II SA/Wa 1417/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Adam Lipiński, Olga Żurawska-Matusiak, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2013 r. sprawy ze skargi M. P. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r.; 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] na rzecz skarżącego M. P. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, działając na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) oraz § 4, 16, 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80), rozpoznała u M. P. schorzenie powodujące niezdolność do służby wojskowej określone w § 83 pkt 1 i § 23 pkt 3, schorzenia współistniejące określone w § 3 pkt 2, § 67 pkt 1, § 75 pkt 1 i § 3 pkt 2, ustaliła kategorię zdolności do zawodowej służby wojskowej – kategoria N – Zał. 1 Grupa II – trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej, stwierdziła brak związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową oraz zaliczyła go do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia. W uzasadnieniu podała, że schorzenie narządu jamy ustnej powoduje niezdolność do zawodowej służby wojskowej i stanowi inwalidztwo trzeciej grupy z ogólnego stanu zdrowia, które powstało w trakcie pełnienia zawodowej służby wojskowej. Komisja wskazała, że orzeczenie wydano na podstawie: informacji o warunkach i przebiegu służby wojskowej, opinii służbowej, opinii służbowo-lekarskiej, orzeczenia TWKL [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., kart informacyjnych leczenia szpitalnego, dokumentacji diagnostyczno-leczniczej oraz aktualnych badań specjalistycznych. W odwołaniu od powyższego orzeczenia do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] M. P. wniósł o jej uchylenie w części dotyczącej rozpoznania schorzeń powodujących niezdolność do służby wojskowej, kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz określenia inwalidztwa. Ponadto wniósł o jego zmianę i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez zakwalifikowanie stanu po częściowej [...] – § 23 pkt 2 zamiast dotychczasowego § 23 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej (...) oraz orzeczenie kategorii Z – zdolny do zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu wskazał, że po dokonanym zabiegu nie ma problemów z mówieniem i połykaniem. Zwrócił uwagę, że zarówno w przypadku kwalifikacji z § 83 pkt 1, jak i z § 23 pkt 3 załącznika nr 1, prawodawca ustanowił dla grupy II kategorię N/Z, co tym samym nie oznacza obowiązku ustalenia kategorii "N" w stosunku do badanego, ale uzależnia rozstrzygnięcie od uznania organu dokonanego w oparciu o poczynione ustalenia faktyczne. Lekarz laryngolog stwierdził zaś jednoznacznie brak przeciwwskazań do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Odwołujący zarzucił również, że orzeczenie TWKL, jako decyzja administracyjna, nie czyni zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., działając na podstawie przepisów § 12 pkt 1, § 29 i § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, a także § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 grudnia 2012 r. zmieniającego roporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2012 r., poz. 1481), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu podała, że z analizy dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej wynika, iż badany przebywał wielokrotnie w oddziałach szpitalnych, gdzie poddany był operacji języka z powodu [...] , a następnie radioterapii i chemioterapii. W wyniku leczenia uzyskano remisję schorzenia a nie wyleczenie, zaś jak wynika z dołączonych zaświadczeń lekarskich i kart informacyjnych, wymaga on dalszej obserwacji onkologicznej i ewentualnego leczenia. TWKL w [...] , mając do wyboru kategorie N lub Z, wzięła pod uwagę warunki służby wojskowej, która wiąże się zwykle z nieregularnym trybem życia, możliwością skierowania do służby poza granicami państwa i prawdopodobieństwem występowania czynników szkodliwych mających wpływ na przebieg choroby. Komisja stwierdziła również, że aby podtrzymać u badanego remisję schorzenia, musi on prowadzić regularny tryb życia, wykonywać okresowe badania kontrolne i okresowo kontynuować leczenie, co w warunkach służby wojskowej mogłoby być niemożliwe. Zdaniem CWKL, TWKL w [...] wzięła pod uwagę nie tylko obecny stan orzekanego, ale także rokowania choroby, a nadto okoliczność, że wymagał on w trakcie leczenia żywienia pozajelitowego. W skardze na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. P. zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, tj.: – art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., polegające na braku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz błędnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, – art. 8, 11, 107 § 3 K.p.a., polegające na braku uzasadnienia faktycznego i prawnego orzeczenia, bez jakiegokolwiek wskazania przez organ administracji publicznej, na jakich dowodach oparł swoje rozstrzygnięcie, dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej opiniom lekarzy specjalistów, czym została naruszona zasada zaufania strony do organu prowadzącego postępowanie oraz zasada przekonywania. W związku z tym skarżący wniósł o jego uchylenie i uchylenie orzeczenia organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podał, że schorzenia, które zdecydowały o uznaniu go za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej, zostały zakwalifikowane z § 83 pkt 1 oraz § 23 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej (...). Przepis § 83 pkt 1 dotyczy nowotworów złośliwych wszystkich rodzajów i stopni w zależności od wyników leczenia. Dla żołnierzy zawodowych zaliczonych do grupy II przewidziano orzeczenie kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do służby N/Z, a w objaśnieniach doprecyzowano, że "należy kwalifikować w zależności od wyników po zakończonym leczeniu". Komisja skupiła się natomiast głównie na jego stanie zdrowia w czasie choroby i pominęła opinie specjalistów. Skarżący stwierdził, że od ostatniego pobytu w szpitalu minął już ponad rok i w tym czasie przez 9 miesięcy służył w wojsku, a stan zdrowia w żaden sposób nie utrudniał służby. Ponadto służbę w wojsku uważa za regularny tryb życia (posiłki o stałych porach, codziennie zajęcia, w tym sprawnościowe), w szczególności jeśli wziąć pod uwagę, że pełni ją od 6 lat. Skarżący podniósł też, że jak wynika z dokumentacji medycznej oraz zaświadczenia lekarskiego z dnia 4 grudnia 2012 r., wydanego przez lekarza specjalistę chirurgii szczękowej, obecnie brak jest jakichkolwiek zmian miejscowych czy węzłowych w organizmie, a choroba jest w trakcie remisji, co daje duże szanse na całkowite wyleczenie. Ustosunkowując się natomiast do zakwalifikowania schorzenia jako zniekształcenie języka znacznie upośledzające mowę i połykanie (§ 23 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia) stwierdził, że taka kwalifikacja nie znajduje żadnego oparcia w zebranym materiale dowodowym. Z wyników przeprowadzonych przez lekarza laryngologa na zlecenie TWKL badań jednoznacznie bowiem wynika, że dokonana [...] w żaden sposób nie stanowi przeszkody do dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej. W ocenie skarżącego w orzeczeniach komisji lekarskich brak jest zarówno uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego. Nie wyjaśniły one w żaden sposób, dlaczego nie wzięły pod uwagę badań lekarskich przeprowadzonych w trakcie orzekania o zdolności do służby wojskowej i dlaczego odmówiły wiarygodności badaniom specjalistycznym. W odpowiedzi na skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie i podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl przepisu art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest zaskarżone orzeczenie nr [...] Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia kwietnia 2013 r. i utrzymane nim w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej wydane w stosunku do M. P. Materialnoprawną podstawą orzeczeń są przepisy art. 5 ust. 1, ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) oraz § 4, § 16, § 21 ust. 1 i ust. 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80 ze zm.). Należy zauważyć, że powołane rozporządzenie zostało zmienione rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 grudnia 2012 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2012 r., poz. 1481 ze zm.). Wynikiem wprowadzonych zmian była m.in. utrata przez rejonowe wojskowe komisje lekarskie z dniem 1 stycznia 2013 r. kompetencji komisji odwoławczych od orzeczeń terenowych wojskowych komisji lekarskich, które zostały zlikwidowane. Natomiast do rozpatrywania odwołań od orzeczeń pozostałych wojskowych komisji lekarskich (wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia zmieniającego), upoważniona została jedynie Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (§ 12 pkt 1 rozporządzenia zmieniającego). Jednocześnie w myśl § 2 rozporządzenia zmieniającego, sprawy wszczęte i niezakończone przez właściwe komisje lekarskie przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia rozpatrują wojskowe komisje lekarskie według właściwości określonej w rozporządzeniu, o którym mowa w § 1 (rozporządzenie z dnia 8 stycznia 2010 r.), w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem. Nie ulega zatem wątpliwości, że Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] była w dniu [...] kwietnia 2013 r. upoważniona do rozpoznania odwołania od orzeczenia TWKL w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. Podkreślenia wymaga okoliczność, iż zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją. Konsekwencją powyższego uregulowania jest obowiązek przestrzegania przez wojskowe komisje lekarskie reguł postępowania administracyjnego określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej "K.p.a.", w tym w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Nie zwalniają z tego obowiązku przepisy powołanego rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, w tym przede wszystkim § 22 ust. 1 i § 23 ust. 1, w myśl których wojskowe komisje lekarskie orzekają na podstawie dokumentów (...) i wydają orzeczenia po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i skompletowaniu dokumentów, wymienionych jedynie przykładowo. Podobne znaczenie ma treść § 24 ust. 1 powołanego rozporządzenia, w świetle którego orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać w szczególności rozpoznanie oraz ustalenie kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej, a w razie stwierdzenia chorób i ułomności – określenie ich związku lub braku związku z zawodową służbą wojskową. Powyższe oznacza, że w toku postępowania wojskowa komisja lekarska winna stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Jest też zobowiązana w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Musi wreszcie uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a., a więc zawrzeć uzasadnienie faktyczne poprzez wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zaskarżone orzeczenie, a w szczególności orzeczenie TWKL w [...] , tych warunków nie spełniają. Trzeba wskazać w pierwszej kolejności, że rozpoznanie u skarżącego schorzenia powodującego niezdolność do służby wojskowej określone w § 83 pkt 1 i § 23 pkt 3 załącznika nr 1 rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, w odniesieniu do grupy II, do której przypisany jest skarżący, zawierają kwalifikację zdolności do służby wojskowej "N/Z". Oznacza to, że wojskowa komisja lekarska uznaniowo decyduje, czy w stosunku do konkretnego orzekanego ustalić kategorię "N" – niezdolny, czy też "Z" – zdolny. Ustalenie kategorii "N", jak to miało miejsce u skarżącego, nie zostało jednak poparte uzasadnieniem faktycznym przemawiającym za takim rozstrzygnięciem. Orzeczenie TWKL w [...] de facto nie zawiera bowiem uzasadnienia, natomiast CWKL w [...] lakonicznie stwierdziła, iż wzięła pod uwagę warunki służby wojskowej, które zwykle wiążą się z nieregularnym czasem pracy, a tym samym nieregularnym trybem życia, możliwością skierowania żołnierza do służby poza granicami państwa oraz oddziaływaniem czynników szkodliwych, które miałyby wpływ na przebieg choroby u skarżącego. Wskazała też, że po zakończonym etapie leczenia u badanego uzyskano remisję choroby, a nie wyleczenie. W objaśnieniu szczegółowym do § 83 pkt 1 – nowotwory złośliwe wszystkich rodzajów i stopni w zależności od wyników leczenia, określono zaś, że na tej podstawie należy kwalifikować w zależności od wyników po zakończonym leczeniu. Natomiast w odniesieniu do § 23 pkt 3 – zniekształcenie języka znacznie upośledzające mowę i połykanie, CWKL wskazała jedynie, że wzięła pod uwagę nie tylko obecny stan orzekanego po zakończeniu etapu leczenia, ale również rokowania tej choroby oraz okoliczność, że wymagał on w trakcie leczenia żywienia pozajelitowego. Nie ustosunkowała się zaś szczegółowo do wyników aktualnych badań specjalistycznych oraz nie zauważyła, że leczenie skarżącego nie zostało zakończone. Rozpoznając sprawę ponownie komisje lekarskie zobowiązane będą do przeprowadzenia postępowania zmierzającego do wydania orzeczenia z uwzględnieniem wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz jego uzasadnienia zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego orzeczenia orzeczono na podstawie art. 152 powołanej ustawy, zaś o kosztach w oparciu o przepis art. 200 powołanej ustawy.