II SA/Sz 544/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 października 2013 r. sprawy ze skargi K. Z. na postanowienie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Dyrektor Aresztu Śledczego decyzją z dnia [...] zwolnił K. Z. ze Służby Więziennej z powodu nieprzydatności do służby, stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej. Powyższa decyzja została doręczona K. Z. w dniu 1 września 2010 r. Zgodnie z pouczeniem zawartym w ww. decyzji K. Z. miał prawo wniesienia odwołania do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej , w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, czego jednak nie uczynił. W dniu 20 lutego 2013 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył odwołanie od ww. decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] r. Jednocześnie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku podał, że od czasu zwolnienia go ze służby znajdował się w stanie psychicznym uniemożliwiającym mu dostateczne zrozumienie treści kierowanych do niego pism (w tym pouczeń), ani sformułowanie odpowiedniego pisma procesowego. Do wniosku dołączył zaświadczenie lekarskie, potwierdzające jego stan zdrowia. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej, działając na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 12 ust. 3 i art. 218 ust. 4 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2010 r., Nr 79, poz. 523 ze zm.), postanowieniem z dnia [...] , odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że zasadniczą przesłanką przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przy ocenie braku winy strony należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy. Natomiast o braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy dopełnieniu obowiązku stanęła na przeszkodzie okoliczność nie do przezwyciężenia, mimo dołożenia największego choćby wysiłku. Odnosząc się do treści wniosku Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wyjaśnił, że fakt pozostawania przez K. Z. pod opieką lekarską nie wykluczał możliwości dokonania czynności procesowej, tj. sporządzenia odwołania i nadania jemu biegu, czy też powołania pełnomocnika do występowania w jego imieniu. Z zaświadczenia lekarskiego dołączonego przez stronę do materiałów sprawy wynika, że K. Z. jest pod opieką lekarską od 2009 r., co oznacza, że pozostawał pod tą opieką również w trakcie czynnej służby w Służbie Więziennej, bowiem zwolnienie ze służby nastąpiło z dniem [...] r. Skoro zatem stan zdrowia umożliwiał mu pełnienie służby i wykonywanie obowiązków służbowych, to tym samym umożliwiał mu również dokonanie czynności procesowej, jaką jest złożenie odwołania. Zdaniem organu, K. Z. został właściwie pouczony o przysługujących mu środkach zaskarżenia oraz o terminach ich wnoszenia i winien mieć świadomość tego, że bieg terminu do złożenia odwołania rozpoczyna się od wskazanej w pokwitowaniu daty. Na powyższe postanowienie K. Z., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – adw. B. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego zmianę poprzez przywrócenie uchybionego terminu oraz o przekazanie sprawy Dyrektorowi Okręgowemu Służby Więziennej celem rozpoznania odwołania. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 58 § 2 K.p.a. poprzez bezzasadną odmowę przywrócenia mu terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skargi, podobnie jak w odwołaniu, wskazał, że od czasu zwolnienia go ze Służby Więziennej znajdował się w stanie psychicznym, uniemożliwiającym mu dostateczne zrozumienie treści jakichkolwiek pism kierowanych do niego. Z tego powodu dopiero w dniu 18 lutego 2013 r. poczuł się na tyle dobrze, aby udzielić pełnomocnictwa w celu złożenia odwołania od ww. decyzji. Pismem z dnia 20 lutego 2013 r. pełnomocnik złożył odwołanie łącznie z wnioskiem o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 23 października 2013 r. pełnomocnik organu dodatkowo wyjaśnił, że skarżący reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika w sprawie dotyczącej odwołania od decyzji służbowej, a zatem był zdolny do działania w swoich sprawach. Z przedłożonych zaświadczeń lekarskich nie wynika, by nie mógł podejmować czynności procesowych. W oparciu o przedłożone zaświadczenie lekarskie organ przyjął, że stan zdrowia skarżącego jest niezmienny. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Przedmiotem skargi jest postanowienie odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. w sprawie zwolnienia ze służby. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestników postępowania. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej "K.p.a.", w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl natomiast art. 58 § 2 K.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W świetle przytoczonej regulacji prawnej muszą wystąpić cztery przesłanki łącznie, aby dopuszczalne było przywrócenie terminu. Brak jednej z tych przesłanek powoduje brak podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. W rozpoznawanej sprawie organ uznał, że nie została spełniona przesłanka uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] r. Kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania przez stronę należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie była w stanie usunąć przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności procesowej w odpowiednim terminie. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por.: wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1718/96, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się, np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, które nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą oraz inne zdarzenia losowe, które mogły uniemożliwić dokonanie w terminie danej czynności procesowej (powódź, pożar, itp.). Skarżący jako okoliczność usprawiedliwiającą niedokonanie czynności w terminie wskazał, że znajdował się w stanie psychicznym, uniemożliwiającym mu dostateczne zrozumienie treści jakichkolwiek pism kierowanych do niego. W ocenie Sądu powyższa okoliczność nie została w żaden sposób wykazana. Przedstawione przez skarżącego zaświadczenie lekarskie, potwierdzające przewlekłe zaburzenia adaptacyjne, "od 2009 r. do nadal" również o tym nie świadczy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, podzielany przez skład orzekający, że tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki, świadczące, iż zainteresowany nie był w stanie dokonać tej czynności, np. udać się na pocztę w celu wysłania pisma stanowiącego daną czynność procesową. Nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione (por.: postanowienie NSA z dnia 25 października 2011r.,sygn. akt II FZ551/11,LEX nr 966189). Z akt sprawy wynika natomiast, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, że skarżący, pomimo stwierdzonych zaburzeń adaptacyjnych do dnia 31 sierpnia 2010 r. pełnił czynną służbę w Służbie Więziennej, a ponadto w dniu 17 sierpnia 2010 r., udzielił pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi do działania w jego imieniu w sprawie zmiany opinii służbowej. Stan zdrowia umożliwiał mu więc wykonywanie obowiązków służbowych oraz świadome podejmowanie działań w swoich sprawach. Nie ulega wątpliwości, że dbając należycie o zabezpieczenie swoich interesów w toczącym się postępowaniu administracyjnym, skarżący mógł udzielić pełnomocnictwa pełnomocnikowi do działania w jego imieniu również w sprawie odwołania od decyzji z dnia [...] r., bądź złożyć odwołanie osobiście. Takich działań, świadczących o dochowaniu należytej staranności, skarżący jednak nie podjął, narażając się na negatywne konsekwencje swojego zaniechania w toczącym się z jego udziałem postępowaniu administracyjnym. Dodać należy, iż ubiegający się o przywrócenie terminu do dokonywania czynności procesowej winien przynajmniej uprawdopodobnić okoliczności, na które się powołuje. Z przedłożonych przez niego zaświadczeń lekarskich nie wynika w jakiej dacie skarżący odzyskał zdolność zrozumienia pouczenia zawartego w decyzji z dnia [...] r. o zwolnieniu go ze służby. Tym samym, nie zostało wykazane, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie 7 dni od ustania przeszkody w domywaniu czynności, polegającej na wniesieniu odwołania od ww. decyzji. Opisane powyżej okoliczności wskazują, zdaniem Sądu, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy po swojej stronie w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] r., a tym samym brak wystąpienia jednej z przesłanek koniecznej do przywrócenia terminu. W tym stanie sprawy, Sąd uznając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę oddalił.