I OSK 548/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie: Sędzia NSA Bożena Popowska (spr.) Sędzia del. WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 1 października 2015r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 października 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 349/13 w sprawie ze skargi R. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 349/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę R. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego. Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. na podstawie m.in. art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548, powoływanej dalej jako ustawa zmieniająca) i art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., powoływanej dalej jako u.ś.r.) odmówił R. H. przyznania prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z ustalonym prawem do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] stycznia 2013 r. R. H. złożył wniosek o udzielenie prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, wypłaconego na podstawie ustawy zmieniającej. Prezydent uznał, że ponieważ wnioskodawca pobiera świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką, która jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, ale jej niepełnosprawność powstała w 1980 r., więc już po ukończeniu przez nią 18 lub 25 lat, strona nie spełnia warunków do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w rozumieniu przepisów art. 17 u.ś.r. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, więc dodatek ten nie przysługuje. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania R. H., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] stycznia 2013 r. W uzasadnieniu Kolegium przywołało treść art. 17 ust. 1 i 1b u.ś.r. w brzmieniu ustalonym ustawą zmieniającą, a także art. 12 ust. 1 ustawy zmieniającej. Według organu, w powołanym stanie prawnym należało ustalić, czy strona spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujące od dnia 1 stycznia 2013 r. Jest to bowiem warunek uzyskania prawa do dodatku do otrzymywanego świadczenia pielęgnacyjnego. Bezspornym w sprawie jest, że wnioskodawca otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką, która została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym i niepełnosprawność ta powstała w 1980 r., a więc po ukończeniu przez nią 25 lat. Tym samym, z uwagi na treść art. 17 ust. 1b, nie można zaliczyć zainteresowanego do kręgu osób uprawnionych do otrzymania świadczenia po 1 stycznia 2013 r. na podstawie art. 17 u.ś.r. obowiązującego od tej daty. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu R. H. zarzucił organowi obrazę prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § pkt 1 K.p.a. oraz art. 12 ustawy zmieniającej w związku z art. 17 ust. 1 i 1b u.ś.r. w związku z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 69, art. 71 ust. 1 Konstytucji RP przez nieuwzględnienie syna opiekującego się własną matką i pobierającego w związku z tą opieką od dnia [...] kwietnia 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne ,,na stałe", jako osoby która jest uprawniona do uzyskania prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. na mocy art. 12 ustawy zmieniającej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd przypomniał, że przedmiotem rozważań organów był wniosek R. H. z dnia [...] stycznia 2013 r. o przyznanie dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 100 zł miesięcznie za okres od stycznia do czerwca 2013 r. na podstawie art. 12 ustawy zmieniającej. Powołany przepis stanowi, że osobom, o których mowa w art. 11 ust. 1, spełniających warunki określone w art. 17 ustawy, o której mowa w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz osobom którym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, za każdy miesiąc w okresie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do dnia 30 czerwca 2013 r., w którym przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przysługuje dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego (ust. 1). Dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje w wysokości 100 zł miesięcznie (ust. 2). Osoby, o których mowa w ust. 1 tego przepisu to, zgodnie z art. 11 ust. 1 powołanej ustawy, osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych, które zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Sąd wskazał, że z powyższego przepisu wynika, iż beneficjentem dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego opartego na omawianej ustawie jest osoba, która spełnia warunki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu nadanym powołaną ustawą. Należy więc rozważyć, czy wnioskodawca spełnia warunki określone w art. 17 u.ś.r. W świetle tego przepisu w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r., warunkiem otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego jest między innymi to, aby niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w sytuacjach wskazanych w tym przepisie do 25 roku życia. Z orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. jednoznacznie wynika, że niepełnosprawność matki zainteresowanego powstała w 1980 r., tj. po ukończeniu przez nią 25 roku życia. Tym samym trafnie organ stwierdził, że matka zainteresowanego nie spełnia warunków wskazanych w art. 17 ustawy, a więc zainteresowany, w oparciu o art. 12 ustawy zmieniającej, nie może otrzymać pomocy. W ocenie Sądu, powyższe nie narusza art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 69 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. Zawarte w tych przepisach zasady konstytucyjne są realizowane w wyniku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, które dla wszystkich osób, które spełniają warunki do jego przyznania są takie same. Dodatkowe kwoty – wynikające z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, jak również wynikające z art.12 ustawy zmieniającej są przyznane na określony czas i są stosunkowo niewysokie (100 zł, 200 zł). Nie naruszają też zasady równości wynikającej z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Zasada ta według Trybunału Konstytucyjnego polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych) charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) z równym stopniu mają być traktowani równo. A więc, według jednakowej miary i bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących jak i faworyzujących (orzeczenie z dnia 9 marca 1988 r., sygn. akt U 7/87, OTK z 1988 nr I poz. 1). Cechą wspólną - relewantną osób, które w oparciu o wymienione wyżej przepisy mają otrzymać dodatkowe wsparcie jest to, że opiekują się osobami których niepełnosprawność pojawiła się do 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Sąd zauważył również, iż dopuszczalność wykładni prokonstytucyjnej istnieje tylko w ramach możliwego językowego znaczenia wykładanego przepisu; Sąd zaś w ramach przyznanych mu kompetencji nie może dopasować odpowiednich rozwiązań do obowiązujących aktów prawnych, nie może bowiem rozszerzyć ich kontekstu językowego, ponieważ nie jest władny zastępować ustawodawcy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł R. H. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu orzeczeniu strona zarzuciła naruszenie: 1. art. 12 ustawy zmieniającej w zw. z art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1b pkt 1 i pkt 2 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię nieuwzględniającą regulacji konstytucyjnych prowadzącą do ustaleń sprzecznych z art. 2, art. 18, art. 31 ust. 1, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez przyjęcie, że dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje w przypadku gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, podczas gdy świadczenie to powinno być przyznawane bez względu na wiek osoby, w którym powstała niepełnosprawność; 2. art. 2 Konstytucji RP stanowiącego, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, a obowiązkiem państwa prawnego jest usunięcie przeszkód prawnych uniemożliwiających jej realizację, poprzez jego niezastosowanie a w wyniku tego, nieuzasadnione ustalenie przez Sąd I instancji zawężonego kręgu osób uprawnionych do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, a w związku z tym nierówne traktowanie obywateli wobec prawa oraz różnicowanie pozycji prawnej jednostki; 3. art. 18 Konstytucji RP nakazującego ochronę i opiekę Państwa nad rodziną oraz statuującego podstawowe obowiązki władzy publicznej polegające na zabezpieczeniu rodziny, macierzyństwa i rodzicielstwa przed wszelkimi zagrożeniami dla ich normalnego funkcjonowania a także przewidującego podejmowanie przez organy państwowe odpowiednich działań w sferze społecznej i gospodarczej oraz prowadzenie przez nie polityki społecznej i gospodarczej wspierającej funkcjonowanie rodziny, poprzez ich niezastosowanie przez Sąd I instancji i przyjęcie, że żądanie przez skarżącego wsparcia w postaci dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest zasadne pomimo, że szczególna sytuacja życiowa matki skarżącego oraz skarżącego wymaga pomocy Państwa i stanowi to jego obowiązek; 4. art. 31 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, gwarantującego wolność i równość każdego człowieka, poprzez ich niezastosowanie a w wyniku tego nieuzasadnione ustalenie przez Sąd I instancji zawężonego kręgu osób uprawnionych do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego i tym samym do bezpodstawnego zróżnicowania opiekunów pod względem przysługujących im świadczeń; 5. art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zapewniającego prawo rodziny do szczególnej pomocy prawnej, poprzez jego niezastosowanie przez Sąd I instancji i przyjęcie, że żądanie przez skarżącego wsparcia w postaci dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest zasadne pomimo, że szczególna sytuacja życiowa matki skarżącego oraz skarżącego wymaga pomocy Państwa i stanowi to jego obowiązek. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono jednak takich przesłanek. Przedmiotem kontroli WSA we Wrocławiu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] stycznia 2013 r. odmawiającą R. H. przyznania prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z ustalonym prawem do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. Zdaniem Sądu I instancji, decyzja organu odwoławczego jest prawidłowa. Skarżący kasacyjnie, wskazując na przepisy P.p.s.a., określające podstawy kasacji, zarzuca Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy. Formułując konkretne zarzuty, skarżący wskazał odrębnie na naruszenie art. 12 ustawy zmieniającej w zw. z art. 17 ust. 1 i ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. poprzez błędną ich wykładnię, nieuwzględniającą regulacji konstytucyjnych, oraz odrębnie zarzucił Sądowi I instancji niezastosowanie przepisów Konstytucji RP, tj. art. 2; art. 18; art. 31 ust. 1 oraz art. 71 ust. 1. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, naruszenie wymienionych przepisów Konstytucji miało skutkować ustaleniem przez Sąd na podstawie art. 12 ustawy zmieniającej "zawężonego kręgu osób uprawnionych do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego". Mając na uwadze wymogi konstrukcyjne skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje, iż chodzi o akceptację przez Sąd ustalenia przez organy orzekające w niniejszej sprawie, kręgu adresatów art. 12 ustawy zmieniającej (jako że – co do zasady - to nie sąd administracyjny, a organy stosują prawo materialne, a sąd kontroluje legalność działania organów). Skoro skarżący upatruje nieprawidłową interpretację art. 12 ustawy zmieniającej w braku uwzględnienia wymienionych przepisów Konstytucji, zarzucając równocześnie niezastosowanie tych przepisów Konstytucji, to należy w pierwszej kolejności wyjaśnić kwestię bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji i ich znaczenia jako wzorców kontroli legalności ustaw zwykłych. Zgodnie z art. 8 Konstytucji, określającym zasadę nadrzędności i bezpośredniego stosowania Konstytucji, oraz przepisami normującymi system źródeł prawa RP (rozdz. III), szczegółowe kwestie dotyczące m. in. praw i wolności określonych w Konstytucji normowane są w ustawach i aktach wykonawczych, m. in. w ustawie o świadczeniach rodzinnych, ustawie o pomocy społecznej. W tym celu, aby zasada nadrzędności Konstytucji mogła być zrealizowana w praktyce, powołano Trybunał Konstytucyjny (rozdz. VIII Konstytucji), którego zadaniem jest badanie zgodności aktów prawnych wydawanych przez różne organy państwa z przepisami ustawy zasadniczej. W odniesieniu do przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie, Trybunał Konstytucyjny wypowiadał się kilkakrotnie, mając na uwadze m. in. potrzebę łagodzenia skutków kolizji między dobrem wspólnoty obywateli (w tym możliwościami budżetowymi państwa) a prawami jednostki. W takich przypadkach może wystąpić konieczność i możliwość ograniczenia wolności i praw jednostki w interesie wspólnego dobra, co mieści się w zakresie wyrażonej w art. 1 Konstytucji RP, zasady, iż Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli. W nawiązaniu do zarzutów naruszenia przepisów Konstytucji RP, poprzez ich niezastosowanie, wskazać także należy na treść art. 7 Konstytucji, określającego zasadę legalizmu (praworządności). Zgodnie z tym przepisem, organy władzy publicznej mogą powstać tylko na podstawie prawa, normy prawne muszą określać także ich kompetencje, zadania i tryb postępowania, wyznaczając tym samym granice ich aktywności. Organy te mogą działać tylko w tych granicach. Kontrolę przestrzegania tych zasad sprawują organy działające w trybie nadzoru, sądy, a także Trybunał Konstytucyjny. Odnosząc powyższe do zarzucanego w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie, należy zauważyć, że w postępowaniu w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych nie można mówić o naruszeniu przepisów Konstytucji poprzez ich niezastosowanie, skoro podstawą orzekania przez organ są przepisy ustaw normujących te świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2004 r., OSK 919/04, ONSAiWSA 5 (8) 2005 r.). Zatem zarzut naruszenia przepisów Konstytucji RP, tj. art. 2, art. 18, art. 31 ust. 1 oraz art. 71 ust. 1 poprzez ich niezastosowanie, nie ma uzasadnionych podstaw prawnych. W odniesieniu zaś do zarzutu naruszenia art. 12 ustawy zmieniającej w zw. z art. 17 ust. 1 i ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r., poprzez ich niewłaściwą interpretację, bo nie uwzględniającą regulacji konstytucyjnych, tj. art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej), art. 18 (zasada ochrony małżeństwa i rodziny), art. 31 ust. 1 (zasada wolności jednostki) oraz art. 71 ust. 1 (zasada uwzględnienia dobra rodziny w polityce społecznej i gospodarczej), Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wskazane przepisy ustawowe były przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z 8 lipca 2014 r., sygn. akt P 33/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 12 ustawy zmieniającej w zakresie, w jakim uzależnia przyznanie dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego od spełnienia warunku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższą ocenę, Trybunał poprzedził analizą instytucji "dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego", w szczególności ratio legis ustanowienia go jako świadczenia o tymczasowym charakterze. Najważniejsze ustalenia Trybunału sprowadzają się do kilku stwierdzeń. I tak, w ustawie o świadczeniach rodzinnych nie występuje rodzaj świadczenia pielęgnacyjnego określony mianem "dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego". Świadczenie w postaci w/w dodatku pojawiło się dopiero w art. 12 ustawy zmieniającej. Zdaniem Trybunału, dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego ustanowiony w art. 12 ustawy zmieniającej był nową formą pomocy adresowaną, po pierwsze, do osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach, którym świadczenie to zostało przyznane na mocy przepisów dotychczasowych, oraz po drugie, do osób, które uzyskały prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie już zmienionych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wyłączone z tej formy pomocy zostały osoby, których prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wygasło po 30 czerwca 2013 r. z uwagi na niespełnienie nowych przesłanek uzyskania tego świadczenia. Tzn., że osoby te w okresie przejściowym od 1 stycznia do 30 czerwca 2013 r. nie otrzymywały dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie zachowały prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w dotychczasowej wysokości. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, rozróżnienie świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 u.ś..r. oraz dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego z art. 12 ustawy zmieniającej, będącego novum legislacyjnym, prowadzi do konkluzji, że ustawodawca miał prawo ustanowić inne zasady jego nabycia, różne od zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym, bezpodstawne jest utożsamianie przesłanek, celu ustanowienia i funkcji tych dwóch świadczeń. Trybunał podkreślił, że celem dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego nie było wsparcie wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko tych, którzy spełniali nowe warunki nabywania świadczenia pielęgnacyjnego. Trybunał wskazał też, że ustawa zmieniająca wprowadziła do katalogu świadczeń opiekuńczych nowe świadczenie – specjalny zasiłek opiekuńczy, przysługujący osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wskazano w uzasadnieniu ustawy zmieniającej, jest to grupa podmiotów, która dotychczas otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne, niespełniająca warunków do otrzymania tego świadczenia na warunkach określonych w nowych przepisach. Ustanowienie tego nowego świadczenia jest także wyrazem wypełniania przez państwo jego obowiązków wynikających z art. 71 ust. 1 Konstytucji. Należy uwzględnić, że ustalenie przez Trybunał Konstytucyjny w sentencji wyroku określonego rozumienia danego przepisu jako zgodnego lub niezgodnego z Konstytucją ma na podstawie art. 190 Konstytucji RP charakter powszechnie wiążący (por. L. Morawski: "Wykładnia w orzecznictwie sądów. Komentarz", Toruń 2002 r., s. 45 -46). Mając powyższe na uwadze, oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający zgodność art. 12 ustawy zmieniającej w zakresie, w jakim uzależnia przyznanie dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego od spełnienia warunku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. z art. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, nie można podzielić stanowiska skarżącego kasacyjnie, że organy, stosujące w niniejszej sprawie art. 12 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, zinterpretowały ten przepis w sposób nieuwzględniający w/w zasad konstytucyjnych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, nie można też zarzucić organom błędnej interpretacji art. 12 ustawy zmieniającej poprzez nieuwzględnienie art. 18 i art. 31 ust. 1 Konstytucji RP. Konstytucja w art. 18 gwarantuje ochronę prawną i opiekę państwa rodzinie, macierzyństwu i rodzicielstwu. Oczywiście, formy i rodzaje tej pomocy nie mogą być sprecyzowane w ustawie zasadniczej, jest to bowiem zadanie dla bieżącego ustawodawstwa. Jedną z takich ustaw jest ustawa o świadczeniach rodzinnych. Podobna uwaga wiąże się z treścią art. 31 ust. 1 Konstytucji, formułującego zasadę: "Wolność człowieka podlega ochronie prawnej." Zauważyć należy, iż zabezpieczając sferę wolności człowieka, Konstytucja przewiduje możliwość ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw, wskazując, iż ograniczenia takie mogą być ustanowione w ustawie (art. 31 ust. 3). Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega bezpośredniego wpływu obu przepisów konstytucyjnych na wykładnię art. 12 ustawy zmieniającej. W świetle powyższych uwag, nie znajdują potwierdzenia zarzuty naruszenia art. 12 ustawy zmieniającej w zw. z art. 17 ust. 1 i ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. poprzez błędną ich wykładnię, nieuwzględniającą regulacji konstytucyjnych: art. 2; art. 18; art. 31 ust. 1 oraz art. 71 ust. 1. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.