II SA/Wa 1090/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Ewa Grochowska - Jung, Andrzej Góraj (spr.), , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na rozkaz personalny Komendanta [...] Policji z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę. Komendant [...] Policji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej: K.p.a., oraz art. art. 41 ust. 2 pkt 8 w zw. z art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 06 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania [...] M. S. od rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w W. nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie zwolnienia ww. ze służby w Policji z dniem [...] lutego 2013 r. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, rozkazem personalnym z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że Komendant Powiatowy Policji w W. rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. zwolnił [...] M. S. ze służby w Policji z dniem [...] lutego 2013 r. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 41 ust. 2 pkt 8 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 06 kwietnia 1990 r. o Policji. Wskazaną w uzasadnieniu decyzji podstawą faktyczną było popełnienie przez ww. czynu o znamionach przestępstwa z art. 178a § 1 K.k. Organ I instancji uznał, że charakter i okoliczności popełnionego czynu uniemożliwiały pozostawienie wymienionego w służbie. Decyzji nadano, na podstawie art. 108 § 1, rygor natychmiastowej wykonalności, uzasadniając go interesem służby, tożsamym z interesem społecznym, gdyż, jak wskazano, bezpieczeństwo i porządek publiczny winny być realizowane przez osoby spełniające wymogi określone w art. 25 ustawy o Policji oraz przestrzegające obowiązującego porządku prawnego, a pozostawienie w służbie funkcjonariusza, który sprzeniewierzył się powyższym zasadom przeczyłoby ogólnie przyjętemu poczuciu sprawiedliwości społecznej oraz świadczyłoby o niewiarygodności Policji. Funkcjonariusz złożył od przedmiotowego rozkazu personalnego odwołanie, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie do służby z dniem [...] lutego 2013 r. oraz uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu pełnomocnik funkcjonariusza podkreślił, że ww. nie przyznał się w toku postępowania do zarzucanego mu czynu, zatem w niniejszej sprawie popełnienie czynu nie jest oczywiste. Komendant Powiatowy Policji w W. nie znalazł przesłanek umożliwiających zmianę lub uchylenie decyzji w trybie samokontroli i przesłał odwołanie wraz z materiałami postępowania organowi odwoławczemu do rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Organ odwoławczy rozpatrując sprawę podniósł, iż zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, policjanta można zwolnić ze służby w Policji w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Komendant [...] Policji wskazał, że decyzja wydana na ww. podstawie prawnej ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ może wydać rozkaz personalny o zwolnieniu policjanta ze służby w Policji, kiedy, w ocenie przełożonego, zostały spełnione zawarte w tym przepisie przesłanki. Przepis przewiduje bowiem fakultatywne zwolnienie policjanta ze służby w razie kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek, którymi są oczywistość popełnienia przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego oraz uniemożliwienie przez to pozostania funkcjonariusza w służbie. Powołany przepis nie daje przy załatwieniu sprawy bezwzględnego pierwszeństwa interesowi strony, lecz nakazuje rozważyć zarówno interes społeczny oraz słuszny interes strony. W ocenie organu II instancji, ustalony w przedmiotowej sprawie stan faktyczny nie budzi żadnych wątpliwości. Ze zgromadzonego w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego wynika niezbicie, że M. S. został zatrzymany przez pieszy patrol Policji w momencie, gdy po uderzeniu w samochód marki [...] usiłował odjechać z parkingu przy ul. [...] na wysokości budynku nr [...]. Jak wynika z notatek urzędowych oraz protokołów przesłuchania świadków – policjantów z Oddziału Prewencji Policji w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. – M. S. poproszony o zatrzymanie się, zatrzymał się i uchylił szybę, a gdy kontrolujący policjant kazał mu zjechać na wolne miejsce parkingowe, wymieniony ruszył i zaczął odjeżdżać w kierunku wyjazdu z parkingu. Zatrzymał się dopiero, gdy pojazd, parkując, zatarasował mu drogę. Z uwagi na fakt, że ww. nie reagował na polecenia wyłączenia silnika, policjant, przez otwartą szybę, wyjął kluczyk z pojazdu, gasząc go w ten sposób. Policjanci podczas zatrzymania czuli od wymienionego wyraźną woń alkoholu, jego mowa była bełkotliwa i miał problem z utrzymaniem równowagi – chwiał się. Ponadto podczas próby oddalenia się ww. z miejsca zdarzenia interweniujący policjant zmuszony był do użycia wobec wymienionego siły fizycznej w postaci chwytu przytrzymującego. Powyższe miało miejsce ok. godziny 18:00. Następnie wymieniony został przewieziony do Komisariatu Policji W. [...], gdzie został poddany badaniu na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu z wynikiem: I badanie godz. 19:30 – wynik 1,45 mg/l, II badanie godz. 19:51 – wynik 1, 53 mg/l, III badanie godz. 20:07 – wynik 1, 43 mg/l, IV badanie wykonane w obecności prokuratora o godz. 20:55 – wynik 1, 25 mg/l zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu. Powyższe – zdaniem organu II instancji – niezbicie dowodzi, że podczas prowadzenia samochodu osobowego marki [...] na parkingu przy ul. [...] w dniu [...] grudnia 2012 r. M. S. znajdował się w stanie nietrzeźwości. Jak podkreślił organ odwoławczy, powyższe znajduje odzwierciedlenie w materiale dowodowym, zaś oczywistość popełnienia zarzucanego czynu wynika przede wszystkim ze znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy dokumentów, tj. notatek urzędowych z zatrzymania strony, protokołów przesłuchania naocznych świadków zdarzenia, protokołu oględzin uszkodzonych samochodów marki [...] oraz [...], protokołu użycia urządzenia kontrolno-pomiarowego do ilościowego oznaczenia alkoholu w wydychanym powietrzu oraz postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej W. [...] w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. o przedstawieniu M. S. zarzutu popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, określonego w art. 178a § 1 K.k. Organ odwoławczy wskazał, że istotne w sprawie są w szczególności, zawarte w materiałach sprawy, zeznania policjantów, którzy widzieli jak M. S. kierował pojazdem, a bezpośrednio w chwili zatrzymania wymienionego prowadzącego pojazd, wyczuli od niego wyraźną woń alkoholu. Mając powyższe na uwadze organ II instancji uznał, że nie sposób się zgodzić z zarzutem pełnomocnika strony, że popełnienie czynu w niniejszej sprawie nie jest oczywiste, gdyż M. S. nie przyznał się do popełnionego czynu. Z wyjaśnień M. S. wynika, że spożywał wprawdzie tego dnia alkohol, ale nie kierował samochodem, chciał jedynie sprawdzić, czy silnik odpali z uwagi na niską temperaturę powietrza. Podkreślił, że nie uruchomił silnika, gdyż akumulator był rozładowany, a samochód sam zjechał w tył, zarysowując inny pojazd marki [...], gdy przypadkiem zwolnił hamulec ręczny. W ocenie organu odwoławczego, przedstawiona przez stronę subiektywna wersja wydarzeń pozostaje w oczywistej sprzeczności z obszernym materiałem dowodowym zgromadzonym w toku postępowania i stanowi próbę uniknięcia przez funkcjonariusza odpowiedzialności karnej za popełniony czyn. Organ II instancji wyjaśnił, że przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie uzależnia postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby w Policji od wyniku prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego i wydania prawomocnego wyroku sądowego, lecz od oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, którego popełnienie uniemożliwia pozostanie w służbie. Komendant wskazał, że fakultatywna decyzja o zwolnieniu policjanta ze służby, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy, związana jest z utratą przez funkcjonariusza nieposzlakowanej opinii na skutek oczywistego popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, którego charakter uniemożliwia dalsze pozostawanie w służbie. W przedmiotowej sprawie przesłanki dotyczącej braku możliwości pozostawienia M. S. w służbie po dokonaniu czynu o znamionach przestępstwa należy – zdaniem organu II instancji – upatrywać w trosce o autorytet Policji, jako zorganizowanej formacji powołanej do ochrony bezpieczeństwa obywateli oraz porządku publicznego. Popełnienie przez ww. czynu o znamionach przestępstwa powoduje, że utracił on wymóg nieposzlakowanej opinii, niezbędny do pełnienia służby publicznej. Mając powyższe na względzie, Komendant [...] Policji uznał, że organ I instancji posiadał kompetencje oraz podstawy faktyczne do zwolnienia M. S. ze służby w Policji. U podstaw rozstrzygnięcia legło popełnienie przez ww. czynu o znamionach przestępstwa prowadzenia pojazdu mechanicznego pod wpływem alkoholu (art. 178a § 1 K.k.), który jest oczywisty i uniemożliwia dalsze pozostawanie policjanta w służbie, zaś decyzji organu I instancji prawidłowo nadano rygor natychmiastowej wykonalności, wynikający z ochrony interesu służby, tożsamego z interesem społecznym. Pismem z dnia 25 kwietnia 2013 r. M. S., reprezentowany przez pełnomocnika, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], wnosząc o jego uchylenie, przywrócenie do służby z dniem [...] lutego 2013 r. oraz uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności. Skarżący podkreślił, że sam fakt przedstawienia mu zarzutów nie może przesądzać o oczywistości popełnienia przez niego czynu. Zdaniem skarżącego, podstawy do zwolnienia ze służby w Policji nie może stanowić sam fakt pozostawania pod wpływem alkoholu i przebywania jednocześnie we wnętrzu pojazdu, nie stanowi to bowiem naruszenia przepisów prawa. Skarżący podniósł, iż nie kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w związku z czym nie uchybił godności funkcjonariusza Policji, nie naruszył etyki zawodu, ani nie stracił autorytetu niezbędnego do wykonywania zawodu, a pozostawienie go w służbie nie naruszyłoby interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. W odpowiedzi na skargę organ, uznając skargę za niezasadną, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotowy rozkaz personalny według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza on prawa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ wykazał istnienie przesłanki przemawiającej za zwolnieniem funkcjonariusza ze służby w Policji. W myśl przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 06 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), stanowiącego podstawę wydania skarżonego rozstrzygnięcia, policjanta można zwolnić ze służby w przypadkach popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Aby więc możliwym było zwolnienie policjanta ze służby muszą zaistnieć łącznie dwie przesłanki: - oczywistym musi być fakt popełnienia przez funkcjonariusza czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, - czyn popełniony przez policjanta musi uniemożliwiać mu dalsze pozostawanie w służbie. Co się tyczy ustaleń organu, odnośnie zaistnienia pierwszej z ww. przesłanek, to winien on w tym zakresie przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe. Prowadząc to postępowanie organ nie wchodzi w kompetencje organów ścigania, ani sądu karnego. Celem organu nie jest też ustalenie winy funkcjonariusza. Wystarczającym jest zebranie materiału dowodowego, świadczącego o fakcie popełnienia przez funkcjonariusza czynu przestępnego. Wyjaśnienia wymaga też to, że prowadząc postępowanie dowodowe, organ może bazować na materiale posiadanym przez organy ścigania lub sąd karny, a zebranym podczas prowadzenia postępowania karnego. W tym zakresie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 31 stycznia 2012 r., wydanego w sprawie o sygn. akt I OSK 1206/11, przesądzając, że dowodem w postępowaniu dotyczącym zwolnienia policjanta ze służby, z uwagi na oczywiste popełnienie czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, mogą być także dowody zebrane na potrzeby innego postępowania, w tym postępowania karnego. Organ prowadząc postępowanie administracyjne nie jest związany zasadą bezpośredniości, rozumianą jako obowiązek oparcia przez orzekający w sprawie Sąd, ustaleń faktycznych na bezpośrednio przeprowadzonych dowodach w czasie rozprawy i może oprzeć swoje rozstrzygnięcie na dowodzie z zeznań świadka, czy wyjaśnień oskarżonego, utrwalonych przez inny organ procesowy w innym postępowaniu. Przechodząc zaś do wyjaśnienia użytego przez ustawodawcę sformułowania o oczywistości popełnienia czynu, to należy je odczytywać w ten sposób, że wszystkie dowody lub większość materiału dowodowego, albo też najistotniejsze, czy najbardziej wiarygodne dowody zebrane w sprawie, świadczą o fakcie popełnienia przestępstwa przez funkcjonariusza. Odnosząc się do drugiej z przesłanek wskazanych w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, tj. braku możliwości pozostawania policjanta w służbie, to należy ją interpretować w sposób niezwykle rygorystyczny. Trzeba bowiem mieć na względzie to, jaką formacją jest Policja, jakie zadania ma realizować i jakie cele osiągać. Przez pryzmat tych zadań i celów należy więc oceniać stopień naganności czynu popełnionego przez funkcjonariusza, kierując się przede wszystkim szeroko rozumianym dobrem służby. Pogląd zbieżny z powyższym zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 kwietnia 2011 r., wydanego w sprawie o sygn. akt I OSK 1886/10, stwierdzając że, z uwagi na cele realizowane przez Policję, służbę w niej może pełnić tylko osoba o nieposzlakowanej opinii – art. 25 ustawy o Policji. Podejrzenie funkcjonariusza Policji o zachowanie karalne, zaprzeczające przyjętym zobowiązaniom, naraża dobre imię służby, którego utrzymanie składa się na treść "ważnego interesu" służby. Przechodząc do materii niniejszej sprawy wskazać należy, że, jak wynika ze zbieżnych, spójnych i wzajemnie się uzupełniających zeznań policjantów, interweniujących podczas zajścia z udziałem skarżącego, w dniu [...] grudnia 2012 r., strona prowadziła samochód marki [...] i doprowadziła do uszkodzenia innego pojazdu. Okolicznością niesporną w sprawie było zaś to, że wykonane wkrótce po powyższym zajściu badanie alkotestem dało wynik pozytywny. W świetle powyższego, należy przychylić się do konkluzji organu, że wydając skarżoną decyzję miał podstawy ku temu, by uznać, że funkcjonariusz w sposób oczywisty dopuścił się popełnienia przestępstwa opisanego w art. 178a § 1 K.k. Obiektywni, niezainteresowani wynikiem postępowania świadkowie, w osobach interweniujących funkcjonariuszy Policji, potwierdzili bowiem ten fakt. Wbrew twierdzeniom skarżącego, o braku oczywistości popełnienia zarzucanego czynu nie świadczy to, że strona nie przyznała się do jego popełnienia. Skoro bowiem okoliczność podnoszona przez skarżącego nie znalazła potwierdzenia w relacjach naocznych świadków zdarzenia, to uznać ją należy jedynie za element linii obrony przyjętej przez skarżącego. Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy zwrócić też należy uwagę na to, że sam skarżący nie był konsekwentny w swoich twierdzeniach. Podczas przesłuchania (k. 53 akt adm.) twierdził w jednym zdaniu, że samochód nie chciał "odpalić", by w kolejnym zdaniu stwierdzić, że "mogło zdarzyć się tak, żebym odpalił samochód". Takiego rodzaju, wewnętrznie sprzeczne zeznania skarżącego, nie mogą więc, w sposób skuteczny, obalić pozostałego materiału dowodowego. Nie mogą też być skuteczną podstawą dla sformułowania wątpliwości, co do oczywistości popełnienia zarzucanego stronie czynu. Na marginesie podkreślenia wymaga też okoliczność, że oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu karalnego, dopatrzył się również Prokurator Prokuratury Rejonowej W. [...], skoro postawił skarżącemu zarzut popełnienia czynu opisanego w art. 178a §1 K.k., a następnie skierował w tej sprawie do Sądu akt oskarżenia. W ocenie tutejszego Sądu, organ w pełni wyjaśnił także to, dlaczego w jego mniemaniu funkcjonariusz nie powinien pozostać w służbie. Za trafne należy uznać odwołanie się przez organ do faktu, że naruszenie porządku prawnego przez skarżącego jest oczywistym sprzeniewierzeniem się obowiązkom policjanta, prowadzącym do utraty przez niego przymiotu nieposzlakowanej opinii. Zasadnie też wywiódł organ, że pozostawanie w służbie funkcjonariusza, który popełnił czyn karalny powodowałoby obniżenie zaufania obywateli do Policji, jako instytucji. Zdaniem Sądu administracyjnego, realia niniejszej sprawy nie uprawniają też skarżącego do odwoływania się do konstytucyjnej zasady prawa do pracy. Funkcjonariusz Policji pełni bowiem służbę. Z tym faktem wiążą się zaś nie tylko przywileje, ale także obostrzenia, wynikające ze specyfiki formacji zbrojnej, jaką jest Policja. Strona wstępując w szeregi Policji musiała mieć świadomość, a co najmniej godzić się na to, że jej działania i zaniechania, zarówno na służbie, jak i poza nią, będą podlegały bardziej restrykcyjnej ocenie niż innego obywatela, zatrudnionego na podstawie umowy o pracę. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). ----------------------- 5