I OZ 1204/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bożena Popowska po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 września 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 1133/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] października 2012 r., znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie Za pismem przewodnim z dnia 20 sierpnia 2013 r. skarżący złożył do Sądu urzędowy formularz PPF, w którym zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku M. D. wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jego źródłem dochodu jest zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł (potwierdzony kserokopią decyzji). Ponadto oświadczył, iż nie posiada nieruchomości poza "spółdzielczą kawalerką o powierzchni 20,70 m2", żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Pismem z dnia 2 września 2013 r. skarżący został wezwany do wykazania dochodów pozwalających na zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym przez Sąd terminie skarżący ponownie nadesłał jedynie kserokopię decyzji przyznającej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 lipca 2010 r. do 31 stycznia 2014 r. w kwocie 153 zł. Postanowieniem z dnia 30 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Jak wskazał Sąd, M. D. pomimo wezwania nie wykazał okoliczności przemawiających za przyznaniem mu prawa pomocy, co leżało w jego bezpośrednim interesie. Skarżący choć faktycznie zadeklarował brak jakichkolwiek dochodów oraz brak oszczędności, to nie udzielił odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób obecnie pokrywa koszty swojego utrzymania. Nadesłana do Sądu decyzja o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego nie może zostać potraktowana jako wyczerpujące udzielenie odpowiedzi na wezwanie Sądu. W tej sytuacji, skoro skarżący nie uzupełnił danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, zgodnie z wezwaniem z dnia 2 września 2013 r., to nie jest możliwe obiektywne ustalenie jego aktualnego stanu majątkowego i sytuacji osobistej. Zatem nie sposób przyjąć aby skarżący wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, iż nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Tym samym wymóg wynikający z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie został w sprawie zachowany. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie podnosząc, że jeżeli ustawodawca przyznał ustawowe zwolnienie z kosztów sądowych to oznacza, iż sąd obligatoryjnie ustanawia adwokata z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Należy podnieść przy tym, iż jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości to zgodnie z art. 255 powołanej wyżej ustawy strona na wezwanie sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tego uprawnienia skorzystał, pismem z dnia 2 września 2013 r., wzywając wnioskodawcę do wykazania dochodów pozwalających na zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, skarżący ponownie nadesłał jedynie kserokopię decyzji przyznającej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 lipca 2010 r. do 31 stycznia 2014 r. w kwocie 153 zł. Kierując się doświadczeniem życiowym łatwo jednak stwierdzić, że kwota 153 zł jest niewystarczająca na pokrycie całkowitych kosztów utrzymania. W takim przypadku, uznać należało, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania mu prawa pomocy. Z powodu braku pełnej odpowiedzi skarżącego na wezwanie Sądu I instancji do wykazania dochodów pozwalających na zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych, niemożliwe okazało się bowiem ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zasadnie zatem zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 września 2013 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Odnosząc się natomiast do argumentów podniesionych w zażaleniu należy wskazać, że ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych, przysługujące skarżącemu w sprawie niniejszej z zakresu pomocy społecznej na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a w/w ustawy nie obejmuje ustanowienia pełnomocnika. Jeżeli osoba zwolniona na mocy ustawy od kosztów sądowych uzna, że będzie dodatkowo potrzebowała pomocy profesjonalnego pełnomocnika, winna złożyć stosowny wniosek, który podlega ocenie w świetle kryteriów zawartych w art. 246 § 1 ustawy. Wnioskodawca musi więc wykazać, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. W sprawie niniejszej, jak już wyżej stwierdzono, skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.