III SA/Kr 17/13

WyrokWSA w Krakowie2013-10-09

Skład orzekający: Maria Zawadzka, Barbara Pasternak, Janusz Bociąga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dane dotyczące powierzchni upraw ekologicznych, przekazane przez jednostkę certyfikującą, mogą stanowić wyłączną podstawę do ustalenia powierzchni uprawnionej do płatności rolnośrodowiskowej przez organ przyznający tę płatność?
Ratio decidendi
Dane dotyczące powierzchni upraw ekologicznych przekazane przez jednostkę certyfikującą stanowią jedynie dowód spełnienia wymogów produkcji ekologicznej i nie mogą być wyłączną podstawą do ustalenia powierzchni uprawnionej do płatności rolnośrodowiskowej przez organ przyznający tę płatność. Organ przyznający płatność jest wyposażony w narzędzia do weryfikacji tych danych i powinien rozważyć, czy rolnik ponosi winę za ewentualne nieprawidłowości.
Stan faktyczny
Skarżący K. M. ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Organ pierwszej instancji uchylił wcześniejszą decyzję i przyznał płatność w pomniejszonej wysokości, stwierdzając zastosowanie niedozwolonych środków ochrony roślin na części zadeklarowanej powierzchni. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił organom oparcie rozstrzygnięć na ocenie jednostki certyfikującej bez wskazania konkretnych przepisów zakazujących stosowania nawozu, zignorowanie przepisów wspólnotowych i poradnika jednostki certyfikującej oraz brak reakcji na niewykonanie przez jednostkę certyfikującą badań gleb. Sąd administracyjny uznał skargę za uzasadnioną.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz K. M. kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Janusz Bociąga Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2013 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 8 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz K. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 kpa, uchylił decyzję z dnia [...] 2011 r. nr [...] o przyznaniu K. M. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Następnie, działając na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 2, § 3 ust. 1 pkt 1, § 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 4, § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 174, poz. 1809 ze zm.) oraz art. 104 kpa - po rozpatrzeniu wniosku z dnia 19 kwietnia 2011 r. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2011 - przyznał K. M. płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 1.001,80 zł. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że K. M. złożył 19 kwietnia 2011 r. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. We wniosku tym zadeklarował realizację pakietu SO2 rolnictwo ekologiczne w dwóch wariantach: SO2a02 na powierzchni 1,65 ha oraz S02b02 na powierzchni 0,53 ha. Jednostka certyfikująca C Sp. z o.o. potwierdziła, że K. M. prowadzi metodami ekologicznymi uprawy rolnicze oraz trwałe użytki zielone na zadeklarowanych powierzchniach. Stanowiło to podstawę do wydania decyzji z dnia 4 listopada 2011 r. Dalej organ I instancji wskazał, że w lipcu 2012 r. jednostki certyfikujące przeprowadziły weryfikację wykazów producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji ekologicznej, wykonaną na polecenie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W ramach tej weryfikacji jednostka certyfikująca C Sp. z o. o. przekazała organowi informację, z której wynikało, że w przypadku K. M. w roku 2011 przekazano na wykazie producentów błędne dane o powierzchni upraw prowadzonych na działce ewidencyjnej nr [...], jako upraw prowadzonych metodami ekologicznymi, pomimo że zastosowano na niej niedozwolone środki ochrony roślin. Stwierdzono zastosowanie niedozwolonych nawozów na powierzchni 0,21 ha uprawy ziemniaków znajdujących się na działce ewidencyjnej nr [...]. W konsekwencji postanowieniem z dnia [...] 2012 r. wznowiono postępowanie w sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku K. M. stwierdzono, że płatność przysługuje do powierzchni 0,53 ha realizacji wariantu S02b02 oraz do powierzchni 1,44 ha realizacji wariantu S02a02 (1.65 ha - 0.21 ha = 1.44 ha). Organ I instancji uznał, że stanowi to podstawę do uchylenia decyzji z dnia [...] 2011 r. i przyznania płatności w pomniejszonej wysokości. Organ wskazał też, że konieczny będzie zwrot części środków otrzymanych za realizację pakietu SO2a02 w 2011 r., co zostanie rozstrzygnięte w oddzielnym postępowaniu. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł K. M., który zarzucił, że w czasie kontroli gospodarstwa jednostka certyfikująca nie stwierdziła nieprawidłowości na działce nr [...]. Ponadto odwołujący się wskazał, że postępował zgodnie z zalecanym przez jednostkę certyfikującą C Sp. z o.o. Poradnikiem Rolnika Ekologicznego, w którym nie było mowy o zakazie stosowania zakwestionowanego preparatu. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 8 listopada 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98, poz. 634 ze zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że najważniejsze okoliczności faktyczne ustalono w wyniku kontroli administracyjnej wniosku strony oraz kontroli przeprowadzonej odnośnie gospodarstwa strony przez jednostkę certyfikującą. Organ odwoławczy uznał, że powierzchnia uprawniona za 2011 r. do płatności była mniejsza niż powierzchnia, którą odwołujący się zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności. Zdaniem organu zawyżenia powierzchni uprawnionej do płatności stwierdzono w przypadku działki rolnej E (pow. deklarowana do płatności PRŚ S02a02 - 0,21 ha, położona na dz. ewid. nr [...]) i wskazał, że niezgodność tę ustalono w wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych przez pracowników jednostki certyfikującej C Sp. z o.o. dysponujących odpowiednimi upoważnieniami. W ocenie organu odwoławczego wyniki kontroli nie pozwalały na uznanie, że na całej powierzchni zadeklarowanej prowadzona jest przez odwołującego się działalność rolnicza uprawniająca do otrzymania żądanych płatności. Wynikało to z wykrycia zastosowania niedozwolonego nawozu (oprysk gnojówką z pokrzyw i czosnku konwencjonalnego) na działce ewid. nr [...], na której prowadzono uprawę ziemniaków o pow. 0,21 ha oraz braki w ewidencji zakupów środków produkcji. Dlatego powierzchnia działki rolnej E została wykluczona z wniosku strony i potraktowana jako zawyżenie łącznej powierzchni uprawnionej do płatności. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przepisy dotyczące rolnictwa ekologicznego uzależniają przyznanie płatności PRŚ od wystawienia odpowiedniego wykazu przez jednostkę certyfikującą, a nie jest możliwe jego zakwestionowanie, gdyż taki wykaz jest dokumentem urzędowym i w sprawie brak było jednoznacznych powodów do jego zakwestionowania. Dyrektor ARMiR stwierdził, że treść wskazanego w odwołaniu poradnika dla rolników wydanego przez C Sp. z o.o. nie może wykluczać stosowania powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Dlatego, zdaniem organu odwoławczego, stwierdzone nieprawidłowości obciążały producenta. Stanowiło to podstawę do wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARMiR wniósł K. M., zarzucając: 1) oparcie rozstrzygnięć tylko o ocenę jednostki certyfikującej, bez wskazania konkretnych powodów lub przepisów zakazujących stosowania zakwestionowanego nawozu, 2) zignorowanie zapisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 dotyczącego wymogów związanych z rolnictwem ekologicznym (załącznik l, II); 3) zignorowanie wykazu środków zgodnych z rolnictwem ekologicznym zawartym w poradniku wydanym przez jednostkę certyfikującą; 4) brak reakcji na niewykonanie przez jednostkę certyfikującą badań gleb w gospodarstwie skarżącego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z brzmienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Dokonana na powyższych zasadach kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji prowadzi do uznania, że skarga jest uzasadniona. Przedmiotem kontroli sądowej była decyzja wydana w wyniku rozpoznania wniosku K. M. z dnia 19 kwietnia 2011r. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Wniosek ten rozpatrywany był ponownie - po wydaniu przez organ pierwszej instancji postanowienia z dnia [...] 2012r. o wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt. 5 kpa. Zasadniczą i decydującą okolicznością, uzasadniającą zdaniem organu odwoławczego utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej, przyznającej skarżącemu zmniejszoną w stosunku do decyzji uchylonej (z dnia [...] 2011r.) płatność w ramach realizacji pakietu "uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności" – S02a02, był wynik kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego przez jednostkę certyfikującą C Sp. z o.o. nie pozwalający zdaniem organu na uznanie, że skarżący prowadzi na całej zadeklarowanej we wniosku powierzchni działalność rolniczą uprawniającą do otrzymania żądanej płatności. Stan faktyczny sprawy wymaga wskazania, że problematykę rolnictwa ekologicznego normuje ustawa z dnia 25 czerwca 2009r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. 2009.116.975), dalej u.r.e., oraz przepisy prawa wspólnotowego, wśród których w sprawie istotne znaczenie mają przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007r. (Dz.U.UE L z dnia 20 lipca 2007r.). Przepis art. 28 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że każdy podmiot gospodarczy, który produkuje, przygotowuje, przechowuje lub przywozi z kraju trzeciego produkty w rozumieniu art. 1 ust. 2 lub który takie produkty wprowadza na rynek, przed wprowadzeniem na rynek jakiegokolwiek produktu jako produktu ekologicznego lub wyprodukowanego w okresie konwersji na rolnictwo ekologiczne: a) zgłasza tę działalność właściwym organom państwa członkowskiego, w którym działalność ta jest wykonywana, b) przekazuje zgodę na objęcie jego działań systemem kontroli, o którym mowa w art. 27. Natomiast zgodnie z art. 27 ust. 1 tego rozporządzenia : Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 882/2004 państwa członkowskie ustanawiają system kontroli i wyznaczają jeden lub kilka właściwych organów odpowiedzialnych za kontrole wypełniania zobowiązań wynikających z niniejszego rozporządzenia". Zgodnie z art. 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym, ustawa ta określa zadania oraz właściwość organów administracji publicznej i jednostek organizacyjnych w rolnictwie ekologicznym w zakresie wykonania przepisów rozporządzenia rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. oraz przepisów Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia. Jak wynika z przepisów art. 4 i art. 7 ust. 1 tej ustawy : zgłoszenia podjęcia działalności w zakresie rolnictwa ekologicznego, o którym mowa w art. 28 ust.1 rozporządzenia nr 834/2007, przyjmują podmioty upoważnione do działania w rolnictwie ekologicznym jako jednostki certyfikujące (art. 4 ust.1), jednostki certyfikujące działają w ramach udzielonego im upoważnienia, w tym prowadzą kontrolę w ramach systemu kontroli, o którym mowa w art. 27 rozporządzenia nr 834/2007, na zasadach i w sposób określony na podstawie tego artykułu i w przepisach wydanych na podstawie tego artykułu (art. 7 ust. 1 ). Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.r.e. minister właściwy do spraw rolnictwa upoważnia w drodze decyzji podmiot ubiegający się o upoważnienie do działania jako jednostka certyfikująca. W decyzji takiej określony jest (m.in.) zakres upoważnienia. Także organem właściwym do cofnięcia upoważnienia jednostce certyfikującej w przypadkach określonych w art. 27 ust. 8 i ust.9 lit.d rozporządzenia nr 834/2007 jest minister właściwy do spraw rolnictwa. Organem nadzorującym jednostki certyfikujące jest Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (art. 8 ustawy) . Jak stanowi przepis art. 17 ust. 1 u.r.e., jednostka certyfikująca przekazuje ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa oraz Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w formie papierowej oraz za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, do dnia 31 października każdego roku, wykaz producentów w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego, według stanu za ten rok. Wykaz powyższy, zgodnie z ust. 3 tego przepisu, dla celów postępowania dowodowego w postępowaniu prowadzonym w sprawach związanych z udzielaniem pomocy finansowej producentom ekologicznym, na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy ustawy o rolnictwie ekologicznym i rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 nie zawierają żadnych regulacji dotyczących udzielania pomocy finansowej dla podmiotów realizujących przedsięwzięcia w ramach produkcji ekologicznej produktów rolnych. Akty te nie zawierają też żadnych regulacji dotyczących kontroli w zakresie innym, niż kwestie dotyczące produkcji ekologicznej, oraz znakowania produktów ekologicznych. Także tylko w tym zakresie jednostki certyfikujące przeprowadzają kontrole, o których mowa w art. 7 ust. 1 u.r.e. Regulacje w przedmiocie udzielania pomocy finansowej dla podmiotów realizujących przedsięwzięcia w ramach produkcji ekologicznej produktów rolnych zawierają natomiast przepisy Ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i gwarancji rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 z 2003r. ), dalej ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy – rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004r. Nr 174, poz.1809). Rozporządzenie to, zgodnie z jego § 1 ust. 1 i 2 określa szczegółowe warunki i tryb udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, zwane dalej "programem rolnośrodowiskowym", objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, zwanym dalej "Planem", a także przestrzenny zasięg wdrażania tego działania. Pomoc finansowa zwana "płatnością rolnośrodowiskową", jest udzielana (m.in.) w ramach pakietu rolnictwa ekologicznego producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o pow. co najmniej 1 ha użytków rolnych i spełni wymagania określone przepisem § 2 ust. 1 pkt. 1-4 rozporządzenia. Z treści § 3 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia wynika, że płatność rolnośrodowiskowa, o którą wystąpił skarżący ma charakter powierzchniowy. W myśl art. 5 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 lipca 2003r. o uruchomieniu środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. 2003.166.1611), zadania związane z udzielaniem pomocy finansowej w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich realizuje Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a w myśl § 11 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego do ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, płatność rolnośrodowiskową przyznaje, zmniejsza i wstrzymuje, w drodze decyzji administracyjnej, kierownik biura powiatowego Agencji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. Z analizy powyższych przepisów wynika, że ustawodawca rozgraniczył i poddał odrębnym regulacjom kwestie udzielania pomocy finansowej w zakresie wspierania obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji EFOiGR od problematyki oceny spełniania przez producentów rolnych warunków produkcji ekologicznej, oraz certyfikowania produktów rolnych. W odrębnych aktach regulujących powyższe kwestie zawarł także przepisy dotyczące kontroli podmiotów prowadzących produkcję ekologiczną lub wprowadzających do obrotu produkty ekologiczne, lub środki do produkcji ekologicznej. Z przepisów tych, w szczególności z art. 7 ust. 1 u.r.e. wynika w sposób oczywisty, że jednostki certyfikujące przeprowadzają kontrolę podmiotów tylko i wyłącznie w ramach systemu kontroli, o którym mowa w art. 27 rozporządzenia 834/2007, czyli w zakresie spełniania warunków określonych w przepisach dotyczących rolnictwa ekologicznego. Wynika to także z art. 2 pkt. 5) u.r.e. , który wymienia rozporządzenie nr 834/2007 i przepisy UE wydane w trybie tego rozporządzenia, oraz przepisy ustawy i wykonawcze do ustawy, jako "przepisy dotyczące rolnictwa ekologicznego". Błędne jest zatem twierdzenie organu odwoławczego, że kontrola przeprowadzona w gospodarstwie skarżącego przez jednostkę certyfikującą była kontrolą, o jakiej stanowi przepis art. 26 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. Jednostka certyfikująca przeprowadziła wyłącznie kontrolę, o której mowa w przepisach rozporządzenia 834/2007, oraz wydanych na jego podstawie i przepisach ustawy u.r.e. i aktów wykonawczych do ustawy, tj. w zakresie spełniania przez skarżącego wymogów rolnictwa ekologicznego. Natomiast weryfikacja zgodności danych dotyczących powierzchni uprawnionej do płatności rolnośrodowiskowej przedstawionych we wniosku o przyznanie płatności, odbywa się drodze kontroli, o której mowa w przepisach rozporządzenia 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. Przepisy tego z kolei rozporządzenia nie zawierają żadnych regulacji dotyczących kontroli spełniania warunków rolnictwa ekologicznego, ponieważ kwestie te reguluje wskazane w art. 7 ust. 1 u.r.e. rozporządzenie nr Rady (WE) nr 834/2007. Organy obydwu instancji uznały, że decydujące znaczenie w sprawie ma wykaz, o którym mowa w art. 17 ust. 1 i ust. 3 ustawy o rolnictwie ekologicznym, tak jako podstawa uznania, że skarżący zastosował niedozwolone środki ochrony roślin, jak również jako podstawa do ustalenia powierzchni uprawnionej do płatności rolnośrodowiskowej. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Sąd rozpoznający sprawę stoi na stanowisku, że jedynym organem właściwym i kompetentnym do rozstrzygania, czy podmiot ubiegający się o płatność rolnośrodowiskową spełnia przesłanki przyznania takiej płatności jest Kierownik Biura Powiatowego ARiMR. Z przepisu art. 17 ust. 1 u.r.e. wyraźnie wynika, że w wykazie przekazywanym przez jednostkę certyfikującą ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa i Prezesowi ARiMR do dnia 31 października każdego roku zamieszcza się producentów w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego, według stanu za ten rok. Z zestawienia treści art. 17 ust.1 i 3 u.r.e. z art. 76 § 1 i § 2 kpa wynika, że wykaz sporządzany przez jednostkę certyfikującą stanowi dowód tylko i wyłącznie tego, że wymienieni w nim producenci spełnili wymagania dotyczące produkcji ekologicznej. Nie stanowi on natomiast dowodu, na podstawie którego organ przyznający płatność dokonuje ustaleń dotyczących powierzchni działek uprawnionych do płatności rolnośrodowiskowej. Trzeba podkreślić, że organy przyznające płatność zostały wyposażone w narzędzia umożliwiające weryfikację danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności. Przeprowadzają kontrole na podstawie przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. , a nadto przepis art. 7 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich przewiduje przeprowadzanie przez Agencję kontroli udzielenia i wykorzystania pomocy w zakresie zgodności z prawem i ustaleniami planu zgodnie z przyjętym planem kontroli. Kontrole takie mogą być przeprowadzane przez inne jednostki, o których mowa w art. 7 ust. 1a ustawy. W każdym jednak przypadku kontrole takie przeprowadza Agencja lub jednostka, której Prezes Agencji powierzył jej przeprowadzenie. Zatem kontrole przeprowadzane przez ARiMR mają inny cel, aniżeli kontrole przewidziane w art. 7 ustawy o rolnictwie ekologicznym i przeprowadzane są przez różne, niezależne od siebie podmioty, upoważnione przez inne podmioty (jednostki certyfikujące działają z upoważnienia ministra właściwego do spraw rolnictwa). Błędny jest także pogląd organu mający wzmocnić argumentację przemawiającą za zakresem mocy dowodowej wykazu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 i ust. 3 u.r.e. Nie ma znaczenia, na co powoływał się organ pierwszej instancji, że w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 października 2009 r. w sprawie wzoru formularza wykazu producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym (Dz.U.z 2009r. Nr 178,poz. 1378) jednostka certyfikująca powinna zawrzeć dane dotyczące powierzchni upraw prowadzonych metodami ekologicznymi. Przepis ten nie przydaje jednostce certyfikującej uprawnienia do rozstrzygania w zakresie powierzchni działek uprawnionych do płatności rolnośrodowiskowej, ani nie stanowi podstawy do ustalania przez organ przyznający tę płatność wielkości powierzchni uprawnionej do płatności. Zwrócić należy nadto uwagę na fakt, że dane dotyczące powierzchni działek, na których prowadzona jest uprawa ekologiczna nie są uzyskiwane przez jednostek certyfikującą w sposób fachowy, tj. np. przez pomiar, ponieważ jednostka taka nie jest powołana do stwierdzania powierzchni uprawnionej do płatności. Dane, o których mowa w przepisach w/w rozporządzenia zamieszczone wg. wzoru formularza, dotyczące powierzchni działek, mają charakter wyłącznie informacyjny a wykaz ten ma służyć wyłącznie wskazaniu producentów, którzy spełnili wymagania rolnictwa ekologicznego. Błędne jest więc stanowisko organu, że dane wynikające z przeprowadzonej przez jednostką certyfikującą kontroli, dotyczące powierzchni działek uprawnionych do płatności są wiążące dla organu podejmującego decyzję w przedmiocie przyznania płatności. Zauważyć nadto należy, że organy prowadzące postępowanie obowiązywało rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE L z dnia 2 grudnia 2009 r.). Przepis art. 73 tego rozporządzenia "Wyjątki od stosowania zmniejszeń i wykluczeń" stanowi w ust. 1, że zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Organy przyznające płatność pominęły treść tego przepisu, pomimo iż zdaniem sądu w stanie faktycznym sprawy istniały podstawy do rozważenia, czy rzeczywiście skarżący ponosi winę w złożeniu wniosku nieprawidłowo określającego powierzchnię uprawnioną do płatności rolnośrodowiskowej. Skarżący twierdzi bowiem, że zarzuty organów dotyczące stosowania niedozwolonych środków są bezpodstawne, ponieważ zastosował środki dozwolone według poradnika rolnictwa ekologicznego autorstwa jednostki certyfikującej C Sp. z o.o. Kserokopie fragmentów tej publikacji zawierają akta administracyjne. Uznając ten zarzut skarżącego za chybiony organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutów odwołania stwierdził jedynie, że wydawnictwo, na które powołuje się skarżący jest tylko poradnikiem, natomiast podstawą oceny w niniejszej sprawie są powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Organy pominęły treść obowiązującej, powyższej regulacji, nie rozważając w ogóle, czy skarżącemu można przypisać winę za wskazanie we wniosku nieprawidłowej powierzchni działek uprawnionych do płatności rolno środowiskowej, naruszając w ten sposób art. 73 ust. 1 rozporządzenia 1122/2009. Niezależnie od wskazanych naruszeń prawa materialnego, należy zwrócić uwagę na błędy natury procesowej. Akta administracyjne w ogóle nie zawierają wykazu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 sporządzonego przez JC za rok 2012, tj. rok, w którym przeprowadzono kontrolę w gospodarstwie skarżącego, na który powołują się organy. Zawierają jedynie tabelę z "informacjami o działkach" skontrolowanych producentów, na których zastosowano niedozwolone środki do produkcji w rolnictwie ekologicznym (akta sprawy nie są ponumerowane, tabela ta znajduje się przy piśmie C z dnia 2.08.2012 r. i z pewnością nie stanowi wykazu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.r.e. Dane z tej tabeli tym bardziej nie mogą więc stanowić podstawy do stosowania sankcji zmniejszającej płatność w przypadku zmniejszenia powierzchni użytków rolnych uprawnionych do płatności rolnośrodowiskowej. Brak także w aktach sprawy protokołu kontroli przeprowadzonej u skarżącego przez C Sp. z o.o., zaś skarżący nie został wezwany do przedstawienia tego protokołu, pomimo twierdzenia, że w trakcie kontroli nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. Brak także wskazania, w oparciu o jaki przepis prawa krajowego lub wspólnotowego zastosowany przez skarżącego nawóz został oceniony jako naruszający wymogi rolnictwa ekologicznego. Zadaniem organu było ustalenie tych okoliczności oraz przepisów prawa stosowanych w toku postępowania administracyjnego, które organ winien prowadzić z zachowaniem zasad wynikających z art. 7 i 77 kpa. Dlatego bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji pozostaje okoliczność, że organ odwoławczy zwracał się o przekazanie stosownych danych do jednostki certyfikującej już po jej wydaniu. Nawet ewentualne uzyskanie danych nie mogłoby mieć wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji w powyższych kwestiach narusza zasady wyrażone w przepisie art. 107 § 1 i 3 kpa, zgodnie z którym organ (m.in.) winien się odnieść szczegółowo do zarzutów odwołania. Także ogólne powołanie się przez organ na przepisy obowiązującego prawa w kwestii zastosowania przez skarżącego niedozwolonych środków nie czyni zadość temu przepisowi. Trzeba podkreślić, że nawet w przypadku negatywnego wyniku kontroli przeprowadzonej przez jednostek certyfikującą, to ostatecznie organ decyduje o zmniejszeniu płatności rolnośrodowiskowej, mając na uwadze także przepis art. 73 ust. 1 rozporządzenia 1122/2009. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika także, jakie konkretnie przepisy dotyczące rolnictwa ekologicznego skarżący naruszył. Z zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wynika także, który z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. był podstawą zmniejszenia płatności. Błędne jest także wskazanie jako podstawy prawnej decyzji organu pierwszej instancji przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 kpa. Organ odwoławczy nie dostrzegł tej nieprawidłowości, co powinno skutkować wskazaniem prawidłowej podstawy prawnej, pomimo że w uzasadnieniu ocenił wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt. 5 kpa jako prawidłowe. Wskazane wyżej uchybienia skutkują uznaniem, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego, a to art. 17 ust. 1 i 3, art. 7 ust. 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym przez błędną ich interpretację, § 11 ust. 1 rozporządzenia RM z dnia z dnia 20 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, poprzez określenie powierzchni gruntów uprawnionych do płatności na podstawie danych stwierdzonych przez organ nieuprawniony, art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez brak rozważenia istnienia winy po stronie skarżącego, które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy, oraz z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie orzekając w sprawie, organy winny mieć na uwadze, że powierzchnia uprawniona do płatności podlega weryfikacji wyłącznie przez organ wydający decyzję, o której mowa w § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004r. a dane dotyczące powierzchni przekazywane przez jednostkę certyfikującą nie mogą być podstawą do ustalania powierzchni uprawnionej. Organy winny rozważyć, czy nie zachodzą okoliczności wyłączające winę skarżącego. Rozstrzygnięcie i jego uzasadnienie powinny odpowiadać warunkom ustanowionym w przepisie art. 107 § 1 i § 3 kpa. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło