I SA/Wa 2508/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Joanna Skiba Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2013 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Sygn. akt I SA/Wa 2508/12 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2012 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] podjętej przez Zarząd [...] W. w przedmiocie umorzenia postępowania. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Zarząd [...] W. działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: Kpa) umorzył postępowanie administracyjne: - wszczęte z urzędu w sprawie nabycia prawa własności nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. stanowiącej działkę o nr ewid. [...] z obrębu [...] w stosunku do A. i B. C. - wszczęte na wniosek z dnia 10 listopada 2006 r. złożony przez A. C., B. C. i L. C. dotyczący przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tego gruntu w prawo własności w stosunku do A. C. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że B. C. zmarł w dniu [...] października 1990 r. natomiast A. C. zmarła w dniu [...] czerwca 2010 r. W związku z powyższym postępowanie administracyjne w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] stało się bezprzedmiotowe. Wnioskiem z dnia 6 grudnia 2011 r. L. C. i B. C. wystąpili do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 30 § 4 Kpa. Podnieśli, że organowi prowadzącemu postępowanie znana była zmiana polegająca na wejściu B. C. w prawa po zmarłej A. C.ń, a mimo to nie wezwał go jako spadkobiercy do udziału w postępowaniu. W następstwie przeprowadzonego postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2012 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu [...] W. Wskazując na istotę postępowania nieważnościowego, a także charakter kwalifikowanej wady z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, organ wywodził, że kontrolowana decyzja taką wadą nie jest obarczona, a umorzenie postępowania było prawidłowe. W sprawie bowiem zaistniał stan, w którym w tym samym przedmiocie toczyły się równolegle dwa postępowania administracyjne - jedno wszczęte z urzędu na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113 poz. 1209 ze zm.) oraz drugie wszczęte na skutek wniosku z dnia 10 listopada 2006 r. przez A. C. oraz B. i L. C. na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. Nr 175, poz. 1459 dalej jako ustawa o przekształcaniu użytkowania wieczystego). W ocenie organu B. C. i L. C. są stronami postępowania z wniosku wniesionego w dniu 10 listopada 2006 r., zatem nie było potrzeby wzywania ich do udziału w postępowaniu w charakterze następców prawnych po zmarłych poprzednikach prawnych, gdyż postępowanie prowadzone było w tym samym przedmiocie. Rozpatrując ponownie sprawę, na skutek wniosku złożonego przez L. C. i B. C., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2012 r., utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2012 r. W uzasadnieniu organ podniósł, że brak jest podstaw do uznania, że decyzja z dnia [...] lipca 2011 r. rażąco narusza art. 30 § 4 Kpa, a w konsekwencji do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art.156 § 1 pkt 2 Kpa. Zdaniem organu wykładnia gramatyczna art. 30 § 4 kpa prowadzi do wniosku, że następstwo procesowe obejmuje sytuacje, w których na miejsce dotychczasowej strony postępowania wchodzi inna osoba, a dotychczasowa strona występuje z postępowania. Przepis ten umożliwia kontynuowanie postępowania, gdy wskutek zbycia lub dziedziczenia następuje zmiana podmiotu stosunku materialnoprawnego. W ocenie organu brak jest podstaw do uznania, że przepis ten winien mieć zastosowanie w przedmiotowej sprawie, bowiem postępowanie w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, mimo śmierci B. C., a następnie A. C., jest kontynuowane z udziałem następców prawnych po zmarłych uczestnikach tj. z udziałem L. C. i B. C. Natomiast subiektywne przekonanie strony o wadliwości podjętego rozstrzygnięcia nie może stanowić podstawy do stwierdzenia przez organ nadzoru nieważności decyzji. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. C. zarzucając rażące naruszenie art. 30 § 4 Kpa. W uzasadnieniu podniósł, że za niezrozumiałe należy uznać stanowisko organu, z którego wynika, że umorzenie postępowania wobec A. C. było oczywistą konsekwencją jej śmierci, a nie rażącym naruszeniem prawa. W ocenie skarżącego postępowanie nie mogło zostać umorzone, gdyż w ogół praw majątkowych po zmarłej wszedł on jako jej następca prawny. Bez żadnego znaczenia w sprawie zdaniem skarżącego jest fakt, że L. C. i B. C. w dalszym ciągu byli stronami postępowania wszczętego na wniosek. Skarżący podniósł, że stwierdzenie nieważności decyzji o umorzeniu postępowania spowoduje jego wejście jako następcy prawnego w prawa po zmarłej matce – A. C. oraz kontynuację postępowania z wniosku złożonego w dniu 10 listopada 2006 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Skarga nie jest zasadna. Prawidłowo uznało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] września 2012 r., że nie zachodzą podstawy stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu [...] W. z dnia [...] lipca 2011 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie nabycia prawa własności nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. stanowiącej działkę o nr ewid. [...] z obrębu [...] w stosunku do A. i B. C. Decyzja z dnia [...] lipca 2011 r. nie jest bowiem dotknięta żadną z wad nieważności postępowania, w szczególności wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, która zachodzi wówczas, gdy decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W związku powyższym argumenty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Skarżący zarówno we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jak i w skardze skierowanej do Sądu zarzuca decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. rażące naruszenie art. 30 § 4 Kpa polegające na niewezwaniu go jako następcy prawnego w miejsce zmarłej matki – A. C. do toczącego się postępowania w sprawie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności. Z przepisu tego wynika, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Treść powołanego przepisu wskazuje, że wstąpienie w miejsce dotychczasowej strony następuje z mocy prawa. Tym samym przepis prawa procesowego bezpośrednio konkretyzuje sytuację procesową określonego podmiotu, bez potrzeby dookreślania ze strony organu administracji publicznej. Ustawodawca nie wskazał bowiem, aby kwestia ta rozstrzygana była w procesowej formie postanowienia, jak również nie zawarł wskazań, aby rozstrzygnięcie w tej kwestii było zaskarżalne. O ile zgodzić się należy ze skarżącym, że w razie wystąpienia przekształcenia podmiotowego mającego miejsce w trakcie postępowania, tak jak w przedmiotowej sprawie, organy administracji zobowiązane są zawiadomić nową stronę o toczącym się postępowaniu w celu zapewnienia jej czynnego w nim udziału (zob. np. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA 344/99, Lex nr 47259; wyrok NSA z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt IV SA 232/99, Lex nr 78951; wyrok NSA z dnia 2 lipca 2003 r., sygn. akt I SA 414/01, Lex nr 137865) to jednak okoliczności niniejszego postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji, pozwalają na uznanie, że wadliwość ta w obecnym postępowaniu nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa. Należy zauważyć, iż organy wydając decyzję w niniejszej sprawie stosowały przepis art. 105 § 1 Kpa, który daje podstawę do umorzenia postępowania gdy stało się ono bezprzedmiotowe w całości lub w części. Faktycznie w sytuacji gdy następuje śmierć strony postępowania, a sprawa dotyczy praw zbywalnych lub dziedzicznych, co miało miejsce w niniejszej sprawie do sprawy wstępują następcy prawni zgodnie z art. 30 § 4 Kpa. W związku ze śmiercią A. C. i B. C. w ich miejsce winni wstąpić następcy prawni – w tym przypadku syn B. C. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze- skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Natomiast skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie nie możliwe do zaakceptowania decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 roku, syg. akt V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 910). Niewątpliwie w niniejszej sprawie doszło do oczywistego naruszenia prawa ponieważ nie zachodziły podstawy do umorzenia postępowania i nie stało się ono bezprzedmiotowe w części, z uwagi na śmierć B. i A. C. Jak wynika z analizy akt administracyjnych w sprawie równolegle toczyły się dwa postępowania w tym samym przedmiocie. Jedno wszczęte z urzędu dotyczące nabycia prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności, którego stronami byli A. i B. C. oraz drugie wszczęte na wniosek z dnia 10 listopada 2006 r. złożony przez A. C., B. C. i L. C. o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności tej samej nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że B. C. zmarł w 1990 r., a jego następcami prawnymi byli żona A. C. i syn B. C., którzy obok L. C. wystąpili z wymienionym wyżej wnioskiem. Podzielić zatem należy stanowisko organu, że nie wezwano następców prawnych do udziału w postępowaniu prowadzonym z urzędu, gdyż postępowanie z udziałem wszystkich stron toczyło się na podstawie ich wniosku. Innymi słowy w miejsce dotychczasowej strony postępowania w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości weszła osoba, która w tym postępowaniu brała już udział. Organ nie naruszył tym samym zasady zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 10 Kpa). Stanowisko skarżącego zawarte w skardze, że stwierdzenie nieważności decyzji o umorzeniu postępowania spowoduje umożliwienie mu wejścia jako następcy prawego w prawa majątkowe po zmarłej matce oraz kontynuację postępowania na podstawie wniosku złożonego w dniu 10 listopada 2006 r., nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Prowadziłoby to bowiem do sytuacji, w której organ prowadząc dwa postępowania z urzędu i z wniosku, dwukrotnie orzekałby w tej samej sprawie. Decyzja organu administracji państwowej, rozstrzygająca sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tego organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa (por. wyrok NSA z 13 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 783/08, wyrok WSA w Warszawie z 9 czerwca 2010 sygn. akt II SA/Wa 560/09 dostępne w bazie orzeczeń pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Z tego względu należy uznać, iż naruszenie prawa jakiego dopuścił się organ wydając decyzję z dnia [...] listopada 2011 roku z uwagi na fakt, iż skutki tej decyzji nie spowodowały negatywnych następstw dla skarżącego oraz w pewnym sensie uporządkowały kwestie prowadzonych postępowań dotyczących przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie może zostać uznać za mające charakter rażący. Należy zauważyć, iż nadal toczy się postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego B. C. z 2006 roku, który jest jednocześnie następcą prawnym po zmarłych rodzicach. Fakt umorzenia postępowania, które toczyło się na podstawie ustawy z 26 lipca 2001 roku nie ma negatywnych następstw dla skarżącego ponieważ, zgodnie z art. 8 ustawy o przekształcani prawa użytkowania wieczystego do spraw wszczętych na podstawie ustaw o których mowa w art. 9, i niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy wyżej wskazanej ustawy, w tym przepisy o obowiązku uiszczenia opłat za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Dodać w tym miejscu należy, że powoływanie się przez skarżącego na nieuwzględnienie go jako następcy prawnego zmarłej strony postępowania (matki) jakkolwiek poza realiami rozpoznawanej sprawy, ma charakter istotny ze względu na postanowienia art. 30 § 4 Kpa nakazującego respektować skutki przejścia praw dziedzicznych na następców prawnych w trakcie postępowania administracyjnego oraz zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 § 1 Kpa), jednakowoż ma ono charakter procesowy i ewentualnie stanowiłoby podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 Kpa), a nie występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z tej przyczyny. W konsekwencji bowiem tego uchybienia procesowego strona bez własnej winy nie może brać udziału w postępowaniu. Z wymienionych wyżej przyczyn Sąd, podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., że decyzja Zarządu [...] W. z dnia [...] lipca 2011 r. nie jest dotknięta wadą nieważności i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.