA Janusz Zajda Protokolant Monika Tutak-Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 26 września 2013 r. sygn. akt II SA/Ke 441/13 w sprawie ze skargi R. Ś. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności na zalesianie oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z 26 września 2013 r. (sygn. akt II SA/Ke 441/13) oddalił skargę R. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności na zalesienie. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: R. S. wnioskiem z 1 [...] lipca 2006 r. wystąpił do Kierownika Biura o przyznanie pomocy na zalesianie gruntów rolnych na rok 2006. We wniosku zadeklarował do zalesienia działkę rolną, o powierzchni 1,69 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...], gmina [...]. W dniu [...] sierpnia 2006 r. producent złożył zmianę do wniosku, zmieniając położenie działki ewidencyjnej nr [...] na obręb [...] w gminie [...] oraz zmniejszył powierzchnię działki z 1,69 ha na 1,10 ha. Kierownik Biura [...] sierpnia 2006 r. wydał postanowienie nr [...] o spełnieniu niezbędnych warunków z wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych. W dniu [...] maja 2006 r. skarżący złożył oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia. Następnie Kierownik Biura decyzją z [...] maja 2007 r. nr [...] przyznał skarżącemu płatności na zalesianie gruntów rolnych. W następnych latach na wniosek R. S. były przyznawane kolejne płatności. W dniu [...] lutego 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął akt notarialny, z którego wynikało, że [...] grudnia 2012 r. R. S. przekazał zalesioną działkę nr [...] córce I. S. Skarżący złożył oświadczenie, że został poinformowany o konieczności zwrotu pobranych płatności, ponieważ nie zgłosił faktu przeniesienia własności gruntu w terminie 35 dni od dnia przekazania przedmiotowej działki. Kierownik Biura decyzją z [...] lutego 2013 r. wstrzymał skarżącemu płatności na zalesianie. Następnie Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: Dyrektor Oddziału) decyzją z [...] marca 2013 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ wyjaśnił, że w sprawie doszło do przeniesienia własności działki nr [...] na rzecz córki I. S. w wyniku aktu notarialnego umowy darowizny z [...] grudnia 2012 r. Akt ten został dostarczony do Biura Powiatowego [...] lutego 2013 r., a więc po upływie terminu zawartego w § 11 Rozporządzenia z 2004 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że R. S. składając wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych oświadczył, że znane są mu zasady przyznawania płatności na zalesianie, ponadto zobowiązał się do prowadzenia uprawy leśnej przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie gruntów rolnych oraz niezwłoczne informowanie na piśmie Agencji o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie płatności, wypłacanie płatności i o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego. R. S. wniósł skargę na decyzję z [...] marca 2013 r. Zarzucił organowi obrazę prawa procesowego mającą istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 7 i 9 k.p.a. poprzez nienależyte poinformowanie skarżącego przez pracownika Agencji w Busku-Zdroju o terminie, w którym konieczne jest zgłoszenie faktu przeniesienia własności zalesionej działki oraz poprzez wskazanie w formularzu wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów, że powinno to nastąpić niezwłocznie (bez podania konkretnego terminu), co wprowadziło skarżącego w błąd co do konieczności zachowania 35-dniowego terminu; - naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewszechstronny i niewyczerpujący, w szczególności poprzez brak ustalenia okoliczności, na które wskazywał skarżący w odwołaniu, które były niezależne od niego i których konsekwencji nie powinien ponosić; - naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji i nie ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu; Ponadto zarzucił obrazę prawa materialnego przez: - naruszenie § 13 ust. 3 pkt 3 Rozporządzenia z 2004 r. poprzez uznanie, że przepis ten znajduje zastosowanie w sprawie, podczas gdy przepis ten, w którym został wyznaczony sztywny 35-dniowy termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności przez nabywcę, powinien być interpretowany w ten sposób, że dotyczy on tylko przypadków zależnych i zawinionych przez zbywcę i nabywcę w uchybieniu terminu. W uzasadnieniu skarżący podniósł okoliczność, że jego córka – która przejęła gospodarstwo – jest uczennicą i niezłożenie przez nią wniosku w określonym terminie było niezawinione, ponieważ skarżący załatwiał wszystkie sprawy w jej imieniu, a od [...] do [...] stycznia przebywał w szpitalu z dolegliwościami i uważa, że termin do złożenia wniosku o kontynuację winien być córce przywrócony. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 26 września 2013 r. oddalił skargę, orzekając, że skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd pierwszej instancji uznał, że poza sporem pozostawał fakt, że przeniesienie własności nieruchomości nastąpiło [...] grudnia 2012 r. kiedy to R. S. przekazał swojej córce I. S. aktem notarialnym nieruchomość na którą otrzymywał płatność. Akt ten został dostarczony do Biura Powiatowego Agencji [...] lutego 2013 r., a więc tym samym doszło do przekroczenia terminu unormowanego w przedmiotowym rozporządzeniu. Nie ulegało również wątpliwości, że zgodnie z § 11 ust. 4 Rozporządzenia z 2004 r. przepisy ust. 1-3 stosuje się w przypadku, gdy przeniesienie własności lub współwłasności działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności nastąpiło po dniu wydania decyzji w sprawie płatności na zalesienie co miało miejsce w niniejszej sprawie. Dlatego też WSA uznał, że nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia § 13 ust. 3 pkt 3 Rozporządzenia z 2004 r., ponieważ organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy skutkujące wstrzymaniem płatności. Sąd pierwszej instancji za niezasadny uznał również zarzut naruszenia przez organy art. 7 i 9 K.p.a., poprzez nienależyte poinformowanie skarżącego o terminie na złożenie wniosku o przejęciu płatności. Podkreślił, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych, podpisał oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności na zalesienie a w szczególności o niezwłocznym informowaniu agencji o zmianach stanu faktycznego lub prawnego objętych wnioskiem gruntów, jak również zobowiązanie o prowadzeniu uprawy leśnej przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesienie gruntów rolnych. Dlatego nie został uwzględniony argument, że skarżący nie został pouczony przez Agencję o konieczności niezwłocznego zgłoszenia przeniesienia własności nieruchomości. WSA wyjaśnił także, że wniosek skarżącego zawarty w skardze odnośnie przywrócenia terminu do złożenia przez córkę wniosku o którym mowa w § 11 ust. 1 pkt 1 jest nieuprawniony. Termin ten jest terminem materialnoprawnym nieprzywracalnym, którego uchybienie powoduje wygaśnięcie uprawnień do przyznania płatności. R. S. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 26 września 2013 r. (sygn. akt II SA/Ke 441/13), zarzucając naruszenie prawa materialnego: - § 11 ust. 4 w związku z ust. 1-3 poprzez jego błędne zastosowanie oraz §13 ust. 3 pkt 3 w związku z § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.) poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że przepis ten znajduje zastosowanie w sprawie, podczas gdy przepis ten, w którym wyznaczony został 35-dniowy termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności przez nabywcę, powinien być interpretowany w ten sposób, że dotyczy on tylko przypadków zależnych i zawinionych przez zbywcę i nabywcę w uchybieniu terminu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Z kolei art. 183 tej ustawy stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany był granicami skargi kasacyjnej. Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Autor skargi powinien wskazać konkretne, naruszone przez Sąd zaskarżonym orzeczeniem przepisy prawa materialnego i procesowego. W odniesieniu do prawa materialnego powinien wykazać, na czym polegała dokonana przez Sąd pierwszej instancji ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez Sąd oraz podać, na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. R. S. w skardze kasacyjnej w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego zarzucił naruszenie § 11 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że przepis ten znajduje zastosowanie w sprawie, podczas gdy przepis ten, w którym wyznaczony został 35-dniowy termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności przez nabywcę, powinien być interpretowany w ten sposób, że dotyczy on tylko przypadków zależnych i zawinionych przez zbywcę i nabywcę w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że z § 11 ust. 4 w związku z ust. 1-3 rozporządzenia wynika, że w przypadku przeniesienia własności lub współwłasności działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności lub ich części po dniu wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie, płatność przysługuje temu producentowi rolnemu, na rzecz którego nastąpiło przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem lub ich części, jeżeli spełni on warunki określone w tym przepisie m.in. w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tych działek złoży wniosek o przyznanie płatności do kierownika biura powiatowego Agencji, zobowiąże się do kontynuowania realizacji zobowiązań złożonych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek, złoży kopię umowy sprzedaży lub innej umowy przenoszącej własność oraz inne dokumenty wskazane w rozporządzeniu. Równocześnie § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia stanowi, że płatność na zalesianie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania w przypadku: 3) przeniesienia przez producenta rolnego własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a producent rolny, który przejął własność lub współwłasność wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności albo ich części, nie spełnił warunków, o których mowa w § 11. Co do zasady więc, uznanie przez organ, że w ustalonym stanie faktycznym sprawy, spełnione zostały, określone w § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia, przesłanki do wydania decyzji o wstrzymaniu płatności przyznanej R. S. było uzasadnione. Skarżący ponadto podnosił, że na druku wniosku o przyznanie płatności zawarte jest pouczenie, zobowiązanie do niezwłocznego poinformowania ARiMR o przeniesieniu działek, lecz jednoczenie pouczenie to nie zawiera określenia dokładnego terminu na dokonanie takiej czynności. Skarżący nie może jednak skutecznie powoływać się na brak wiedzy o możliwych skutkach przeniesienia własności działki i brak wiedzy o obowiązku powiadomienia Agencji, gdyż składając wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów podpisał oświadczenie, że zna zasady przyznawania płatności i zobowiązał się do prowadzenia uprawy leśnej na zgłoszonych gruntach rolnych przez 20 lat. Zobowiązał się też do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy przeniesienia własności części albo wszystkich działek objętych wnioskiem. Nie ulega wątpliwości, że z tego obowiązku skarżący się nie wywiązał. Mając to na uwadze naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o treść art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku