I OSK 2348/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 15 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta Gminy Hańsk na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II SAB/Lu 186/13 o umorzeniu postępowania w sprawie ze skargi E. L. na bezczynność Wójta Gminy Hańsk w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić skargę kasacyjną. 1. W dniu 17 kwietnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wpłynęła skarga E. L. na bezczynność Wójta Gminy Hańsk (dalej również: wnoszącego skargę kasacyjną) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu skargi E. L. wskazała, że 5 marca 2013 r., za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej (poczty elektronicznej), zwróciła się do Wójta Gminy Hańsk w trybie przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie instrumentów prawnych i legislacyjnych stosowanych w Gminie do walki z nałogami – alkoholizmem i narkomanią. 2. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Hańsk wniósł o umorzenie postępowania sądowego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Wskazał, że wniosek z 5 marca 2013 r. został rozpatrzony i załatwiony pismem z 5 kwietnia 2013 r. (znak: SA.8141.8.2013), a udzielenie odpowiedzi z przekroczeniem terminu nastąpiło z przyczyn obiektywnych i niezależnych od organu administracji publicznej. Zdaniem Wójta Gminy Hańsk, skoro E. L. została udzielona i przesłana odpowiedź na wniosek, którego dotyczy skarga na bezczynność, to nie pozostaje on już w bezczynności, a postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. 3. Postanowieniem z 28 maja 2013 r. (sygn. akt II SAB/Lu 186/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie umorzył postępowanie. 3.1. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, między innymi, że sąd, oceniając czy organ jest bezczynny, bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dniu orzekania. W chwili wniesienia skargi do Sądu, Wójt Gminy Hańsk pozostawał w bezczynności w sprawie wniosku z 5 marca 2013 r., który powinien był załatwić do 19 marca 2013 r. Z akt sprawy wynika jednak, że bezczynność ustała, kiedy organ administracji publicznej przekazał wnoszącej skargę kasacyjną pismo z 5 kwietnia 2013 r. Pismo to w sposób szczegółowy przedstawia prowadzoną przez gminę politykę w zakresie instrumentów prawnych i legislacyjnych stosowanych w Gminie do walki z alkoholizmem i narkomanią, a tym samym stanowi prawidłowe i zgodne z żądaniem E. L. załatwienie jej wniosku. 3.2. W ocenie Sądu pierwszej instancji, rozpatrzenie przez Wójta Gminy Hańsk wniosku przez udzielenie żądanej informacji, wyłącza możliwość uwzględnienia skargi E. L., mimo, że czynność ta została podjęta z naruszeniem przewidzianego terminu. Sąd nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte. Mając jednak na uwadze, że rozpoznawana skarga była zasadna w chwili jej wniesienia, brak było podstaw do jej oddalenia. W tej sytuacji postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. 3.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie za bezprzedmiotowe uznał również postępowanie w zakresie wniosku E. L. o wymierzenie organowi administracji publicznej, na podstawie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), grzywny w razie nieprzekazania Sądowi skargi w terminie 15 dni od dnia jej otrzymania. Jak bowiem wynika z akt sprawy, skarga została sporządzona w dniu 3 kwietnia 2013 r., zaś do Sądu przekazana w dniu 17 kwietnia 2013 r. Nie ulega więc wątpliwości, że skarga została przekazana do Sądu z zachowaniem terminu określonego w art. 21 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198, z późn. zm.; dalej: u.d.i.p.). 4. W piśmie z 26 lipca 2013 r. Wójt Gminy Hańsk złożył skargę kasacyjną od postanowienia z 28 maja 2013 r., któremu zarzucił naruszenie: – art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej: k.p.a.), polegające na nieuwzględnieniu zastosowania tego przepisu do sprawy niniejszej; – przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a, polegające na nieodrzuceniu skargi w sprawie niniejszej. Organ administracji publicznej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i odrzucenie skargi. Wnoszący skargę kasacyjną uważa, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 37 k.p.a. E. L., zanim złożyła skargę na bezczynność organu, obowiązana była złożyć zażalenie do organu wyższego stopnia, to jest do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W obecnym stanie prawnym art. 37 k.p.a. ma zastosowanie do naruszeń terminów załatwienia sporawy określonych nie tylko w art. 35 k.p.a., ale też w przepisach szczególnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien był więc odrzucić skargę, jako złożoną przedwcześnie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5. Stan prawny, istotny w niniejszej sprawie jest następujący. 5.1. Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia rozumieć należy sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia: taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W myśl art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych (niż określone w art. 58 § 1 pkt 1-5 p.p.s.a.) przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Jak wynika z powyższego, co do zasady warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. 5.2. Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Jak wynika z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. do decyzji, o których mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p., co do zasady stosuje się przepisy k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, norma z art. 52 p.p.s.a. uzależnia wniesienie skargi do sądu administracyjnego od wyczerpania środków zaskarżenia tylko wówczas, gdy środki te przysługują. Podstawę prawną dla wniesienia takich środków prawnych stanowią przepisy k.p.a., ustawy bądź inne przepisy szczególne. U.d.i.p. nie wskazuje zaś takich środków zaskarżenia. Co więcej, ustawa ta wprowadza zasadę, że udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialnoprawnej, zaś przepisy kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie jedynie w odniesieniu do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W konsekwencji, art. 37 k.p.a. nie stanowi podstawy do wystąpienia z zażaleniem na bezczynność organu upoważnionego do udostępnienia informacji publicznej. Skarga na bezczynność organu administracji publicznej w sprawie dostępu do informacji publicznej może więc zostać wniesiona do sądu administracyjnego bez uprzedniego złożenia zażalenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. i nie będzie podlegała w takim przypadku odrzuceniu. 6. W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej są niezasadne, a skargę tę należy oddalić. 7. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.