II GZ 792/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Spółki z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 2337/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego w sprawie ze skargi B. Spółki z o.o. w W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany koncesji na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług ochrony osób i mienia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 2337/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił B. Sp. z o.o. w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany koncesji na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług ochrony osób i mienia Spółka przedstawiła oświadczenie o majątku i dochodach. Spółka podała, że posiada kapitał zakładowy w wysokości 5.000 zł, wartość środków trwałych 0 zł, a strata za 2012 rok według bilansu zamknęła się w kwocie 206.720,83 zł przy przychodzie w wysokości 310.354,30 zł (zeznanie podatkowe CIT – 8 za 2012 r.). Bilans na dzień 31 grudnia 2012 r. wskazuje, że aktywa i pasywa spółki osiągnęły wartość 54.378,10 zł. W sprawozdaniu z działalności skarżącej za rok 2012 wskazano, że na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług ochrony na rzecz osób fizycznych, co jednoznacznie dobrze rokuje na działalność spółki w roku 2013. Według dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania z działalności spółki za 2012 rok, skarżąca rozpoczęła działalność gospodarczą w 2012 r., zatrudniła pracowników oraz zakupiła kasy fiskalne konieczne w prowadzeniu działalności. Przewidywany rozwój spółki skupia się na pozyskiwaniu większej liczby klientów, co wiąże się z zatrudnianiem pracowników oraz z zakupem kolejnych kas fiskalnych. Skarżąca przedstawiła również wyciągi z rachunku bankowego za okres 2 maja – 31 lipca 2013 r. na którym saldo końcowe wyniosło 49.86 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2013 r., przypomniawszy przepisy regulujące przyznanie prawa pomocy, uznał, że skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłankę z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), tj. że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem WSA z okoliczności przedstawionych przez skarżącą we wniosku wynika, że dysponuje ona środkami i zamierza kontynuować swoją działalność, a koszty sądowe, które jest obowiązana ponieść w zainicjowanych sprawach winny być traktowane na równi z innymi zobowiązaniami spółki, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej. W ocenie Sądu I instancji skarżąca nie wykazała w sposób prawidłowy okoliczności, które mogłyby skutkować odmienną oceną sytuacji finansowej uzasadniającej przyznanie prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, który w sprawie wynosi 200 zł. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła B. Sp. z o.o. w W., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. polegające na stwierdzeniu, że skarżąca nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków finansowych pozwalających na stwierdzenie zaistnienia przesłanek prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym wpis sądowy od skargi. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że nie rozważono jej kondycji finansowej w dniu rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oparto się na poczynionych samodzielnie przez Sąd długoterminowych prognozach w zakresie domniemanych dochodów skarżącej. Prognozy te nie przewidują pogorszenia kondycji finansowej, a wzrost sprzedaży, który nadto bezpodstawnie przełożono na osiągnięcia spółki na rok 2013, ignorując przy tym wskazywane przez skarżącą aktualne problemy finansowe. Odnosząc się do transakcji dokonywanych na rachunku bankowym spółki, wyjaśniła że "wpłaty przekazywane na konto są niczym innym jak próbą ratowania spółki. Skarżąca aby w pełni funkcjonować musi otrzymywać pomoc finansową "z zewnątrz". Wskazane zastrzyki gotówki dokonywane przez jednego udziałowca Spółki, który musi z własnych środków współfinansować dalsze działania skarżącej. Chybiona jest zatem klasyfikacja ww. transakcji jako dodatkowego dochodu Spółki." Dokonana przez WSA ocena możliwości finansowych skarżącej jest wadliwa, przez co błędnie Sąd I instancji przyjął, że sytuacja finansowa spółki nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy, w sytuacji gdy okoliczności sprawy temu przeczą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż w nim wskazano. Zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać okoliczności stanowiące podstawę żądania. Powyższy wniosek znajduje dodatkowe potwierdzenie w treści przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. W sprawie tej Spółka we wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczyła, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty od skargi. W takiej sytuacji należy zastanowić się, wpis w jakiej wysokości ma zostać pobrany i w odniesieniu do tej wiedzy – ocenić sytuację finansową Spółki. Zdaniem Sądu I instancji wpis w niniejszej sprawie wynosi 200 zł. W ocenie natomiast Naczelnego Sądu Administracyjnego wpis w tej sprawie wynosi – z uwagi na jej przedmiot: umorzenie postępowania w sprawie zmiany koncesji na prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie usług ochrony osób i mienia – 5.000 zł, zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 16 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2006 r., Nr 45, poz. 322 ze zm.). Nie przesądzając rozstrzygnięcia – mając na uwadze powyższe – rzeczą Sądu I instancji będzie ponowne dokonanie oceny sytuacji finansowej Spółki, z uwzględnieniem wysokości należnego w sprawie wpisu sądowego. Z przedstawionych względów w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.