II SAB/Wa 179/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Jacek Fronczyk (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2013 r. sprawy ze skargi A. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. stwierdza przewlekłość prowadzonego postępowania; 2. stwierdzona przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych grzywnę w wysokości 1.500 zł (tysiąc pięćset złotych); 4. umarza postępowanie w sprawie; 5. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego A. P. kwotę 124,40 zł (sto dwadzieścia cztery złote i czterdzieści groszy), tytułem zwrotu kosztów postępowania. W piśmie z dnia [...] marca 2012 r. A.P. zwrócił się do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych ze skargą na nielegalne przetwarzanie jego danych osobowych przez P. z siedzibą w L., domagając się rozstrzygnięcia o usunięciu danych osobowych w trybie art. 18 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t. j.: Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.). Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych poinformował zainteresowanego o braku właściwości organu ochrony danych osobowych w sprawie badania zgodności z przepisami ustawy o ochronie danych osobowych działań podmiotów mających siedzibę na terytorium [...]. W piśmie z dnia [...] maja 2012 r. A.P. wskazał, że podmiotem, wobec którego formułuje swoje roszczenia w zakresie przetwarzania danych osobowych i względem którego winno toczyć się postępowanie w tej sprawie, jest P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (O.). Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych poinformował zainteresowanego, że z treści nadesłanej przez niego kopii pozwu o zapłatę wynika, że P. uzyskało jego dane osobowe w następstwie umowy cesji wierzytelności zawartej z P. Sp. z o.o. z siedzibą w W., wobec czego za bezprzedmiotowe należy uznać rozpatrywanie kwestii dopuszczalności udostępnienia jego danych osobowych na rzecz P. przez P.(O.). W piśmie z dnia [...] czerwca 2012 r. A.P. podniósł, że firmy windykacyjne w sposób bezprawny uzyskują dane osobowe w wyniku przelewu wierzytelności, zaś GIODO nie przeciwdziała temu, stosując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, a taka praktyka sprzeciwia się ustawie. Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zwrócił się do P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (O.) o wyjaśnienie, w terminie 7 dni, czy Spółka udostępniła dane osobowe A.P. na rzecz P., a jeżeli tak, to kiedy, z jakiego zbioru danych, na jakiej podstawie prawnej, w jakim celu i zakresie. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2012 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych poinformował A.P. o tym, że wystąpił do P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (O.), celem złożenia wyjaśnień. W piśmie z dnia [...] września 2012 r. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (O.) wyjaśniła, że nie udostępniła danych osobowych zainteresowanego na rzecz P., natomiast przeniosła dotyczącą A.P. wierzytelność i udostępniła jego dane osobowe na rzecz P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. w związku z zawartą z tym podmiotem w dniu [...] kwietnia 2004 r. umową przelewu wierzytelności. W dniu [...] września 2012 r. A.P. skorzystał z przysługującego mu prawa wglądu do akt postępowania administracyjnego niniejszej sprawy. W piśmie z dnia [...] października 2012 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych poinformował A.P. o przedstawieniu przez P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (O.) wyjaśnień w sprawie, wskazując jednocześnie, że zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy jest poddawany analizie, zaś o dalszych czynnościach strona zostanie poinformowana odrębnym pismem. W dniu [...] grudnia 2012 r. A.P. skorzystał z przysługującego mu prawa wglądu do akt postępowania administracyjnego niniejszej sprawy. Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. A.P. zwrócił się do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych – w trybie art. 36 ust. 3 i art. 37 ww. ustawy o ochronie danych osobowych – z żądaniem ustalenia, kto jest administratorem jego danych osobowych i jakie dane zawarte są w zbiorze tego administratora. W dniu [...] lutego 2013 r. A.P., powołując się na art. 37 i art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), sformułował do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na przewlekłym i biurokratycznym prowadzeniu postępowania administracyjnego przez organ w sprawie przekazania jego danych osobowych przez P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (O.) innym podmiotom, co – zdaniem zainteresowanego – winno prowadzić do wydania decyzji na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1-6 ww. ustawy o ochronie danych osobowych. W dniu [...] marca 2013 r. A.P. sformułował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie przetwarzania jego danych osobowych. Wskazał, że w sprawie z jego wniosku z dnia [...] marca 2012 r. organ do chwili obecnej nie podjął żadnej decyzji, zaś każdy upływający dzień powoduje dla niego szkodę o niepoliczalnym wymiarze. W dniu [...] marca 2013 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych poinformował skarżącego, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji administracyjnej. Organ, powołując się na art. 10 § 1, art. 73 § 1 i § 1a kpa, wskazał, że strona ma prawo zaznajomienia się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, a ponadto przysługuje jej prawo wglądu do akt postępowania. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, stosując art. 104 § 1 kpa i art. 12 pkt 2 oraz art. 22 ww. ustawy o ochronie danych osobowych, odmówił uwzględnienia wniosku A.P. w sprawie udostępnienia jego danych osobowych przez P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (O.) na rzecz P. z siedzibą w L. Decyzja ta została zainteresowanemu doręczona w dniu [...] kwietnia 2013 r. W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2013 r., będącym odpowiedzią na skargę A.P. z dnia [...] marca 2013 r., Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o umorzenie postępowania. Organ wskazał, że skarga A.P. winna być kwalifikowana w kategoriach skargi, o której mowa w art. 227 kpa, natomiast sąd administracyjny nie rozpoznaje skarg wnoszonych w tym trybie, co oznacza, że skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu. Gdyby jednak Sąd uznał skargę za dopuszczalną, to – w ocenie organu – w sprawie winno dojść do umorzenia postępowania z uwagi na wydanie decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], odmawiającej uwzględnienia wniosku skarżącego. W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2013 r., będącym uzupełnieniem skargi, A.P. wniósł o stwierdzenie przewlekłości w prowadzonym przez GIODO postępowaniu, jak również o stwierdzenie, że przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o wymierzenie organowi grzywny. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (O.), będącą uczestnikiem niniejszego postępowania, nie przedstawiła stanowiska procesowego w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wobec wniosku Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych o odrzucenie skargi, Sąd w pierwszej kolejności jest zobowiązany do odniesienia się do zarzutu jej niedopuszczalności. Organ wskazał bowiem, że skarga A.P. winna być kwalifikowana w kategoriach skargi, o której mowa w art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), natomiast z uwagi na fakt, iż sąd administracyjny nie rozpoznaje skarg wnoszonych w tym trybie, skarga, jako niedopuszczalna, powinna zostać odrzucona. Wbrew twierdzeniom organu, skarga A.P. nie ma charakteru skargi obywatelskiej, o której mowa w art. 63 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z tym przepisem, każdy ma prawo składać petycje, wnioski i skargi w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą do organów władzy publicznej oraz do organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej. Tryb rozpatrywania petycji, wniosków i skarg określa ustawa. Zatem jedynie w przypadku tego rodzaju skarg zastosowanie ma tryb uregulowany w Dziale VIII ww. ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił przewlekłe prowadzenie postępowania przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie udostępnienia jego danych osobowych przez P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (O.) na rzecz P. z siedzibą w L. Wniesiona więc skarga nie jest skargą, o której mowa w art. 227 kpa, a tylko złożenie tego rodzaju skargi czyniłoby ją niedopuszczalną i powodowało jej odrzucenie, jako że podejmowane w trybie art. 237 § 3 kpa zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi nie przybiera żadnej z prawnych form działania organu administracji publicznej, podlegających kontroli sądu administracyjnego. Uznając zatem skargę za dopuszczalną w rozpoznawanej sprawie i przechodząc tym samym do merytorycznych rozważań oraz oceny jej zasadności, wskazać należy, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę prawnych form działania organów administracji publicznej, podlegających jego kontroli, a także orzeka w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W sprawach ze skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania sąd administracyjny ocenia, czy w sprawie wystąpiła przewlekłość w prowadzonym postępowaniu i na podstawie tej oceny, stosownie do okoliczności sprawy, podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania ma nie tylko na celu zweryfikowanie prawidłowości procedowania organu pod względem zachowania norm określających dopuszczalny czas trwania takiego postępowania, ale także ma doprowadzić do wydania przez organ oczekiwanego przez stronę aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga ta jest więc odmianą skargi na bezczynność organu, wnoszoną wówczas, gdy organ wprawdzie prowadzi postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem stosownego aktu ani nie podejmuje właściwej czynności, której domaga się strona. Dla stwierdzenia przewlekłości w prowadzonym postępowaniu, a tym samym kwalifikowanej bezczynności organu w zakresie niewydania stosownego aktu, nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z jego podjęciem, a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się obstrukcji w rozpatrzeniu wniosku, a jego procedowanie wydłuża czas oczekiwania przez stronę na rozstrzygnięcie. Natomiast okoliczności, które powodują zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów, wpływają na ocenę zasadności skargi na przewlekłość w tym sensie, że Sąd zobowiązany jest je ocenić przy jednoczesnym stwierdzeniu, czy istniejąca przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa czy też nie. W rozpoznawanej sprawie istotnie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych dopuścił się przewlekłości w prowadzonym przez niego postępowaniu, gdyż złożony przez skarżącego w dniu [...] marca 2012 r. wniosek został zrealizowany poprzez wydanie decyzji dopiero w dniu [...] kwietnia 2013 r., a więc już po wniesieniu skargi do Sądu. Jakkolwiek organ w okresie od dnia skierowania powyższego wniosku przez A.P. do dnia podjęcia wskazanej decyzji prowadził postępowanie, niemniej jednak analiza czynności przeprowadzonych przez GIODO w toku tego postępowania nie pozwala przyjąć, że czynił to szybko, czyli bez nieuzasadnionej zwłoki. Przedstawiony chronologicznie w części historycznej niniejszego uzasadnienia przebieg procedowania organu wykazuje, że o ile od chwili złożenia wniosku do momentu przedstawienia w piśmie z dnia [...] września 2012 r. przez P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (O.) wyjaśnień w sprawie organ statystycznie raz w miesiącu podejmował działanie, o tyle od dnia [...] października 2012 r., kiedy to pisemnie poinformował A.P. o poddawaniu materiału dowodowego w sprawie analizie w związku ze złożonymi przez Spółkę wyjaśnieniami, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zaniechał jakichkolwiek dalszych czynności i nie prowadził ich do dnia [...] marca 2013 r., w którym to dniu sformułował pismo informujące stronę, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji administracyjnej, oraz że ma ona prawo zaznajomienia się z tym materiałem, a także, że przysługuje jej prawo wglądu do akt postępowania. Na uwagę zasługuje przy tym, że pismo to pojawiło się już po wniesieniu skargi do Sądu. Z kolei od dnia skierowania do zainteresowanego tego pisma do dnia wydania decyzji w sprawie upłynął znowu prawie miesiąc. Tego rodzaju procedowanie organu uchybia zasadzie szybkości postępowania administracyjnego i to w stopniu rażącym, wszak nieprawidłowe jest, by czynności wyjaśniające organu w sprawie były podejmowane średnio tylko raz w miesiącu w sytuacji, gdy sprawa nieskomplikowana winna być rozstrzygnięta w ciągu miesiąca. Przyjmując nawet, że sprawa A.P. mogła mieć dla organu skomplikowany charakter, to nie zmienia to faktu, że organ ani nie zawiadomił skarżącego o przedłużeniu postępowania ze wskazaniem daty jego zakończenia, ani nie podjął decyzji w rozsądnym terminie po tym, gdy pismem z dnia [...] października 2012 r. poinformował stronę o poddawaniu materiału dowodowego analizie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie jest obszerny, toteż nieuzasadnione jest, by jego analizowanie miało trwać prawie pół roku, licząc od dnia [...] października 2012 r. do dnia wydania decyzji ([...] kwietnia 2013 r.). Świadczy to o kwalifikowanej zwłoce organu w podejmowaniu rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 kpa zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). Artykuł 36 § 1 kpa nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Mając na względzie brzmienie tych przepisów, wskazać należy, że w niniejszej sprawie niewątpliwie wystąpiły przesłanki uzasadniające stwierdzenie przewlekłości prowadzonego postępowania, bowiem organ uchybił cytowanym normom proceduralnym, a biorąc pod uwagę, że zwłoka w podjęciu decyzji miała charakter kwalifikowany, naruszenie tych norm ma charakter rażący. Dlatego też Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził przewlekłość prowadzonego postępowania, uznając przy tym, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1 i 2 sentencji wyroku). Stosując natomiast art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 ww. ustawy, Sąd, uwzględniając wniosek skarżącego złożony w tym zakresie, wymierzył Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych grzywnę w kwocie 1.500 zł, tytułem sankcji za stwierdzone uchybienia w prowadzonym postępowaniu (pkt 3 sentencji wyroku). Ustalając jej wysokość, Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że organ po wniesieniu skargi wydał rozstrzygnięcie w sprawie wszczętej wnioskiem skarżącego z dnia [...] marca 2012 r. Jak zostało zaznaczone, skarga na przewlekłość ma nie tylko służyć zweryfikowaniu prawidłowości procedowania organu pod względem zachowania norm określających dopuszczalny czas trwania takiego postępowania, ale także ma doprowadzić do wydania przez organ oczekiwanego przez stronę aktu lub podjęcia określonej czynności, bowiem uwzględnienie takiej skargi skutkuje wydaniem wyroku zobowiązującego organ do rozpatrzenia wniosku strony. Jednakże Sąd nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania w kierunku wydania rozstrzygnięcia zobowiązującego organ do rozpatrzenia wniosku strony, jeżeli po wniesieniu skargi doszło do podjęcia decyzji, a tak jest w rozpoznawanej sprawie. Skoro zatem w toku postępowania, a przed wydaniem orzeczenia przez Sąd, GIODO wydał i doręczył skarżącemu oczekiwany przez niego akt administracyjny (art. 54 § 3 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), postępowanie sądowe zmierzające w istocie do zobowiązania organu stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 4 sentencji wyroku). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 201 § 1, art. 205 § 1 oraz art. 209 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd zasądził od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego A.P. kwotę 124,40 zł, w tym kwotę 100 zł, stanowiącą wartość uiszczonego wpisu od skargi, oraz kwotę 24,40 zł, poniesioną tytułem kosztów dojazdu do Sądu na rozprawę.