I OSK 1929/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-12-30

Skład orzekający: Małgorzata Borowiec, Jolanta Rudnicka, Paweł Groński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący spełnia kryteria do przyznania zasiłku celowego na zakup żywności, biorąc pod uwagę jego dochody oraz korzystanie z innych form pomocy?
Ratio decidendi
Skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, ponieważ zarzuty naruszenia przepisów postępowania były nieuzasadnione, a zarzuty naruszenia prawa materialnego okazały się niezasadne. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że skarżący spełniał kryteria dochodowe do przyznania zasiłku celowego, a wysokość i okres przyznania świadczenia były uzasadnione, uwzględniając subsydiarny charakter pomocy społecznej i korzystanie przez skarżącego z innych form wsparcia żywieniowego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup żywności dla G. P. Organy administracji początkowo zaliczyły do dochodu skarżącego kwotę wpłacaną przez najemcę na fundusz remontowy, jednak po uchyleniu decyzji przez WSA, uznały, że kwota ta nie stanowi dochodu skarżącego. Mimo spełnienia kryterium dochodowego, przyznano ograniczoną kwotę zasiłku, uwzględniając korzystanie przez skarżącego z innych form pomocy żywieniowej. WSA oddalił skargę, a NSA oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie NSA Jolanta Rudnicka (spr.) del. WSA Paweł Groński Protokolant sekretarz sądowy Paweł Florjanowicz po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 1000/13 w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1000/13 oddalił skargę G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego (pkt 1) oraz przyznał na rzecz pełnomocnika z urzędu koszty nieopłaconej pomocy prawnej (pkt 2). Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd wskazał, że Prezydent Miasta K., rozpatrując wniosek G. P. o przyznanie zasiłku celowego, decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] przyznał skarżącemu zasiłek celowy na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie w kwocie 40 zł, za 8 dni w miesiącu czerwcu 2011 r. Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu, że Prezydent Miasta K. rozpoznając po raz pierwszy wniosek skarżącego z 1 czerwca 2011 r. decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] przyznał skarżącemu zasiłek celowy na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie w kwocie 40 zł na miesiąc czerwiec 2011 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpoznaniu odwołania G. P., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniach decyzji Kolegium wskazało, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Organ odwoławczy powołał się na wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu 8 sierpnia 2011 r., na podstawie którego ustalono, że dochód skarżącego nie przekraczał kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej określony w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Na dochód ten składał się zasiłek stały, a także wpłata na fundusz remontowy dokonana przez najemcę lokalu M. B. (60 zł). SKO wyjaśniło, że opłaty dokonane przez M.B., jako najemcę lokalu stanowiącego własność strony, z przeznaczeniem na remont tego lokalu stanowią wykonanie zobowiązania, które obciąża właściciela nieruchomości zgodnie z ustawą o własności lokali. Kolegium powołało się na przepisy art. 12 ust. 2 i 3 oraz art. 14 i 15 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. Zdaniem SKO, skoro wspólnota mieszkaniowa utworzyła fundusz remontowy, to właściciel lokalu jest zobowiązany do dokonywania ustalonych wpłat. Dlatego organ l instancji, zaliczając kwotę wpłacaną przez najemcę lokalu na fundusz remontowy do dochodu skarżącego, postąpił prawidłowo, ponieważ osoba trzecia uiszcza dług obciążający właściciela lokalu, tj. odwołującego się. Zwolnienie zaś odwołującego się ze zobowiązania, a także opłacanie jego zobowiązań jest de facto darowizną, którą należy doliczyć do dochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu skargi G. P. wyrokiem z dnia 11 października 2012 sygn. akt III SA/Kr 1338/11 uchylił powyższą decyzje SKO i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na naruszenie zasad ustalania dochodu z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu nie udowodniono, że skarżący zobowiązany jest do ponoszenia opłat z tytułu funduszu remontowego. Sąd wskazał na brak w umowie najmu lokalu w L. stosownego postanowienia, że najemca wpłaca kwotę 60 zł na |fundusz remontowy, co nie zostało udokumentowane. Rozpoznając po raz drugi wniosek skarżącego o przyznanie przedmiotowego zasiłku celowego Prezydent Miasta K. działając na podstawie art. 52 K.p.a., realizując wytyczne Sądu wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. o przesłuchanie świadka M.B. oraz B.K., na okoliczność utworzenia funduszu remontowego dla nieruchomości przy ul[...] i wpłat dokonywanych na ten fundusz przez M.B., B.K. zeznała, że fundusz remontowy utworzyła wspólnie z Panią K.. Wpłat na ten cel dokonują tylko niektóre osoby zamieszkujące we wskazanym budynku, na wspólne konto bankowe. Wskazała również, iż skarżący nie uczestniczył w założeniu funduszu remontowego. M.B. odmówiła złożenia zeznań. W rezultacie powyższych ustaleń, odnośnie funduszu remontowego, organ I instancji uznał, że brak jest dowodów, aby dochodem skarżącego oprócz zasiłku stałego była kwota 60 zł wpłacana przez lokatorkę. Zatem dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku stanowił jedynie zasiłek stały w wysokości 444 zł. Organ dalej stwierdził, że skarżący spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe, przyznano skarżącemu posiłki w Ośrodku Wsparcia od poniedziałku do piątku, natomiast w czerwcu 2011 r. przypadały 4 soboty i 4 niedziele w związku, z czym przyznano zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie na 8 dni czerwca w kwocie 40 zł. Wskazano, że decyzja przyznająca zasiłek celowy jest wydawana na zasadzie uznania administracyjnego. G. P. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...] czerwca 2013 utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Zdaniem Kolegium, organ I instancji stosownie do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przeprowadził uzupełniające postępowanie wyjaśniające - zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o przeprowadzenie dowodu na okoliczność funkcjonowania funduszu remontowego dla nieruchomości przy ul. [...] w L. i wpłaty dokonanej na fundusz remontowy przez M. B.. Wobec braku możliwości uznania za fakt powyższych informacji, organ uznał, że nie mogą być one przyjęte jako dowód w niniejszej sprawie i odstąpił od pierwotnie dokonanego zaliczenia kwoty 60 złotych do dochodu G. P. za miesiąc maj 2011 roku. Ostatecznie organ I instancji prawidłowo ustalił, że skarżący spełnia ustawowo określone kryterium dochodowe uprawniające do korzystania z pomocy społecznej. Jednocześnie Kolegiom podniosło, że zarówno w badanym, jak i obecnym okresie skarżący pozostaje beneficjentem programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (art. 5 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"). W okresie objętym wnioskiem o zasiłek celowy były to posiłki w Centrum Kultury i Rekreacji Seniorów na os. [...] w K.. Obecnie analogiczna pomoc jest udzielana skarżącemu przez Ośrodek Wsparcia. Skarżący korzystał, zatem w dacie wnioskowania o zasiłek celowy na zakup żywności z innego rodzaju pomocy zaspokajającej w istotny sposób jego potrzeby żywieniowe. Wartość ww. posiłków wynosiła 110 zł miesięcznie. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji - uwzględniając subsydiarny charakter świadczeń z pomocy społecznej, jak również fakt, iż w okresie objętym wnioskiem skarżący korzystał ze świadczeń mających na celu zaspokojenie potrzeb żywieniowych, oraz z innych świadczeń z zakresu pomocy społecznej (zasiłek stały oraz zasiłek celowy na leki) - słusznie, opierając się na konstrukcji uznania administracyjnego w aspekcie ustalenia wysokości zasiłku celowego oraz okresu, na który jest przyznawany, przyznał G. P. świadczenie w wysokości 40 złotych na przygotowanie jednego posiłku dziennie na 8 dni (soboty i niedziele) w miesiącu czerwcu 2011 roku, a więc na te dni, w których nie korzystał ze świadczeń w postaci posiłków w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Kolegium nie podzieliło jednocześnie zarzutu przekroczenia zakresu uznania administracyjnego i wskazało, że organ pierwszej instancji określając wysokość wnioskowanego zasiłku celowego oraz okres, na który przyznał wnioskowany zasiłek, uwzględnił zarówno wynikające z ogólnych zasad ustawy o pomocy społecznej granice uznania administracyjnego, jak i wszystkie istotne ww. okoliczności prawnie relewantne, w tym również swoje ograniczone możliwości finansowe. G. P. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przytoczone w niej okoliczności potwierdzają, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. dokonało powtórnej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz - zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. - przedstawiło w uzasadnieniu okoliczności i fakty przemawiające za uznaniem decyzji organu pierwszej instancji za zgodną z prawem. Zdaniem Sądu, organy w sposób prawidłowy przeprowadziły w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające, bowiem z akt sprawy oraz z informacji podanych przez skarżącego w skardze wynika, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną i obecnie nie uzyskuje żadnego dochodu, prawidłowe jest, zatem ustalenie, iż skarżący spełnia kryterium dochodowe ustalone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, co kwalifikowało go do przyznania świadczenia pieniężnego na zakup żywności. Natomiast odnosząc się do kwestii wysokości przyznanego skarżącemu świadczenia, Sąd stwierdził, iż pomoc społeczna ma jedynie charakter posiłkowy, nie jest żadnym zastępczym środkiem utrzymania osób lub rodzin, pomoc ta ma zmierzać do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Skarżący, będąc niewątpliwie w sytuacji wymagającej świadczeń z pomocy społecznej, nie może jednakże oczekiwać, by organ pomocy społecznej przejął na siebie wszystkie obowiązki wynikające z konieczności jego utrzymania. Sąd podkreślił, że z materiału dowodowego wynika, iż skarżący w okresie składania wniosku korzystał już w oparciu o art. 5 ust 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", z pomocy w zakresie zasiłku celowego na zakup żywności. W oparciu o tą ustawę przyznano skarżącemu posiłki w Ośrodku Wsparcia od poniedziałku do piątku, a więc w dacie wnioskowania o zasiłek celowy na zakup żywności korzystał już z innego rodzaju pomocy zaspokajającej w istotny sposób potrzeby żywieniowe. Wartość ww. posiłków wynosiła 110 zł miesięcznie. W związku z tym organ uwzględniając jego wniosek, przyjął zasadę adekwatnej pomocy, jaka wynikała z wartości posiłków otrzymanych w Ośrodku Wsparcia (22 dni x 5 zł), a więc skoro w czerwcu 2011 r. przypadały 4 soboty i 4 niedziele, kiedy to skarżący nie otrzymywał posiłków w Ośrodku Wsparcia to przyznano mu zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup żywności na te dni w kwocie 40 zł. (8x5 zł). Niewątpliwie, co jest niestety oczywiste i jest to fakt powszechnie znany, Ośrodki pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy liczne grono osób wymagających wsparcia, zatem wszystkie żądania skarżącego w tym zakresie nie mogą być spełnione Zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że w odróżnieniu od form obowiązkowych właściwy organ może, lecz nie musi go przyznać w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Uznanie takie, uzależnione jest od wielkości przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz od liczby osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy i ubiegających się o nią. Sąd stwierdził ponadto, iż skarżący błędnie podnosi, iż organy obu instancji nieprawidłowo ustaliły mu dochód w zaskarżonych decyzjach zaliczając do tego dochodu 60 zł wpłacane przez lokatorkę na fundusz remontowy kamienicy w L.. W rzeczywistości organy obu instancji rozpoznając po raz drugi wniosek skarżącego o zasiłek celowy w miesiącu czerwcu 2011 r. uwzględniając wskazania wyroku WSA w Krakowie z 11 października 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 1338/11 skorygowały ten dochód i stwierdziły, że wyżej wskazana wpłata 60 zł dokonana przez lokatorkę nie wchodzi w skład dochodu skarżącego. Dochód skarżącego stanowił wyłącznie zasiłek stały w kwocie 444 zł. Zarzut ten jest, więc oczywiście chybiony. Zdaniem Sądu, nie można zgodzić się ze skarżącym w kwestii niewyjaśnienia okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. W zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia zasadności jego wniosku organy poczyniły ustalenia wskazujące, na spełnienie przez skarżącego kryteriów do przyznania wnioskowanego świadczenia, jak i okoliczności, które mogły uzasadniały wysokość przyznanego świadczenia. Okoliczności te wynikają z przeprowadzonego postępowania dowodowego stanowiącego źródło informacji w niniejszej sprawie. Sąd wskazał ponadto, że zarzut odnośnie do okoliczności zawieranego kontraktu socjalnego nie dotyczy zaskarżonej decyzji. Konkludując, Sąd stwierdził, że przy wydawaniu decyzji administracyjnych w niniejszej sprawie nie doszło do przekroczenia ram uznania administracyjnego. Istotą zasiłku celowego z art. 39 ustawy o pomocy społecznej jest zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej. Potrzeba skarżącego w tym zakresie została spełniona. Wskazano również, że przywoływane przez skarżącego przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (art. 67, 69) nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Przepisy art. 67, 69 Konstytucji RP stanowią jedynie pewien wzorzec określający w sposób ogólny ramy zabezpieczenia społecznego, kierunki polityki państwa i są adresowane głównie do organów prawodawczych. Przepisy te stanowią, zatem źródło gwarancji, a nie praw podmiotowych obywatela dla zabezpieczenia społecznego, które dopiero konkretyzują się w ustawach zwykłych, w tym przypadku u.p.s. Odnośnie podnoszonych przez skarżącego okoliczności i zdarzeń, które w jego ocenie stanowiły przyczynę trudnej sytuacji, w jakiej się znajduje, Sąd podkreślił, że świadczenia z pomocy społecznej nie mają charakteru odszkodowania czy rekompensaty w powszechnym tego słowa znaczeniu. Przesłanki przyznania świadczeń określa ustawa o pomocy społecznej, a organy pomoc społeczną świadczące są uprawnione i jednocześnie zobowiązane do ich stosowania zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 K.p.a. Przyznanie świadczeń w oparciu o przesłanki pozaustawowe stanowiłoby naruszenie prawa. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku w zakresie pkt 1 wniósł G. P.. Zaskarżonej części wyroku skarżący kasacyjnie zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 1 i 7 pkt 1, 2, 3, 5, i 6, art. 8 ust. 3, art. 11 ust. 2, art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; 2. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 i 77 k.p.a. Wobec powyższego, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonej części wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Odnośnie naruszenia art. 38 ustawy o pomocy społecznej, wskazano, że skarżący nie zgadza się z przyznaną kwotą zasiłku i uważa, że jest zaniżony i powinien wynosić 250 zł. Skarżący spełnia wszystkie kryteria uzasadniające przyznanie zasiłku celowego. Organy administracji pierwszej i drugiej instancji oraz Sąd nawet nie kwestionują tych faktów. Skarżący znajduje się w tragicznej sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej. Ponadto organy administracji oraz Sąd uznały, że skarżący jest właścicielem 3 lokali mieszkalnych położonych w L. i przynajmniej w jednym mógłby mieszkać. Zatem w tych warunkach nie może być mowy o niezaspokojeniu jego potrzeb bytowych. Tymczasem nieruchomość ta to stara kamienica. Niezamieszkały lokal (jeden z trzech) nie nadaje się do zamieszkania, ponieważ jest zagrzybiony i zamieszkanie w nim zagraża zdrowiu a nawet życiu. Czynsz z pozostałych dwóch lokali, które są wynajmowane zajmuje komornik z tytułu zaległych alimentów na rzecz dzieci skarżącego. Obecnie dług alimentacyjny wynosi ok. 140 000 zł. Ponadto centrum życiowe skarżącego znajduje się w K., gdzie w sposób stały leczy się u wielu specjalistów, czego byłby pozbawiony po przeprowadzce do L.. Tu także od kilkudziesięciu lat działa czynnie społecznie i politycznie. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną do naruszenia art. 3 ust. 1 i 7 pkt 1, 3, 4, 5 i 6 oraz art. 8 ustawy o pomocy społecznej doszło poprzez błędne uznanie, iż skarżący odmówił przyjęcie negocjacji w sprawie zawarcia kontraktu socjalnego. Odnośnie powyższego wskazano, że skarżącemu w 2009 r. zaproponowano wyjazd do L. w ciągu 3 miesięcy po 3 latach zamieszkiwania w K.. W grudniu 2009 r. MOPS nie zgodził się, aby w czasie negocjacji obecny był pełnomocnik skarżącego. W dniu 24 maja 2011 r. odbyło się jeszcze jedno spotkanie w MOPS dotyczące kontraktu socjalnego, jednak w ciągu dwóch godzin tego spotkania nawet w zarysie nie przedstawiono skarżącemu projektu. W styczniu 2013 r. skarżący stawił się do MOPS na negocjacje dotyczące kontraktu. Skarżący twierdzi, że w aktach sprawy nie ma kontraktu socjalnego. Kontrakt został przesłany skarżącemu pocztą w formie już wypełnionej i żądano, aby skarżący go podpisał bez negocjacji. Naruszenia art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej autor skargi kasacyjnej upatruje w błędnym przyjęciu, iż skarżący nie współdziałał z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej i odmówił zawarcia kontraktu socjalnego. Artykuły 7 i 77 k.p.a. zostały zaś, zdaniem skarżącego kasacyjnie, naruszone, bowiem nie wzięto pod uwagę tego, że skarżący nie jest zdolny do podjęcia żadnej pracy z uwagi na ciężki stan zdrowia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.183 §1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art.183§2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art.174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, gdyż dopiero po przesądzeniu, że przyjęty przez sąd stan faktyczny sprawy jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do kontroli procesu subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie zarzut naruszenia przepisów postępowania został ograniczony do powołania art.7 i art.77 k.p.a. i wbrew wymogowi określonemu w art.176 p.p.s.a. w zw. z art.174 pkt 2 p.p.s.a. nie został uzasadniony. Z uwagi na sposób sformułowania tego zarzutu przypomnieć należy, że wskazane jako naruszone przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego są stosowane przez organ administracji publicznej, a nie sąd administracyjny, który prowadzi postępowanie w oparciu o przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Adresatem zarzutu przepisów postępowania może być tylko Sąd pierwszej instancji. W postępowaniu kasacyjnym przedmiotem kontroli jest wyrok sądu, a nie decyzja administracyjna. W przypadku, gdy Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł naruszenia przez organ administracji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, to sam naruszył przepisy zobowiązujące go do kontroli legalności działalności administracji publicznej. Jako podstawę kasacyjną należy zatem wskazać przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w powiązaniu z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, których naruszenia sąd nie dostrzegł. W niniejszej sprawie zarzut skargi kasacyjnej został ograniczony wyłącznie do powołania wyżej wymienionych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, bez powiązania z odpowiednimi przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto wyjaśnić należy, że o skuteczności postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu, który został oparty na podstawie określonej w art.174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde uchybienie przepisów postępowania, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym wyrokiem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art.176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest zatem nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno wiązać się z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego wyroku, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego byłby inny. Z punktu widzenia przedstawionych uwag stwierdzić należy, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia określonych w niej przepisów postępowania nie mógł odnieść skutku oczekiwanego przez jej autora. Odnosząc się do zarzutu naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego - art. 3 ust. 1 i 7 pkt 1, 2, 3, 5, i 6, art. 8 ust. 3, art. 11 ust. 2, art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, stwierdzić należy, że jest on niezasadny. Przedmiotem decyzji poddanej kontroli Sądu pierwszej instancji była odmowa przyznania G. P. zasiłku celowego na zakup żywności. Przy czym podstawą orzekania w przedmiocie zasiłku celowego były art.3 ust.1 i 3, art.4, art.11 ust.2 i art.39 ustawy o pomocy społecznej. Powołany w skardze kasacyjnej przepis art.38 ustawy o pomocy społecznej dotyczy zasiłku okresowego, a tego rodzaju żądanie nie było przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie dotyczy przedmiotu sprawy, gdyż ani organy administracji publicznej, ani Sąd pierwszej instancji nie orzekały o zasiłku celowym na pokrycie opłat za hotel, ani o zasiłku okresowym, ani też nie rozważały kwestii związanych z propozycją zawarcia kontraktu socjalnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest natomiast rozważań dotyczących oceny wniosku o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art.3 ust.7 pkt 1,2,3,5,6 ustawy o pomocy społecznej stwierdzić należy, że dokonanie przez Sąd drugiej instancji oceny zasadności tego zarzutu nie było możliwe, gdyż przepis ten powołanych jednostek redakcyjnych nie zawiera. Czyni to zarzut naruszenia tego przepisu chybionym. Przypomnieć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, nie posiada uprawnień do zmiany, uzupełniania, czy też precyzowania zarzutu skargi kasacyjnej. Jednocześnie nie może domniemywać intencji autora skargi kasacyjnej albo wręcz wyręczać profesjonalnego pełnomocnika w prawidłowym stawianiu zarzutu. To autor skargi kasacyjnej jest zobowiązany wyznaczyć zakres kontroli instancyjnej, poprzez precyzyjne wskazanie, które normy prawa majace zastosowanie w sprawie i w jaki sposób zostały naruszone ( por. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. I FSK 1130/12). Nietrafne okazały się również zarzuty naruszenia art.8 ust.3 i art.38 ustawy o pomocy społecznej przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia powołanych przepisów. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby przepisy te stanowiły przedmiot wykładni Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w rezultacie którego to procesu interpretacyjnego przyjąłby określone ich rozumienie, któremu autor skargi kasacyjnej mógłby zarzucić wadliwość i jednocześnie przeciwstawić odmienną ich wykładnię, jego zdaniem prawidłową. W sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji nie przeprowadzał żadnych zabiegów interpretacyjnych w odniesieniu do wyżej wymienionych przepisów, to zarzuty ich naruszenia przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie nie mogły być uznane za skuteczne. W istocie stawiane zarzuty naruszenia powołanych przepisów prawa materialnego stanowią polemikę z nieistniejącym stanowiskiem Sądu pierwszej instancji. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art.184 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art.209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa ( art.250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art.258-261 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło