I OZ 22/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 956/13 o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzeczenia o Niepełnosprawności w Bydgoszczy z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przyznał skarżącej J. P. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, zaś w pozostałym zakresie wniosek oddalił. W jego uzasadnieniu Sąd podał, że pismem z dnia 19 sierpnia 2013 r. J. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Bydgoszczy z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego. Następnie, w dniu 15 października 2013 r., na urzędowym formularzu PPF, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, a w pozostałym zakresie oddalił wniosek. W dniu 10 listopada 2013 r. J. P. wniosła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego podnosząc, że sytuacja materialna jej rodziny jest bardzo ciężka, utrzymuje się z jej wynagrodzenia za pracę w kwocie 1760 zł brutto. Podniosła, że z tej kwoty opłaca alimenty na rzecz syna w kwocie 250 zł miesięcznie oraz ponosi wydatki związane z kontaktami z synem w wysokości ok. 300 zł miesięcznie oraz wydatki związane z zamieszkiwaniem w mieszkaniu rodziców, tj. po połowie z rodzicami 400 zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny podał, że stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., od postanowień referendarza sądowego strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Zgodnie zaś z przepisem art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. J. P. z takiej możliwości skorzystała, a zatem sprawa zainicjowana jej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy jest rozpoznawana ponownie od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. W niniejszej sprawie substratem skargi jest postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Bydgoszczy w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z przepisem art. 239 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., strona, która skarży działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych jest od tych kosztów zwolniona. W związku z tym, że sprawa ze skargi J. P. dotyczy wznowienia postępowania o wydanie małoletniemu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, mieści się ona w tych ramach. Oznacza to, że skarżąca z mocy prawa jest zwolniona od obowiązku ponoszenia kosztów niniejszego postępowania, zarówno przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy, jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym. Dlatego tej materii wniosek oddalił. Dalej Sąd wskazał, że stosownie do treści art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Przytoczył również treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, wówczas gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając wniosek skarżącej o ustanowienie adwokata Sąd stwierdził, że zasługuje on na uwzględnienie, gdyż ocena okoliczności, które wynikają z tego wniosku złożonego przez stronę wraz ze sprzeciwem, pozwala na przyjęcie, że skarżąca spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. J. P. otrzymuje wynagrodzenia za pracę w wysokości 1760 zł brutto miesięcznie, z czego opłaca alimenty na rzecz syna w wysokości 250 zł miesięcznie oraz ponosi wydatki związane z kontaktami z synem w wysokości ok. 300 zł miesięcznie i wydatki związane z zamieszkiwaniem w mieszkaniu rodziców, tj. po połowie z rodzicami 400 zł miesięcznie. W zażaleniu J. P. zaskarżyła punkt 2 w/w postanowienia, wnosząc o jego uchylenie i zwolnienie jej z uiszczenia wskazanej przez Sąd kwoty 200 złotych. W uzasadnieniu skarżąca podała argumenty tożsame jak w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] października 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie może zostać uwzględnione. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Bydgoszczy w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego wydania orzeczenia o niepełnosprawności, a zatem jak zasadnie zostało to już podkreślone w zaskarżonym postanowieniu p.p.s.a. przewiduje w takiej sprawie ustawowe zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Nie ma przy tym większego znaczenia kwalifikacja przedmiotu sprawy w świetle rozróżnienia zawartego w art. 239 pkt 1 p.p.s.a., a więc czy sprawa ta dotyczy zakresu chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych (lit. c tego przepisu), jak przyjął to Sąd Wojewódzki, czy też jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych (lit. e tego przepisu), bo w każdej z tych kategorii zwolnienie jest przewidziane. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się ze stanowiskiem, jakie zostało przedstawione w uzasadnieniu postanowienia Sądu pierwszej instancji, że skoro skarżąca z mocy prawa jest zwolniona od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, zarówno przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, to wniosek o zwolnienie jej od kosztów nie podlegał uwzględnieniu. W konsekwencji czego żądanie uchylenia punktu drugiego zaskarżonego postanowienia i zwolnienia jej z uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł jest nietrafne. Skarżąca najprawdopodobniej nie zrozumiała treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, uznając oddalenie wniosku w pozostałym zakresie za rozstrzygnięcie dla niej negatywne. Tymczasem Sąd I instancji wyjaśnił, że skoro ustawa p.p.s.a. nie zawiera normy prawnej, która pozwalałaby umorzyć bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące zwolnienie od kosztów sądowych z powodu zwolnienia przewidzianego przez ustawę, to wniosek w tym zakresie należy oddalić. Nie polemizując z poprawnością tego stanowiska, trzeba przyjąć, iż nawet gdyby doszło do umorzenia postępowania w tym zakresie, żądanie to nie podlegałoby uwzględnieniu. Wypada wszak jeszcze raz podkreślić, że skoro przepis ustawy zwalnia skarżącą od kosztów sądowych, to domaganie się zwolnienia na wniosek jest zbędne i bezskuteczne. Przyszło jednak dostrzec, iż błędnie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 września 2013 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł. Wspomniane zarządzenie nie zostało dotąd wzruszone na żadnym etapie postępowania, chociaż zostało ono zaskarżone zażaleniem potraktowanym jako wniosek o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 w zw. z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.