II FSK 1268/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Antoni Hanusz po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "A." [...] Spółka jawna w Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 1238/13 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi "A." [...] Spółka jawna w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 23 września 2013 r., nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić skargę kasacyjną. 1. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 1238/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę "A." [...] Spółka jawna w Z. (zwanej dalej: "spółką") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 23 września 2013 r. w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że zarządzeniami z dnia 4 grudnia 2013 r. pełnomocnik skarżącej spółki został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi, złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej oraz uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis powyższych zarządzeń został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 27 grudnia 2013 r. W zakreślonym terminie pełnomocnik spółki uiścił należny wpis od wniesionej skargi. Nie uzupełnił natomiast braków formalnych skargi. Pismem procesowym z dnia 13 stycznia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. przesłał do akt sprawy złożone za jego pośrednictwem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnictwo procesowe udzielone adwokat E. C. do działania w imieniu skarżącej spółki przed sądami administracyjnymi, aktualny odpis KRS spółki, dowód uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi oraz dowód uiszczenia opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa. Z nadesłanej koperty wynikało, że przedmiotowa przesyłka pocztowa została nadana przez stronę na adres organu w urzędzie pocztowym w dniu 2 stycznia 2014 r., a więc w siedmiodniowym terminie przewidzianym w zarządzeniu. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że faktyczną datą uzupełnienia braków formalnych skargi, do których został wezwany pełnomocnik skarżącej spółki, była data nadania przez organ korespondencji zawierającej żądane dokumenty, a więc 13 stycznia 2014 r. W konsekwencji Sąd przyjął, że wykonanie zarządzenia nastąpiło po upływie wyznaczonego terminu, tj. po dniu 3 stycznia 2014 r., co uzasadniało odrzucenie skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."). 2. W skardze kasacyjnej spółka wniosła o uchylenie powyższego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 54 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 oraz naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 w związku z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez: - odrzucenie skargi bez zaistnienia przesłanki z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – wskutek wadliwego przyjęcia, że pismo pełnomocnika wraz z pełnomocnictwem nadane w terminie otwartym do jego wniesienia i skierowane do sądu za pośrednictwem organu nie zostało wniesione w terminie, podczas gdy przepisy ustawy, w tym art. 54 § 1 p.p.s.a. nie przewidują regulacji pozwalających uznać, że pismo strony składane w konsekwencji wezwania przez sąd do uzupełnienia braków formalnych zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu wyłącznie wtedy, gdy zostało skierowane do sądu, a nie do sądu za pośrednictwem organu; - odrzucenie skargi bez zaistnienia przesłanki z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – wskutek niezastosowania przewidzianych w tej ustawie środków w celu usunięcia braków formalnych skargi poprzez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 w związku z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. 3. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Istota sporu zaistniałego na gruncie niniejszej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy uzupełnienie braków formalnych skargi poprzez przesłanie w terminie wyznaczonym w zarządzeniu na adres organu żądanych przez sąd dokumentów może być uznane za prawidłowe. Zdaniem strony, ponieważ żaden przepis ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wskazuje trybu wniesienia pisma zawierającego uzupełnienie braków formalnych skargi, sąd nie może – tak jak uczynił to w rozpatrywanym przypadku – samodzielnie określać trybu bezpośredniego składania pisma do Sądu. Pogląd Sadu pierwszej instancji jakoby w świetle art. 54 § 1 p.p.s.a. pośrednictwo organu dotyczyło jedynie pierwotnie składanej skargi, spółka uznała za nieuzasadniony, argumentując, że w postanowieniu NSA z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 234/12, przyznano, że także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi winien być złożony za pośrednictwem organu. Skarżąca sugerowała, że wobec niejednoznaczności reguł uzupełniania braków formalnych skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie miał podstaw do odrzucenia środka zaskarżenia w zaistniałym stanie faktycznym. Stanowisko prezentowane przez spółkę należy uznać za całkowicie chybione. Nie może ulegać wątpliwości, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego zasadą jest prowadzenie korespondencji bezpośrednio z sądem, przed którym toczy się postępowanie. Przeciwny wniosek nie znajduje żadnego racjonalnego usprawiedliwienia, jest sprzeczny z zasadami logiki i ekonomii prowadzenia postępowania sądowego, a ponadto w żaden sposób nie może być wywiedziony z przepisów p.p.s.a. Z całokształtu unormowań powołanej ustawy jednoznacznie wynika, że tryb pośredni wnoszenia pism stanowi, ściśle określony w ustawie, wyjątek, który wiąże się z koniecznością dokonania dodatkowych czynności bądź realizacji określonych uprawnień przez organ pośredniczący w przekazaniu pisma. Przykładowo ustawodawca w art. 54 § 1 p.p.s.a. przewidział pośredni tryb wnoszenia do sądu administracyjnego skargi. Organ (pośrednik) jest wówczas zobligowany do przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, może również już na danym etapie skorzystać z uprawnień autokontrolnych (art. 54 § 2 i § 3 p.p.s.a.). W tym kontekście zastrzeżenie Sądu pierwszej instancji, że pośredni tryb wnoszenia pisma, o jakim mowa w art. 54 § 1 p.p.s.a., odnosi się wyłącznie do pierwotnie składanej skargi jest więc prawidłowe i odpowiada zarówno wynikom wykładni językowej, jak i celowościowej. Wskazuje na to bowiem zarówno samo brzmienie ustawy, jak i fakt, iż tryb pośredni stanowi odstępstwo od zasady bezpośredniego kierowania pism do sądu i nie może tym samym znajdować zastosowania w sytuacjach nie przewidzianych przez ustawodawcę. Brak również jakichkolwiek innych powodów (celów), które uzasadniałyby pośrednictwo organu w przekazywaniu pism stanowiących uzupełnienie braków formalnych skargi. Przeciwnie, rozwiązanie proponowane przez stronę należałoby uznać za zupełnie niecelowe z punktu widzenia ekonomii postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż prowadziłoby do niczym nieuzasadnionego i zbędnego wydłużania czynności podejmowanych przez stronę i ich dodatkowego skomplikowania. Na rzecz forsowanego przez skarżącą poglądu w żaden sposób nie mógł również przemawiać obowiązek złożenia za pośrednictwem organu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, gdyż tryb taki jednoznacznie przewidział ustawodawca w art. 87 § 3 p.p.s.a., co jedynie dodatkowo potwierdza tezę o wyjątkowym charakterze pośrednictwa organu przy wnoszeniu pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W świetle przedstawionych uwag Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zasadnie bowiem przyjął za datę uzupełnienia braków formalnych skargi dzień 13 stycznia 2014 r., tj. datę nadania pisma przez organ na adres sądu, trafnie uznając, że błędne przesłanie żądanych dokumentów w dniu 2 stycznia 2014 r. na adres organu podatkowego nie mogło czynić zadość zarządzeniu o wezwaniu do usunięcia braków formalnych środka zaskarżenia. Tym samym odrzucenie skargi z uwagi na nieuzupełnienie w terminie jej braków zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało ocenić jako w pełni uzasadnione. Nie mogło przy tym odnieść zamierzonego przez stronę skutku twierdzenie jakoby Sąd był zobowiązany wobec nieterminowego działania pełnomocnika, wezwać samą stronę do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stanął bowiem na stanowisku, że nieuzupełnienie braków formalnych skargi przez pełnomocnika, mimo skierowania do niego jednoznacznie brzmiącego wezwania, precyzyjnie określającego rygor jego niewykonania, stanowi podstawę odrzucenia skargi w świetle powołanego wyżej art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Na gruncie przepisów p.p.s.a. brak jest podstaw do wzywania strony, aby podpisała skargę, w sytuacji, gdy pełnomocnik spóźnił się z nadesłaniem pełnomoctwa i KRS-u, a z okoliczności rozpatrywanej sprawy jednoznacznie wynika, że skarga została wniesiona przez adwokata reprezentującego spółkę. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a.