II OZ 1176/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 775/13 przyznające A.G. prawo pomocy w części poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości i odmawiające przyznania prawa pomocy w pozostałej części w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki fragmentu ogrodzenia postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przyznać A.G. prawo pomocy w zakresie całkowitym Postanowieniem z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 775/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") przyznał A. G. prawo pomocy w części poprzez zwolnienie jej od opłat sądowych w całości i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałej części w sprawie z jej skargi na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki fragmentu ogrodzenia. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca domagała się jej przyznania w zakresie całkowitym. Skarżąca podała, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej. Jest po udarze mózgu, z czym związany jest częściowy paraliż, uszkodzenie słuchu i oka. Wspólne gospodarstwo domowe w mieszkaniu o powierzchni ok. 48 m2 prowadzi wraz z uczącą się córką (25 lat), która nie osiąga żadnych dochodów. Jedynym źródłem utrzymania rodziny jest emerytura wnioskodawczyni w kwocie 883,37 zł. Nadto skarżąca posiada dom będący w trakcie budowy od [...] lat. Opłata za zajmowane mieszkanie wynosi miesięcznie 347,67 zł, za energię elektryczną 152,66 zł (termin płatności 16.09.2013 r.) oraz 297,65 zł (termin płatności 28.01.2013 r.). Wydatek na gaz wynosi ok. 160 zł, a telefon ok. 35 zł. Brakuje jej środków na wykup niezbędnych leków, żywności. Nie posiada pojazdów mechanicznych ani rachunków bankowych. Podała również, że korzysta z posiłków dla ubogich w Towarzystwie im. [...]. Dodatkowe niewielkie środki pozyskuje również zbierając złom. Postanowieniem z 10 października 2013 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżąca wniosła sprzeciw od tego postanowienia. Sąd I instancji przyznając zaskarżonym postanowieniem prawo pomocy w części wskazał, że stosownie do art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd wskazał, że z przedstawionych przez wnioskodawczynię informacji o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że zgłoszone żądanie należało uwzględnić, jednak tylko w części. Sąd podał, że skarżąca, mimo że niewielki, to jednak osiąga comiesięczny dochód z emerytury, jak też znajduje dodatkowe jego źródła, np. przez sprzedaż złomu. Przedłożona w tym zakresie kopia rachunku sprzedaży odpadów metalowych wskazuje, że została ona wystawiona w trybie art. 102 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U.z 2013 r. poz. 21 z późn. zm.), a zatem prowadzący punkt zbierania odpadów metali sprawdził tożsamość osoby przekazującej odpady i można uznać ją za potwierdzającą stanowisko strony w tym zakresie. Sąd wskazał, że część kosztów codziennego utrzymania skarżąca zaoszczędza korzystając z darmowych posiłków dla ubogich. Ponadto prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dorosłą, 25-cio letnią córką. Wprawdzie wnioskodawczyni wskazuje, że córka pozostaje na jej utrzymaniu, ponieważ uczy się to pozostawanie na utrzymanie matki, wobec systemu nauki w trybie zaocznym, nie może być uznane za usprawiedliwienie mogące wpłynąć na ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawczyni. Sąd stwierdził wobec powyższych okoliczności, iż skarżąca nie wykazała, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast poniesienie pełnych kosztów mogłoby się odbyć z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W zażaleniu skarżąca wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, uniemożliwiającej jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Podała, że w obecnym czasie środki pozyskiwane ze zbierania złomu są jeszcze mniejsze. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że uwzględnienie wniosku strony obejmującego całkowity zakres prawa pomocy możliwe jest wówczas, gdy wykaże ona, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast według art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., częściowy zakres prawa pomocy możliwy jest w odniesieniu do wnioskodawcy, który wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe wskazuje, że instytucja prawa pomocy ma wyjątkowy charakter, przez co powinna mieć zastosowanie do osób, które znajdują się w na tyle trudnej sytuacji, że poza zakresem ich możliwości leży wygospodarowanie środków na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu w całości bądź w części. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że prawo pomocy powinno zostać przyznane skarżącej w zakresie całkowitym. Jedynym stałym dochodem skarżącej jest emerytura w wysokości 883,37 zł, podczas gdy wydatki skarżącej wynoszą kolejno: opłata za zajmowane mieszkanie 347,67 zł, za energię elektryczną 152,66 zł (termin płatności 16.09.2013 r.) oraz 297,65 zł (termin płatności 28.01.2013 r.). Wydatek na gaz wynosi ok. 160 zł, a telefon ok. 35 zł. Dodatkowo skarżąca niewielkie środki pozyskuje również zbierając złom, jednakże zważywszy na porę roku, uznać należy, że środki z tego zajęcia mogą być aktualnie po wielokroć zmniejszone. Z powyższego zestawienia wynika, że skarżącą znajduje się w trudnej sytuacji życiowej. Fakt ten potwierdza znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie o pobieraniu posiłków dla ubogich w Towarzystwie [...] oraz zaświadczenie lokalnej Parafii poświadczające, że ze względu na złą sytuację materialno – życiową skarżąca wymaga wsparcia. Zestawienie powyższych okoliczności prowadzi do wniosku, że skarżąca, jak już wyżej wskazano, znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznania profesjonalnego pełnomocnika. W takim stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 1 i 2 p.p.s.a.