II SA/Kr 128/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędziowie : WSA Krystyna Daniel WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2013 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 19 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego M. K. kwotę 357 zł ( słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2012 r., znak: [...] Starosta, powołując się na art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, umorzył postępowanie egzekucyjnego wszczęte wobec M. K. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 30 kwietnia 2012r., będącego postawą egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na udostępnieniu przez zobowiązanego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,3863 ha, poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], obj. księgą wieczystą nr [...] stanowiącej własność M. K. oraz nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1651 ha, poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], obj. księgą wieczystą nr [...] stanowiącej współwłasność: M. K., M. K., M. K., S. K., M. G., A. N., A. N., K. N., Z. N., B. O., H. O. oraz W. S. przez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez ww. działki urządzeń kanalizacji sanitarnej w ramach projektu pn. "Zapewnienie prawidłowej gospodarki ściekowej na terenie aglomeracji [...]" w pasie o szerokości do 6m i głębokości ok. 5 m, na okres 4 miesięcy. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że decyzja Starosty [...] z dnia 22 września 2011r., określała 4 - miesięczny okres swojego obowiązywania. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 12 października 2011r. i od tego momentu rozpoczął bieg termin związania adresatów jej postanowieniami. Z uwagi na upływ terminu obowiązywania decyzji organ stwierdził, że określony w niej obowiązek wygasł, co stanowiło podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Od powyższego postanowienia zażalenie złożyła Spółka Wodociągi i Kanalizacja sp. z o.o. w K., która zarzuciła organowi egzekucyjnemu wydanie postanowienia z naruszeniem: - art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisu art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne przyjęcie, że obowiązek zobowiązanego M. K. wynikający z decyzji z dnia 22 września 2011 r. wygasł; - art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez dokonanie nieuprawnionego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Rozpatrując powyższe zażalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia 19 listopada 2012r. [...], na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 138 § 2 w zw. z art. 144 kpa, uchyliło zaskarżone postanowienie organu I instancji w całości. W uzasadnieniu wskazano, iż organ I instancji pominął istotę i cel wydawania decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, która to służy, by bez konieczności odebrania własności lub użytkowania wieczystego dotychczasowym podmiotom tych praw uzyskać czasowy tytuł prawny do władania nieruchomością na cele budowlane, po to by wybudować określone przewody, ciągi, obiekty lub urządzenia infrastruktury technicznej, które po ich wybudowaniu pozostaną na nieruchomości jako odrębny od gruntu przedmiot własności (art. 49 § 1 k.c.). Zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wydane na podstawie w/w art. 124 ust. 1 jest równoznaczne z przyznaniem szczególnego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w sytuacji braku zgody właściciela nieruchomości na realizację tego rodzaju prac. Ze względu na charakter tych decyzji i uzasadniony interes właściciela nieruchomości, decyzja musi wskazywać jednoznacznie zarówno przebieg inwestycji przez nieruchomość, jak i zakres uszczuplenia władztwa właściciela (użytkownika wieczystego), i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji. Z istoty tej instytucji wynika, że będzie ona mogła służyć celowi, dla którego została ustanowiona jedynie w sytuacji, gdy na podstawie decyzji zezwalającej na wybudowanie urządzeń i przewodów realnie będzie możliwe ich wykonanie. W analizowanej sprawie M. K. zobowiązany był mocą decyzji z dnia 22 września 2011r. do udostępnienia swojej nieruchomości dla celów w niej określonych przez okres czterech miesięcy. Oznacza to, że przez czas określony decyzją był on ograniczony w sposobie korzystania z własnej nieruchomości i ciążył na nim obowiązek znoszenia działań mających na celu założenie i przeprowadzenie przez działki nr [...] i [...] i nr [...] urządzeń kanalizacji sanitarnej. Z akt sprawy wynika jednak, że obowiązku tego zobowiązany nie dopełnił. Wskutek złożonego przez niego w połowie grudnia sprzeciwu, prace na działce nr [...] mające na celu posadowienie ostatniej studni kanalizacyjnej zostały wstrzymane. Jak wskazał sam zobowiązany w piśmie z dnia 29 marca 2012 r. (karta akt nr 346) prace na jego nieruchomości trwały w sumie cztery dni w listopadzie i na początku grudnia 2011r. Akta dokumentują też bezskuteczne próby wejścia na teren ww. nieruchomości w dniu 7 lutego 2012 r. (notatka służbowa policjanta z Komedy Policji w K., karta akt nr 330), 8 lutego 2012 r. (karta akt nr 314 - 317). Mając na uwadze powyższe nie sposób stwierdzić, że nieruchomość zobowiązanego została faktycznie udostępniona przez czteromiesięczny okres oznaczony w decyzji z dnia 22 września 2011r., gdyż wskutek obstrukcyjnego zachowania zobowiązanego realizacja przez prac budowlanych na działce nr [...] była w rzeczywistości niemożliwa. Konsekwencją powyższego jest uznanie, że obowiązek niepieniężny wynikający z decyzji z dnia 22 września 2011 r. nie został wykonany w całości i istnieje nadal, co wyklucza możliwość stwierdzenia jego wygaśnięcia w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie organu odwoławczego w obrocie prawnym pozostaje decyzja z dnia 22 września 2011 r., na podstawie której został wydany tytuł wykonawczy będący podstawę postępowania egzekucyjnego i dopóki wskazana decyzja znajduje się w obrocie prawnym, do tego czasu obowiązek z niej wynikający jest wymagalny i podlega egzekucji, zaś przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 cyt. ustawy nie znajduje zastosowania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie złożył M. K., zarzucając naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie nie doszło do wygaśnięcia obowiązku nałożonego decyzją Starosty [...] z dnia 22 września 2011r., a tym samym, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając zarzut skarżący podał, iż decyzja Starosty [...] określając sposób ograniczenia skarżącego w prawie własności określiła także czasookres w jakim to ograniczenie ma nastąpić, tj. przez okres 4 miesięcy skarżący był ograniczony w sposobie korzystania z przedmiotowych nieruchomości poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie przez działki nr [...], [...] i [...] urządzeń kanalizacyjnych w pasie o szerokości 6 m i głębokości 5 m. Decyzja powyższa stała się ostateczna z dniem 12 października 2011r. i od tego momentu przez okres 4 miesięcy skarżący był ograniczony w prawie własności przysługującym mu do przedmiotowych nieruchomości. Tym samym do 12 lutego 2012r. Wodociągi i Kanalizacja sp. z o.o. była uprawniona do wykonania na nieruchomości skarżącego stosownych prac celem posadowienia urządzeń kanalizacyjnych. Po upływie 4 miesięcznego okresu ograniczenia w prawie korzystania ze swojej własności skarżący nie jest obowiązany do udostępnienia nieruchomości, tym samym jego obowiązek określony w decyzji wygasł i nie może być egzekwowany przez inwestora. Wygaśnięcie obowiązku powoduje, iż postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone zgodnie z art. 59 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż co prawda decyzja Starosty [...] nadal istnieje w obrocie prawnym jednak wbrew temu co twierdzi skarżony organ nie może ona być egzekwowana, gdyż okres jej obowiązania upłynął. Okoliczność, iż skarżący nie udostępnił inwestorowi przedmiotowej nieruchomości nie wpłynął na zakres i czas obowiązywania w/w decyzji. Decyzje dotyczące ograniczenia w prawie własności mają charakter wyjątkowy i winny cechować się rygoryzmem odnośnie przedłużanie okresu w jakim inwestor może dokonywać ingerencji w prawo własności właściciela. Nie może zdaniem skarżącego zaistnieć sytuacja kiedy inwestor będzie mógł realizować swoją inwestycję przez jakikolwiek okres 4 miesięcy, w którymkolwiek roku, gdyż byłoby to sprzeczne z celem przepisu art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który należy interpretować ściśle. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów. W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., a orzekanie – w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt. Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia, z powodu naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl powołanego przepisu postępowanie egzekucyjne umarza się m.in. jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. W kontrolowanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nieprawidłowo zastosowało niniejszy przepis uznając, iż nie zaistniała przesłanka wygaśnięcia obowiązku egzekwowanego w postępowaniu dotyczącym udostępnienia przez zobowiązanego nieruchomości na cele założenia i przeprowadzenia urządzeń kanalizacji sanitarnej. Tymczasem decyzja Starosty [...] z dnia 22 września 2011r. nr [...], ograniczyła skarżącemu prawo własności poprzez zobowiązanie udostępnienia nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia urządzeń kanalizacji sanitarnej na okres zakreślony w niej do 4 miesięcy. Jednocześnie wyznaczenie tego okresu nie polegało na określeniu daty początkowej od wejścia inwestora w teren, a zatem termin ten należało liczyć od dnia, kiedy decyzja powyższa stała się ostateczna tj. 12 października 2011r. Tym samym, jak słusznie wywodzi skarżący, okres powyższy upłynął 12 lutego 2012r., co obecnie skutkuje wygaśnięciem obowiązku udostępnienia nieruchomości. Brak jest przy tym podstaw, aby dokonywać wykładni brzmienia art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym – tj. przesłanki wygaśnięcia decyzji, poprzez odnoszenie się do istoty i celu decyzji Starosty [...] z dnia 22 września 2011r., skoro decyzja ta w sposób jasny i przejrzysty określa termin do kiedy obowiązek określony w decyzji może być egzekwowany. W tym kontekście rozumowanie zaprezentowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze doprowadziłoby do bezprawnej ingerencji w prawo własności skarżącego. Stanowisko skarżonego organu zmierzające do umożliwienia przedłużania okresu w jakim inwestor może dokonywać takiej ingerencji z powoływaniem się na okoliczności uniemożliwiające wykonanie, godziłoby w zasadę praworządności (legalności) określonej w art. 6 kpa. Z samej zaś istoty egzekucji administracyjnej, która stanowi wyraz uprzywilejowania organów administracyjnych względem obywatela, wynika również konieczność ścisłej wykładni przesłanek umorzenia postępowania, w tym także z powodu wygaśnięcia obowiązku, określonego w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Obowiązek ten w kontrolowanej sprawie wynikał z decyzji wydanej w oparciu o art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który zawiera wymóg ścisłego określenia zakresu czasowego ograniczenia korzystania z nieruchomości. Skoro zatem inwestor dysponujący tytułem wykonawczym, a zwłaszcza organy Państwa, mające olbrzymią przewagę nad skarżącym w zakresie środków prawnych oraz technicznych, nie doprowadziły do wykonania obowiązku w zakreślonym terminie, to nie mogą obecnie w celu sanowania sytuacji dokonywać nieuprawnionej wykładni art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Wobec tego powoływanie się na okoliczności w postaci niemożności faktycznego ukończenia realizacji inwestycji i straty finansowe z tym związane jest niezasadne. Zatem skoro okoliczność wygaśnięcia obowiązku określonego w decyzji Starosty [...] z dnia 22 września 2011r. nie budzi żadnych wątpliwości, należało uchylić zaskarżoną decyzję. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.