II SA/Bd 694/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 października 2013r. sprawy ze skargi KŻ. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] maja 2013r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B[...] na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r., Nr 64, poz. 427 z późn. zm.), § 2, § 3, § 7, § 8 § 9, § 14, § 21 , § 27 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.), art. 10 ust 3, art. 16 ust. 2, ust. 5, ust. 6, art. 18 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 16980005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006, str. 74, z późn. zm), art. 15 ust 1, art. 17 i art. 26 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej (...) (Dz.Urz. UE L 30/16 z 31.01.2009 r., art. 12 ust. 1 lit. d i ust. 3, art. 23, art. 26 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym- rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemne, zgodności w ramach I systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316/65 z 02.12.2009), § 2, § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów (Dz. U. z 2010 r. Nr 67, poz. 434 z późn. zm.) przyznał K. Ż. płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości - [...] zł w ramach realizacji pakietu 7. Pomniejszenie płatności było wynikiem stwierdzenia w trakcie kontroli dokonanej przez organ, zmniejszenia liczby zwierząt w stosunku do liczby zwierząt do której płatność przyznana została w 2011 r. W odwołaniu K. Ż. podniósł, iż w 2010 r. kiedy przystępował do programu nie obowiązywała zasada zobowiązująca go do utrzymywania tej samej liczby zwierząt przez 5 lat. Dodał też, że samo zmniejszenie liczby zwierząt nie nastąpiło z jego winy, a w wyniku padnięcia zwierzęcia, tj. zjawiska powszechnie uważanego za siłę wyższą. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., § 13 ust. 1,§ 5 ust. 1 pkt 4 ww. rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. oraz art. 21 ww. ustawy z dnia 7 marca 2007 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że K. Ż. był zobowiązany do utrzymywania liczby zwierząt nie mniejszej niż liczba zwierząt danej rasy, do których została przyznana płatność rolnośrodowikowa w danym roku, a do czasu przyznania płatności w liczbie nie mniejszej niż liczba zwierząt do których przyznana została płatność rolnosrodowiskowa w roku poprzednim. Wobec tego liczba zwierząt zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na 2012 r. nie powinna być mniejsza niż zadeklarowana ich liczba w 2011 r. Tymczasem na rok 2012 zgłosił o jedną sztukę mniej niż w 2011 r. W takiej sytuacji powinien dokonać zastąpienia padłego zwierzęcia. Jeżeli natomiast tego nie zrobił, to nakładana jest sankcja w postaci pomniejszenia należnej kwoty płatności w wysokości 10%. Odnosząc się do wskazanego w odwołaniu zaistnienia okoliczności siły wyższej organ wyjaśnił, iż w sytuacji w której rolnik powołuje się na ww. okoliczności zobowiązany jest on do zgłoszenia zaistniałej sytuacji właściwemu organowi wraz z dowodami w ciągu 10 dni od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba był w stanie dokonać tej czynności. Pisemne zgłoszenie K. Ż. złożone zostało po tym terminie. W skardze K. Ż. ponownie wyjaśnił, iż zmniejszenie liczby zwierząt w jego gospodarstwie było wynikiem wystąpienia siły wyższej, zgłoszenia dokonał w ciągu 12 dni roboczych od zdarzenia, jednak nie był w stanie wcześniej dokonać zgłoszenia bowiem wcześniej musiał zgromadzić wymagane dokumenty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 143, poz. 1269 z póżn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 oraz art. 133 § 1 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną - i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], którą to przyznano K. Ż. płatność rolnosrodowiskową w pomniejszonej wysokości. W rozpatrywanej sprawie skarżący realizuje plan rolnośrodowiskowy na lata 2010 -2015 w ramach pakietu 7 wariant 2 zachowanie lokalnych ras koni. We wniosku złożonym dnia [...] maja 2012 r. i deklaracji złożonej [...] lipca 2012 r. skarżący jako producent rolny zadeklarował 3 sztuki koni sztumskich. Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organu wniosek K. Ż. na 2011 r. obejmował 4 sztuki zwierząt. Szczegółowe warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r. Nr 33 poz. 262) zwanym dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym. W § 4 ust. 2 pkt 3 zobowiązano producenta rolnego realizującego zobowiązanie rolnośrodowikowe do przestrzegania wymogów dla danego pakietu lub wariantu. W ust. 3 natomiast wskazano, że wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów zawarto w załączniku nr 3 do ustawy. W pkt 1.2 tego załącznika zawarto wymóg utrzymywania zwierząt danej rasy w liczbie nie mniejszej niż liczba zwierząt danej rasy, do których została przyznana płatność rolnośrodowiskowa w danym roku, a do czasu przyznania tej płatności - w liczbie nie mniejszej niż liczba zwierząt danej rasy objętych wnioskiem o przyznanie tej płatności rolnośrodowiskowej, lecz nie mniejszej niż liczba zwierząt, do których została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa. Z § 5 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wynika z kolei, że w ramach pakietu 7 zobowiązanie rolnośrodowiskowe w trakcie jego realizacji nie podlega zmianie, chyba że polegać będzie na zwiększeniu liczby zwierząt danej rasy objętych zobowiązaniem. W § 5b ww. rozporządzenia w brzmieniu na dzień złożenia przez skarżącego wniosku o płatność na 2012 r., wskazano, że zwierzęta objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym mogą być w trakcie jego realizacji zastąpione zwierzętami tej samej rasy, jeżeli zwierzęta te spełniają warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Zastąpienia dokonuje się w terminie, o którym mowa w art. 64 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1122/2009, a o zastąpieniu, rolnik informuje kierownika biura powiatowego Agencji w terminie 30 dni od dnia jego dokonania, składając, na formularzu udostępnionym przez Agencję, kopię dokumentu obejmującego oświadczenia rolnika, podmiotu prowadzącego księgi hodowlane - w przypadku klaczy, loch i owiec matek, podmiotu upoważnionego do realizacji lub koordynacji działań w zakresie ochrony zasobów genetycznych - w przypadku krów, klaczy i owiec matek zawierające wskazanie, jakie zwierzęta zostały zastąpione i jakimi je zastąpiono. W art. 64 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1122/2009 wskazano, że zastąpień dokonuje się w terminie 20 dni następujących po wydarzeniu zmuszającemu do zastąpienia i wprowadza się je do rejestru nie później niż trzy dni po dniu zastąpienia. Z § 23 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wynika, że jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości w części dotyczącej zwierząt, w stosunku do którego stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. W załączniku nr 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zawarto tabelę obejmującą wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych, określając, że zmniejszenie liczby zwierząt, które powinny być utrzymywane, objęte jest sankcją zmniejszenia płatności o wartość 10%. Z powyższego wynika, że warunki zobowiązania rolnośrodowiskowego nie podlegają zmianie przez cały okres jego trwania, a rolnik rolnik realizujący plan rolnośrodowiskowy przez cały okres jego trwania zobowiązany jest do przestrzegania określonych zasad. Jedną z nich jest obowiązek rolnika realizującego plan w ramach pakietu 7, utrzymywania tej samej liczby zwierząt przez cały okres trwania zobowiązania. W przypadku natomiast śmierci zwierzęcia rolnik ten obowiązany jest do zastąpienia padłego zwierzęcia, innym zwierzęciem tej samej rasy, jeżeli spełnia ono warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że o zasadach przyznawania płatności K.Ż. został poinformowany, co potwierdził własnoręcznym podpisem na złożonym wniosku. Podpisując wniosek zobowiązał się również, do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. W piśmie skarżącego, adresowanym do Przychodni Weterynaryjnej [...], oświadczył on, że w dniu [...] marca 2013 r. padła jedna ze znajdujących się w jego gospodarstwie klaczy. Pismo to, wraz z dokumentem odbioru padliny wystawionym przez Spółkę A oraz wykazem klaczy wycofanych w związku z działaniem siły wyższej z Programu ochrony zasobów genetycznych koni PKZ w typie sztumskim złożył w Biurze Powiatowym ARMiR w B. w dniu [...] marca 2012 r. (data prezentaty organu na dokumentach). Następnie w złożonej w dniu 18 lipca 2012 r. deklaracji, zadeklarował 3 szt. koni. W świetle przywołanych wyżej przepisów oraz niekwestionowanego w niniejszej sprawie faktu, iż rolnik we wniosku złożonym na 2012 r. zadeklarował jedno zwierzę mniej niż w roku poprzednim, za uzasadnione uznać należy przyznanie płatności w zmniejszonej wysokości. Obowiązkiem rolnika realizującego zobowiązanie rolnośrodowiskowe było bowiem utrzymywanie stałej liczby zwierząt, przez cały okres trwania zobowiązania, a w przypadku śmierci któregoś ze zwierząt, zastąpienie go nowym zwierzęciem. W rozpatrywanej sprawie K. Ż. nie dokonał zastąpienia, powołując się na okoliczności siły wyższej. Rozważenia wobec tego wymaga podnoszona przez skarżącego na etapie postępowania odwoławczego oraz w skardze, okoliczność wystąpienia siły wyższej, która uzasadniałyby zmniejszenie liczby zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. W art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 wymieniono kategorie siły wyższej zaliczając do nich: śmierć beneficjenta; długotrwałą niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; katastrofę naturalną poważnie dotykającą grunty gospodarstwa; wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; chorobę epizootyczną dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. Nadto w § 35 pkt 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego do kategorii siły wyższej, w przypadku realizowania pakietu 7, zaliczono również śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności. W ust. 2 wskazanego powyżej art. 47 wskazano również, że przypadki siły wyższej są zgłaszane przez beneficjenta lub upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych, od dnia w którym beneficjent lub osoba przez niego upoważniona są w stanie dokonać tej czynności. Jak prawidłowo przyjął organ, powoływanie się przez skarżącego na wystąpienie siły wyższej nie może odnieść zamierzonego przez niego skutku, bowiem nie dochował on terminu za zgłoszenie tej okoliczności, określonego w art. 45 ust. 2 ww. rozporządzenia. Z akt sprawy wynika, iż zwierze padło 6 marca 2012 r., natomiast stosowne zgłoszenie wraz z dokumentami potwierdzającymi okoliczność śmierci zwierzęcia wpłynęło do organu w dniu [...] marca 2012 r. Uwzględniając zaś, że potrzebne dokumenty w postaci oświadczenia lekarza weterynarii oraz dokumentu odbioru padliny skarżący uzyskał w dniu [...] marca, to 10-cio dniowy termin na zgłoszenie wystąpienia siły wyższej upływał w dniu 20 marca 2012 r. Wyjaśnienia przy tym wymaga, iż przy obliczaniu tego terminu wykluczyć należało przypadające w tym okresie dwie niedzielę, bowiem stosowanie do art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz.U. z 1951 r. Nr 4 poz. 28 ze zm.), a contario przyjąć należy, iż niedziela nie jest dniem roboczym. Powyższe pozwala stwierdzić, że skarżący uchybił 10-cio dniowemu terminowi na zgłoszenie wystąpienia siły wyższej oraz uznać za właściwe nie uznanie przez organ wystąpienia sił wyższej i przyznanie płatności w pomniejszonej wysokości. Reasumując Sąd nie znalazł podstaw wskazanych treścią przywołanego powyżej art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do uwzględnienia skargi wobec czego na podstawie art. 151 tej ustawy orzekł jak w sentencji wyroku.