I SAB/Wa 519/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 18 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. N. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta W. do wydania rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku z dnia [...] grudnia 2002 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. Hip. "[...] - rej. hip. [...], dz. [...]" – w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącej E. N. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] sierpnia 2013 r. E. N., reprezentowana przez adw. M. B., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. Hip. "[...] -rej. hip. [...], dz. ". Wskazana na wstępie nieruchomość, stanowiąca własność F. B., objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i na podstawie art. 1 tego dekretu przeszła na własność Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) na własność Skarbu Państwa. Wnioskiem z [...] grudnia 2002 r. E. N., następca prawny przeddekretowego właściciela (na podstawie postanowienia Sądu [...] dla [...] z dnia [...] września 2009 r. sygn. akt [....]), złożyła wniosek o przyznanie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W uzasadnieniu skargi wskazano, że decyzją z [...] września 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z [...] grudnia 2002 r., Prezydent W. odmówił E. N. przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, która decyzją Wojewody [...] z [...] listopada 2010 r. nr [...] została uchylona, a sprawa odszkodowania została przekazana do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi. Podniesiono, że wobec nierozpoznania tego wniosku w terminie przewidzianym w kodeksie postępowania administracyjnego pełnomocnik skarżącej pismem z [...] listopada 2012 r. wniósł zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność organu. W następstwie rozpoznania powyższego zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z [...] stycznia 2013 r. nr [...] uznał je za nieuzasadnione, w związku z tym, że pismem z [...] listopada 2012 r. Prezydent ustalił nowy termin załatwienia sprawy na dzień [...] marca 2013 r. Wskazano, że termin ten upłynął bezskutecznie cztery miesiące temu, a strona nie została poinformowana o przyczynach zwłoki i o wyznaczeniu nowego terminu do załatwienia sprawy, a zatem przedmiotowa skarga na bezczynność jest zasadna. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki wyznaczone art. 215 u.g.n. Poinformował, że ze względu na złożony charakter postępowania w chwili obecnej trwa analiza zgromadzonej domunetacji, a w przedmiotowej sprawie konieczne będzie również wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości. Jednocześnie wskazał, że pismem z [...] września 2013 r. strony zostały poinformowane o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 k.p.a. oraz, że postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia [...] grudnia 2013 r. Poinformowany o wniosku skarżącej dotyczącego trybu rozpoznania skargi, Prezydent nie wniósł w tym przedmiocie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Przedmiotem skargi E. N. jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku z [...] grudnia 2002 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. Hip. "[...] -rej. hip. [...], dz. [...]". Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a., zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. (a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce. Wniosek o przyznanie odszkodowania (złożony przez skarżącą, będącą spadkobiercą przeddekretowego właściciela) wpłynął do organu w dniu [...] grudnia 2002 r. W następstwie jego rozpatrzenia Prezydent [...] decyzją z [...] września 2010 r., odmówił E. N. przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Decyzja ta została następnie uchylona przez Wojewodę [...] decyzją z [...] listopada 2010 r. nr [...], a sprawa odszkodowania przekazana Prezydentowi do ponownego rozpatrzenia. Akta dotyczące przedmiotowej nieruchomości zostały zwrócone przez organ wojewódzki w dniu [...] stycznia 2011 r., co wynika z umieszczonej na piśmie z [...] stycznia 2011 r. nr [...] prezentaty organu. Od tego też momentu ponownie rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy objętej wnioskiem E. N.. Zatem termin, w którym postępowanie to winno ulec zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu [...] marca 2011 r. Tymczasem mimo upływu ponad dwóch lat od zwrotu akt, Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego ww. wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. W toku tego postępowania organ zwrócił się: do Archiwum Akt [...] o udzielenie informacji czy w zasobach archiwum znajdują się dokumenty dot. zagospodarowania części nieruchomości przez [...] Przedsiębiorstwo Budowy [...] "[...]" (vide: pismo z [...].05.2011 r. nr [...]), do Wydziału [...] Skarbu Państwa Biura [...] [...] Urzędu [...] o przekazanie akt lokalizacyjnych (vide: pismo z [...].10.2011 r. nr [...]), do Delegatury Biura [...] [...] dla Dzielnicy [...] Urzędu [...] o udzielenie informacji w jaki sposób [...] włada częścią przedmiotowej nieruchomości (vide: pismo z [...].12.2012 r. nr [...]). Pismem z [...] listopada 2012 r. poinformował natomiast skarżącą o postępach postępowania, przyczynach zwłoki oraz dodatkowym terminie załatwienia sprawy, do czego obliguje go norma zawarta w art. 36 § 1 k.p.a., wyznaczając go wówczas do dnia [...] marca 2013 r. Termin ten jednak upłynął bezskutecznie, co słusznie podniosła skarżąca. Kolejny termin (do [...] grudnia 2013 r.) został zaś wyznaczony dopiero przy piśmie z [...] września 2013 r.. Przy czym nie sposób nie zauważyć, że organ uczynił to konsekwencji wniesienia skargi na bezczynność, co wynika z zestawienia daty wpływu skargi – [...] września 2013 r. oraz daty pisma organu – [...] września 2013 r. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania, zaś przedłużanie terminu jego zakończenia stanowi nadużycie instytucji przewidzianej w art. 36 § 1 k.p.a., zmierzające w istocie wyłącznie do próby uchylenia się od skutków zwłoki w załatwieniu sprawy. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. W ocenie Sądu nie ma natomiast wystarczająco usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Przy ocenie stanu zwłoki organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można bowiem abstrahować od charakteru sprawy, w której organ jest w bezczynności. Postępowania odszkodowawcze prowadzone w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami są postępowaniami niewątpliwie skomplikowanymi, ze względu na swój historyczny charakter, co z kolei związane jest często z czasochłonnym poszukiwaniem archiwalnych dokumentów. W niniejszej sprawie organ czynności takie, zmierzające do załatwienia sprawy podejmował, aczkolwiek czynił to przewlekle. Jednakże mając na względzie wspomniany historyczny i skomplikowany charakter sprawy, w załatwieniu której organ pozostaje w zwłoce, nie można uznać, że zwłoka ta przybrała postać rażącą, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.