I SA/Wa 71/13

WyrokWSA w Warszawie2013-10-02

Skład orzekający: Marek Wroczyński, Dariusz Chaciński, Joanna Skiba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda jest organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Prezydium Rady Narodowej w przedmiocie wywłaszczenia, czy też organem właściwym jest minister?
Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Ministra oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody, ponieważ oba organy działały poza przyznanymi im kompetencjami. Organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Prezydium Rady Narodowej był minister, a nie Wojewoda, co stanowi naruszenie przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.).
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z 1964 r. o wywłaszczeniu nieruchomości. Wojewoda stwierdził nieważność tej decyzji, uznając ją za wydaną z rażącym naruszeniem prawa (wobec osoby zmarłej). Minister Transportu uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając naruszenie prawa w części wywłaszczenia i nieważność w części odszkodowania. Prezydent W. zaskarżył decyzję Ministra, zarzucając naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej. Sąd administracyjny uznał, że zarówno decyzja Wojewody, jak i Ministra, zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości.
Rozstrzygnięcie
1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Joanna Skiba Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2013 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Prezydenta W. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. sp. z o.o. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] czerwca 1964 r., nr [...], o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m², zapisanej w księdze wieczystej p.n. "[...]" jako własność S. S. - uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2011 r. oraz stwierdził, że decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] czerwca 1964 r., została wydana z naruszeniem prawa w części dotyczącej wywłaszczenia oraz stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] czerwca 1964 r. w części dotyczącej odszkodowania. Zaskarżona decyzja Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] czerwca 1964 r., Prezydium Rady Narodowej W. orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej p.n. "[...]" jako własność S. S. Odszkodowanie ustalono w kwocie [...] zł. Pismem z dnia 16 sierpnia 2010 r., z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z dnia [...] czerwca 1964 r. wystąpił do Wojewody [...] M. S. - spadkobierca po byłym właścicielu przedmiotowej nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], Wojewoda [...] przekazał przedmiotowy wniosek Ministrowi Infrastruktury do rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Pismem z dnia 4 lutego 2011 r., nr [...], Minister Infrastruktury wystąpił do Prezesa Rady Ministrów o rozpatrzenie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Ministrem Infrastruktury, a Wojewodą [...] w przedmiocie ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku. Pismem z dnia 3 marca 2011 r. Wojewoda [...] uznał swoją właściwość do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] czerwca 1964 r., o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m., zapisanej w księdze wieczystej p.n. "[...]" jako własność S. S. W uzasadnieniu organ wskazał, iż badana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa poprzez wydanie jej w stosunku do osoby zmarłej, tj. S. S. Odnosząc się do kwestii nieodwracalnych skutków prawnych, jakie mogła wywołać nadzorowana decyzja wywłaszczeniowo – odszkodowawcza, organ wskazał, że Spółka z o.o. A. stała się użytkownikiem wieczystym gruntu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie umowy cywilnoprawnej, zawartej [...] września 1993 r. Zdaniem organu nabywca użytkowania wieczystego nie działał w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do innych podmiotów obrotu cywilnoprawnego i nie nabył tego mienia na preferowanych warunkach. Tym samym należy stwierdzić, iż zawarcie tejże umowy oraz wpis przeniesionego na jej podstawie prawa użytkowania wieczystego do księgi wieczystej, nie był, chociażby pośrednim skutkiem wydania decyzji wywłaszczeniowej z [...] czerwca 1964 r. W samej części ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie decyzja Prezydium Rady Narodowej W. także nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. W dniu 13 lutego 2012 r. do Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wpłynęło odwołanie A. sp. z o.o. od przedmiotowej decyzji Wojewody [...]. Skarżąca spółka podniosła, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż decyzja z dnia [...] czerwca 1964 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż organ wywłaszczeniowy nie miał wiedzy o tym, że S. S. zmarł przed wszczęciem postępowania, nadto decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, gdyż w sprawie doszło do przeniesienia prawa użytkowania wieczystego wpisanego do księgi wieczystej na podstawie umowy cywilnoprawnej. Także ewentualne naruszenie art. 16 i 18 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie może być kwalifikowane, jako rażące naruszenie prawa. W następstwie rozpoznania odwołania Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] listopada 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2011 r. oraz stwierdził, że decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] czerwca 1964 r., została wydana z naruszeniem prawa w części dotyczącej wywłaszczenia oraz stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] czerwca 1964 r. w części dotyczącej odszkodowania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister podtrzymał argumentację organu pierwszej instancji, wskazującą, że prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a."), jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Na ocenę o zaistnieniu wad, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. nie ma wpływu to, czy organ wiedział o śmierci strony postępowania oraz czy jego niewiedza była zawiniona czy też nie. Zdaniem organu powołany przepis w ogóle nie nawiązuje do wiedzy organu o okolicznościach skutkujących nieważnością decyzji. Jednocześnie organ podniósł, zgodnie z art. 156 § 2 K.p.a., iż nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Zdaniem organu odwoławczego, gdy cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może skorzystać z drogi postępowania administracyjnego, to wtedy właśnie skutek prawny decyzji będzie «nieodwracalny». Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, wywłaszczona nieruchomość stanowi obecnie działkę ewidencyjną nr [...], będącą w użytkowaniu wieczystym A. sp. z o.o. Decyzją z dnia [...] marca 1992 r., Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Przedsiębiorstwo Państwowe [...] z siedzibą w W. z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego m.in. przedmiotowej nieruchomości. Prawo to zostało przeniesione na H. sp. z o.o. (obecnie A. sp. z o.o.) na podstawie umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności budynków i urządzeń trwale związanych z tym gruntem, zawartej w dniu [...] września 1993 r. w formie aktu notarialnego, rep. [...]. Tak więc w przedmiotowej sprawie, wbrew stanowisku organu wojewódzkiego, w części dotyczącej wywłaszczenia zaszły nieodwracalne skutki prawne. Przy czym nie ma znaczenia dla ich oceny uprzednie stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego w formie decyzji administracyjnej, gdyż organ administracji publicznej nie jest władny do podważenia skutków prawnych wynikających z zawarcia umowy cywilnoprawnej. Zdaniem organu odwoławczego, nie ma natomiast podstaw do stwierdzenia wydania decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] czerwca 1964 r., z naruszeniem prawa w całości, gdyż w części dotyczącej ustalenia odszkodowania nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne. Na powyższą decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prezydent W. jako reprezentant Skarbu Państwa. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej. Zdaniem Prezydenta decyzja wywłaszczeniowa stanowi całość, tak w zakresie wywłaszczenia, jak i odszkodowania. W niniejszej sprawie nie było uchybień w samej procedurze ustalania i wypłaty odszkodowania, a zatem nie można mówi, iż odszkodowanie zostało ustalone z rażącym naruszeniem prawa. Zakładając, że cała decyzja rażąco narusza prawo, należało, zdaniem skarżącego albo stwierdzić nieważność całej decyzji albo stwierdzić, iż wydana została z naruszeniem prawa. Ponowne rozstrzyganie o ustaleniu i wypłacie odszkodowania naraża Skarb Państwa na straty, interes strony zabezpieczałaby możliwość wystąpienia z roszczeniem w związku z wydaniem decyzji z naruszeniem prawa. Ponadto, zdaniem skarżącego, błędne oznaczenie aktualnego właściciela przedmiotowej nieruchomości nie wynikało z winy organu, a zaniedbania właściciela – M. S., który przeprowadził postępowanie spadkowe w 1990 r, czyli po upływie 48 lat od śmierci ojca S. S. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przy czym w pierwszej kolejności Sąd z urzędu bada, czy kwestionowany akt nie jest dotknięty jedną z wad, o których mowa w art. 156 § ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a."). Dokonując, bowiem powyższej oceny Sąd, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a."), nie jest związany ani treścią zarzutów zawartych w skardze, ani jej wnioskami czy też powołaną podstawa prawną. Rozpoznając sprawę w ramach tych kryteriów stwierdzić należy, że w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jak też poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2011 r., aczkolwiek z innych względów niż podniesione w skardze. Przyczyną stwierdzenia nieważności tych decyzji, jest zaś naruszenie przez organy przy ich wydawaniu przepisów o właściwości, co stanowi kwalifikowaną wadę prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Zasadnicze znaczenie dla przedstawionej wyżej konstatacji miało ustalenie, który z obecnie istniejących organów jest organem wyższego stopnia, w rozumieniu art. 157 § 1 k.p.a. właściwym do rozpatrzenia złożonego przez skarżącego wniosku o stwierdzenie nieważności, na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., orzeczenia nieistniejącego już organu - Prezydium Rady Narodowej W. z [...] czerwca 1964 r. o położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej p.n. "[...]", stanowiącej własność spadkobiercy zmarłego w 1942 r. S. S., tj. M. S. – inicjatora postępowania nadzorczego. Kwestie właściwości organów w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych przez organy, które już nie funkcjonują w systemie organów administracji publicznej są skomplikowane i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego od szeregu lat budzą wątpliwości, czego m.in. dowodem są liczne uchwały podejmowane przez ten Sąd, zarówno mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i zawierające rozstrzygnięcia tych zagadnień prawnych w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej. Stwierdzić przy tym należy, że nie została wypracowana jedna generalna zasada ustalania organu wyższego stopnia do rozpoznawania spraw o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych przez organy, które nie funkcjonują już w strukturze organów administracji publicznej. Wynika to ze złożoności stanów prawnych w poszczególnych sprawach m.in. w zakresie przepisów materialnoprawnych stanowiących podstawę wydania kwestionowanego aktu administracyjnego, jak również odnoszących się do usytuowania poszczególnych organów w strukturze organizacyjnej administracji publicznej, czy ich kompetencji. Tym niemniej w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości stanowisko, iż sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nową sprawą w stosunku do postępowania zwykłego i w związku z tym rządzi się własnymi regułami także w zakresie ustalenia organu właściwego do rozstrzygnięcia sprawy. Stosownie do art. 157 § 1 k.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Ustalenie organu wyższego stopnia w przypadku funkcjonowania organów administracji publicznej, o których mowa w art. 17 k.p.a. przy uwzględnieniu art. 20 k.p.a. generalnie nie powinno budzić poważnych wątpliwości. Natomiast w przypadku braku organu, który wydał kwestionowaną decyzję administracyjną, należy dokonać ustaleń co do organu wyższego stopnia biorąc pod wagę także charakter sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji. Analiza art. 157 § 1 k.p.a. wskazuje bowiem na powiązanie organu wyższego stopnia z organem, który wydał decyzję, a nie z materialnoprawną podstawą jej wydania regulującą kwestie właściwości organów. Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest ustalenie istnienia wady decyzji określonej w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne rozpoznanie sprawy, w której ta decyzja została wydana. Zasada ta przecież obowiązuje również w przypadku decyzji wydanej przez organ z naruszeniem przepisów o właściwości, gdzie do stwierdzenia nieważności właściwym będzie organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 k.p.a. w stosunku do organu, który wydał decyzję, a nie organ, który byłby właściwy, gdyby decyzja została wydana przez organ właściwy. Ustalenia właściwości organu wyższego stopnia następuje więc w odniesieniu do organu, który wydał decyzję – por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2012 r. w sprawie II OPS 1/12. Wprawdzie powyższa uchwała odnosi się do organu, który funkcjonuje w strukturze organów administracji publicznej, tym niemniej wyrażony w jej uzasadnieniu pogląd, co do charakteru postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji cechuje uniwersalizm. Należy bowiem mieć na uwadze fakt, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest aktem administracyjnym deklaratoryjnym, stwierdza bowiem, że zakwestionowana decyzja już w dacie jej wydania dotknięta była wadą nieważności, której skutki zniesione są ex tunc. Od szeregu lat, zarówno organ rozstrzygający sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji organu ds. wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości, jak i sądy administracyjne nie miały wątpliwości, iż stosownie do art. 157 § 1 k.p.a. w zw. z art. 17 i 20 k.p.a., organem właściwym w tych sprawach jest określony minister. Stanowisko takie prezentował również Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z dnia 3 września 1998 r. w sprawie RN 83/98, a także doktryna. Stosownie do art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w jej brzmieniu na dzień wydania kwestionowanej decyzji (tekst jedn. z 1961 r. Dz.U. Nr 18, poz. 94 ze zm.) o wywłaszczeniu i odszkodowaniu orzekał organ ds. wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwy ze względu na położenie nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 28 ust. 2 ww. ustawy odwołanie od tego orzeczenia rozpoznawane jest przez Komisję Odwoławczą do Spraw Wywłaszczenia, która zgodnie z art. 29 ust. 2 ww. ustawy działa przy Ministrze Spraw Wewnętrznych. Wskazać przy tym należy, iż Komisja ta miała jedynie charakter organu odwoławczego. Natomiast jak to wynika jednoznacznie z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 1964 r. w sprawie organizacji, składu i trybu postępowania Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia (Dz. U. Nr 17, poz. 95) nie posiadała uprawnień nadzorczych przypisanych organowi wyższego stopnia. Zarówno w orzecznictwie (m.in. postanowienie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2001 r. w sprawie sygn. akt OSK 1/01, publ. ONSA 2001, nr 3, poz. 95), jak i w doktrynie prezentowane jest stanowisko, że kompetencje odwoławcze i nadzorcze są różne, a także i odmienne są zadania organu odwoławczego i organu podejmującego decyzję w postępowaniu nieważnościowym. Możliwa więc jest sytuacja, w której nie istnieje tożsamość organu odwoławczego i organu nadzoru. Taka sytuacja miała miejsce w przypadku Komisji Odwoławczej ds. Wywłaszczeń, która miała jedynie kompetencje odwoławcze. Natomiast organem wyższego stopnia, stosownie do art. 13 pkt 2 k.p.a. (w jego brzmieniu na dzień wydania przedmiotowej decyzji wywłaszczeniowej) w stosunku do organów prezydium wojewódzkiej rady narodowej był właściwy minister. Należy wskazać, że obowiązujący w tym czasie art. 138 § 1 k.p.a., podobnie jak obecnie art. 157 § 1 k.p.a. przewidywał, że organem właściwym do uchylenia nieważnej decyzji był organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez organ naczelny – ten organ. Tak więc organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji organu prezydium wojewódzkiej rady narodowej w przedmiocie wywłaszczenia był minister. Wprawdzie zniesiony został organ, który wydał zakwestionowaną decyzję (Prezydium Rady Narodowej), ale istnieje organ, który byłby właściwy do orzekania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Organ ten funkcjonuje nadal w strukturze organów administracji publicznej i posiada kompetencje merytoryczne rozstrzygania w postępowaniu nieważnościowym. Zasada, o której była mowa wyżej, a wynikające z art. 157 § 1 k.p.a., że określenie organu wyższego stopnia następuje w odniesieniu do organu, który wydał kwestionowaną w postępowaniu nieważnościowym decyzję, powinna generalnie mieć także zastosowanie w przypadku zniesienia organu. Nie ma bowiem żadnych podstaw aby w takiej sytuacji od niej odstąpić. Możliwość przyjęcia innego rozwiązania, tj. ustalenia organu, do którego właściwości w aktualnym stanie prawnym należą sprawy wywłaszczeniowe i na tej podstawie określenie organu wyższego stopnia, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, byłoby uzasadnione w przypadku zniesienia organu wyższego stopnia określonego zgodnie z zasadą wyrażoną wyżej, bądź w przypadku takiej zmiany jego kompetencji, która wyklucza rozstrzyganie w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji. Dopóki zaś funkcjonuje organ, który był właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w dacie jej wydania, to jest on nadal właściwy do stwierdzenia nieważności tej decyzji. To zaś oznacza, że Wojewoda [...] rozpoznając sprawę o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z [...] czerwca 1964 r. i wydając w tym przedmiocie w pierwszej instancji decyzję z [...] grudnia 2011 r. działał poza przyznanymi mu na gruncie procedury administracyjnej kompetencjami, a w konsekwencji wydane przez niego rozstrzygnięcie obarczone jest kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., skutkującą nieważnością wydanej przez niego decyzji. Utrzymanie zaś jej w mocy przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oznacza, że wydana przez ten organ decyzja obarczona jest wadą nieważności, w postaci rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co prowadzić musi do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Wyjaśnić jednocześnie należy, że stwierdzenie ww. wady prawnej zaskarżonych decyzji zwalniało Sąd od obowiązku merytorycznej kontroli formułowanych przez organy nadzoru ocen legalności orzeczenia wywłaszczeniowo-odszkodowawczego i podniesionych w tym względzie zarzutów skargi, gdyż te podlegałyby weryfikacji w sytuacji, gdyby same rozstrzygnięcia wydane zostały w prawidłowo przeprowadzonych postępowaniach nadzorczych i wolne były od kwalifikowanych wad prawnych, prowadzących do ich eliminacji z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc (a więc od dnia wydania). Skoro natomiast rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowo-odszkodowawczego, nastąpiło przez organ niewłaściwy, to odnoszenie się obecnie do poczynionych przez ten organ ustaleń, jak też ustaleń organu odwoławczego, który utrzymał decyzję pierwszoinstancyjną w mocy, byłoby przedwczesne. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku. Konsekwencją niniejszego orzeczenia jest obowiązek niezwłocznego przekazania przez Wojewodę [...], na zasadach określonych w art. 65 § 1 k.p.a., wniosku M. S. o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia wywłaszczeniowo-odszkodowawczego, wg właściwości Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło