II OSK 1050/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1016/13 odrzucające skargę B. M. na czynność Dyrektora Samodzielnego Publicznego Specjalistycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] w Szczecinie z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia dokumentacji medycznej postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Pismem z dnia [...] maja 2013 r. skarżąca zwróciła się do Dyrektora Samodzielnego Publicznego Specjalistycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] w Szczecinie o wydanie jej dokumentacji medycznej zmarłego brata. Wnioskodawczyni powołała się na pismo Prokuratora Rejonowego w Gryficach z dnia [...] listopada 2012r., w treści którego Prokurator wyjaśnił, że zgodnie z art. 52 § 1 K.p.k. w razie śmierci pokrzywdzonego prawa, które by mu przysługiwały, mogą wykonywać osoby najbliższe w rozumieniu procesu karnego, co oznacza, że jako siostra zmarłego może je realizować. Dyrektor Samodzielnego Publicznego Specjalistycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] w Szczecinie pismem z dnia [...] maja 2013 r., odmówił wydania skarżącej wnioskowanej dokumentacji, powołując się na art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 6 listopada 208 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2009 r., nr 52, poz.417 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem prawo wglądu w dokumentację medyczną po śmierci pacjenta ma osoba upoważniona przez pacjenta za życia.\ Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą czynność administracyjną w przedmiocie odmowy wydania dokumentacji medycznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Pismem z dnia [...] września 2013 r. sąd wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi przez własnoręczne podpisanie kopii skargi znajdującej się w aktach sądowych lub nadesłanie własnoręcznie podpisanego odpisu tej skargi oraz przez wskazanie i udokumentowanie, czy skarżąca przed wniesieniem skargi do sądu kierowała do Samodzielnego Publicznego Specjalistycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] w Szczecinie pisemne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zaskarżoną czynnością odmowy udostępnienia dokumentacji medycznej (art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Jednocześnie sąd pouczył skarżącą, że niewykonanie niniejszego wezwania w terminie siedmiodniowym spowoduje odrzucenie skargi. Odpowiadając na powyższe wezwanie skarżąca oświadczyła, że przed wniesieniem skargi do sądu kierowała do Samodzielnego Publicznego Specjalistycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] w Szczecinie pisemne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zaskarżoną czynnością odmowy udostępnienia dokumentacji medycznej pismem z dnia [...] listopada 2012 r. oraz pismem z dnia [...] maja 2013 r., wskazując na art. 52 § 1 K.p.k. Postanowieniem z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 1016/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę. Sąd stwierdził, że wskazywane przez skarżącą pisma nie stanowią wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a tym samym skarżąca nie spełniła jednego z niezbędnych warunków do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, gdyż nie wyczerpała toku postępowania przed skierowaniem sprawy na drogę sądową. W związku z tym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd skargę odrzucił. Od tego postanowienia skarżąca złożyła skargę kasacyjną, zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. polegające na jego zastosowaniu w sytuacji gdy pismo skarżącej z [...] maja 2013 r. stanowiło wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z uwagi na wcześniejszą odmowę wydania jej dokumentacji medycznej przez organ. Wniosła o uchylenie tego orzeczenia; rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej w urzędu za obie instancje, oświadczając, że nie zostały one w żadnej części uiszczone. W uzasadnieniu wskazała, że pismo z [...] maja 2013 r. było ponownym pismem do organu, po odmowie udostępnienia jej dokumentacji. Było to wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, gdyż skarżąca nie zgodziła się z odmową organu. Pomimo braku przedstawienia dowodu nadania pisma należało stwierdzić, że zostały one doręczone organowi, ze względu na jego odpowiedź, która odnosi się bezpośrednio do wysyłanych przez skarżącą pism. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie musi zawierać szczególnych elementów. W odpowiedzi na skargę kasacyjna organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wskazał, że ww. pismo skarżącej nie było wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, lecz wnioskiem o udostępnienie dokumentacji medycznej. Skarżąca nie wypełniła nałożonego na nią przez sąd obowiązku dostarczenia dowodu wyczerpania trybu zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że zaskarżona czynność w postaci odmowy udostępnienia dokumentacji medycznej stanowi czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Skarżąca wskazuje, że wystosowała do organu pisma z dnia [...] listopada 2012 r. oraz z dnia [...] maja 2013 r., przy czym to ostatnie było wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Jeżeli zatem, zgodnie z twierdzeniem skarżącej, przyjąć, że zaskarżoną czynnością jest odmowa udostępnienia dokumentacji medycznej wyrażona w piśmie z [...] listopada 2012 r., zauważyć trzeba, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie zostało skierowane do organu w odpowiednim terminie. Co prawda w aktach nie znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru odpowiedzi organu z dnia [...] listopada 2012 r. na pismo skarżącej z dnia [...] listopada 2012 r., lecz bez wątpienia należy przyjąć, że doręczenie nie mogło nastąpić na tyle późno, aby pismo z [...] maja 2013 r. stanowiło prawidłowo skierowane wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, tzn. z zachowaniem terminu 14 dni od doręczenia odpowiedzi organu. Ponadto, konsekwencje nieudowodnienia stanowiska przeciwnego obciążają skarżącą, która zarządzeniem została wezwana przez sąd do udokumentowania prawidłowego trybu zaskarżenia w niniejszej sprawie. Ponadto, odpowiedzi organu na pisma skarżącej wystosowywane były w terminie kilkudniowym, co pozwala na stwierdzenie, że było tak i w tym przypadku, a więc dodatkowo przemawia za przyjęciem, że skarżąca przekroczyła termin do wniesienia wezwania do naruszenia prawa. Wezwanie to jest z kolei warunkiem prawidłowego wniesienia skargi do sądu. Zauważyć ponadto należy, że nawet gdyby przyjąć prawidłowe wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa, skarga i tak powinna była zostać odrzucona. Zgodnie bowiem z art. 53 § 2 p.p.s.a. w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Pismo organu stanowiące odpowiedź na pismo skarżącej, które zgodnie z jej twierdzeniem ma być wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, zostało wystosowane [...] maja 2013 r. Nie można zatem przyjąć, że skarga, wniesiona [...] lipca 2013 r., została złożona z zachowaniem ww. trzydziestodniowego terminu. Wobec tego, sąd powinien był skargę odrzucić, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wskazanie przez sąd art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. nie ma jednak wpływu na wynik postępowania, a orzeczenie pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Wskazać również należy, że nawet gdyby przyjąć, że zaskarżoną czynnością jest czynność wyrażona w piśmie z [...] maja 2013 r., to skarżąca, wbrew wezwaniu jej przez sąd, nie udokumentowała, że wystosowała do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W aktach brak jest bowiem jakiejkolwiek wzmianki o istnieniu takiego pisma. Skarżąca nie wyczerpała zatem trybu zaskarżenia, co również skutkuje odrzuceniem skargi. Wskutek ww. uchybień formalnych skarga nie mogła zostać rozpoznana merytorycznie. Nie ma również możliwości ustosunkowania się do dalszych zarzutów formalnych odnoszących się do istoty pisma wskazywanego przez skarżącą jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wniosek organu o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego nie został uwzględniony z uwagi na to, że ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje takiej możliwości w przypadku zaskarżenia postanowienia sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie pierwszej instancji (por. uchwała NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07. Odnośnie natomiast do przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu należy wskazać pełnomocnikowi skarżącej, że powinien on zwrócić się w tym celu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.