II OSK 272/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-04-22
Skład orzekający: Zofia Flasińska, Andrzej Jurkiewicz, Janina Kosowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stosowanie oświadczeń zdrowotnych odnoszących się do produktu jako całości, bez przeprowadzenia stosownej procedury określonej w rozporządzeniu nr 1924/2006, jest dopuszczalne w reklamie suplementu diety, zwłaszcza w okresie przejściowym przed wejściem w życie wykazu dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że stosowanie oświadczeń zdrowotnych odnoszących się do produktu jako całości, bez przeprowadzenia procedury określonej w rozporządzeniu nr 1924/2006, stanowi naruszenie prawa, nawet w okresie przejściowym. Przepis art. 13 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1924/2006, który stanowi wyjątek od konieczności uzyskania zezwolenia, dotyczy wyłącznie oświadczeń odnoszących się do składnika odżywczego lub innej substancji, a nie do produktu jako całości. W związku z tym, organy zasadnie nałożyły karę pieniężną na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.Stan faktyczny
Spółka z o.o. została ukarana karą pieniężną za stosowanie w reklamach radiowych i telewizyjnych suplementu diety zwrotów sugerujących korzystne działanie na wątrobę, które stanowiły oświadczenia zdrowotne odnoszące się do produktu jako całości. Organy uznały, że narusza to przepisy rozporządzenia nr 1924/2006, które wymagały przeprowadzenia stosownej procedury lub odniesienia się do konkretnego składnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) del NSA Janina Kosowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Kuberska-Pellegrino po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2015r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1220/13 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za nieprzestrzeganie przepisów w zakresie reklamy oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 24 października 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1220/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2013 r. znak [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za nieprzestrzeganie przepisów w zakresie reklamy.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi, działając na podstawie art. 104 i art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia 14 czerwca 2012 r. o nałożeniu kary pieniężnej na [...] Sp. z o. o. w K. z powodu nieprzestrzegania przepisów w zakresie reklamy radowej i telewizyjnej suplementu diety "[...]", wymierzył ww. Spółce karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w reklamach telewizyjnych i radiowych w stosunku do wskazanego wyżej produktu użyto następujących zwrotów: "rozpoczynamy licytację na rzecz zdrowia wątroby", "przebijam – ochrona i regeneracja", "chroni, wspomaga, regeneruje, a także pomaga skutecznie usuwać toksyny", "(...) zapewnia poczwórne działanie w jednej tabletce: chroni, wspomaga, regeneruje", "[...] wątrobę nam regeneruje, chroni, ją wspomaga i toksyn ujmuje", "[...] cztery sposoby na wsparcie wątroby". Dostrzegając powyższe, organ wojewódzki stwierdził, że jak wynika z materiału dowodowego, Spółka zastosowała oświadczenia zdrowotne w odniesieniu do produktu jako całości bez przeprowadzenia stosownej procedury określonej w rozporządzeniu (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz. U. UE L 2006.404.9 ze zm.), zwanego dalej w skrócie "rozporządzeniem nr 1924/2006". Wskazał przy tym na przepisy art. 46 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, w myśl których oznakowanie środka spożywczego, a także reklama i prezentacja tego środka nie może zawierać oświadczeń żywieniowych lub zdrowotnych niezgodnych z przepisami rozporządzenia nr 1924/2006. Podniósł także, iż przepisy art. 3 ww. rozporządzenia nr 1924/2006 stanowią, że oświadczenia żywieniowe i zdrowotne mogą być stosowane przy etykietowaniu, prezentacji i w reklamie żywności, wprowadzanej na rynek we Wspólnocie jedynie w przypadku, gdy są one zgodne z przepisami tego rozporządzenia. Podał dalej, iż zgodnie z zapisem art. 3a w zw. z art. 5 ust. 2 wymienionego rozporządzenia oświadczenia zdrowotne nie mogą być nieprawdziwe, niejednoznaczne lub wprowadzające w błąd, muszą być sprecyzowane w taki sposób, aby przeciętny konsument mógł zrozumieć opisane w oświadczeniu korzystne działanie. Odnosząc się do twierdzenia Spółki, jakoby uprawnione było stosowanie oświadczeń zdrowotnych w odniesieniu do produktu jako całości, a nie jedynie do jego składnika lub substancji, organ wskazał na treść art. 5 rozporządzenia nr 1924/2006, podkreślając, iż wyraźnie odnosi się on jedynie do składnika odżywczego lub innej substancji i wskazuje, że przedmiotem oświadczenia zdrowotnego może być tylko składnik odżywczy lub inna substancja. Organ podniósł także, że zastosowanie oświadczeń zdrowotnych odnoszących się do produktu jako całości wymagało przeprowadzenia stosownej procedury określonej w art. 18 rozporządzenia nr 1924/2006, czego strona nie dokonała. W konsekwencji, organ wojewódzki przyjął, iż w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki przewidziane w art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia do nałożenia kary w trybie art. 104 tej ustawy i należało wymierzyć tę karę w wysokości 10.000 zł. Zauważył przy tym, że szkodliwość niezgodnego z prawem żywnościowym znakowania i reklamowania suplementów diety przejawia się przede wszystkim w tym, iż godzi w zasadniczy cel prawa żywnościowego jakim jest potrzeba rzetelnego informowania i ochrony konsumenta. Zdaniem organu szkodliwość naruszenia przepisów nakazujących stosowanie oświadczeń zdrowotnych wyłącznie w odniesieniu do składnika lub substancji zawartych w produkcie spożywczym, a nie do całego produktu, przejawia się m. in. w tym, iż odwraca uwagę konsumenta od nazwy składnika suplementu diety, zaś skupia uwagę na nazwie całego produktu, przez co konsument poszukujący suplementu diety, który zapewni mu osiągnięcie zamierzonego efektu suplementacyjnego, nie zwróci uwagi, iż składnik tego produktu, który zapewnia uzyskanie tego efektu jest dla niego niewskazany i może mieć negatywny wpływ na jego zdrowie. Zupełnie inaczej i bezpieczniej dla konsumenta przedstawia się sprawa, gdy oświadczenie zdrowotne odniesione zostanie, jak nakazują ww. przepisy, do wskazanego z nazwy składnika (substancji), bo wówczas ten składnik i jego właściwości są podstawą świadomego wyboru produktu przez konsumenta. Dalej organ wojewódzki wyjaśnił, iż wymierzając karę wziął pod uwagę opinię Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. dot. dotychczasowej działalności Spółki, wyrażoną w piśmie z dnia 14 czerwca 2012 r., z której wynika, iż we wcześniejszym okresie działalności strona również nie przestrzegała przepisów prawa w zakresie prezentacji, reklamy i znakowania środków spożywczych. Zdaniem organu wymierzona kara jest adekwatna do zakresu naruszenia, stopnia zawinienia i szkodliwości czynu. Podniósł również, że wymierzając karę miał na uwadze, iż powinna ona spełniać skutek prewencyjno-wychowawczy, być skuteczna, proporcjonalna i odstraszająca. Podał, że dotychczasowe kary w niższej wysokości za podobne naruszenia przepisów prawa skutku takiego nie osiągnęły.
Na skutek wniesionego przez Spółkę od powyższej decyzji odwołania decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Główny Inspektor Sanitarny, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "K.p.a.", utrzymał tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji wyrażone w sprawie, tak co do stwierdzonego naruszenia prawa, jak i zastosowanego wymiaru kary. Uznał za organem pierwszej instancji, że Spółka dopuściła się naruszenia art. 46 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, albowiem w reklamie radiowej i telewizyjnej produktu "[...]" zastosowała oświadczenia zdrowotne w odniesieniu do produktu jako całości, bez przeprowadzenia procedury określonej w rozporządzeniu nr 1924/2006.
Skargę na powyższą decyzję wywiodła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. Zakwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, art. 5 rozporządzenia nr 1924/2006, postanowień załącznika do rozporządzenia Komisji UE nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r., art. 103 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 104 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia w zw. z art. 7 K.p.a., a także naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: art. 8, 9, 10 § 1, 11, 77 i 80 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Sanitarny wniósł o jej odrzucenie, a w przypadku jej merytorycznego rozpoznania - o oddalenie, podtrzymując stanowisko merytoryczne w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, iż w jego ocenie decyzja ta została wydana w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania. Uwzględnia ona prawidłowo ustalony stan faktyczny oraz prawidłowo ustalone przepisy prawa materialnego, stosuje także prawidłową ich wykładnię. Zaś wobec wniosku organu dotyczącego odrzucenia skargi, Sąd wyjaśnił, iż nie stwierdził żadnych przyczyn, z powodu których skarga ta nie mogłaby być merytorycznie rozpoznana.
Następnie Sąd zacytował przepis art. 103 ust. 1 pkt 1 i art. 46 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz wskazał na definicję środka spożywczego zawartą w art. 3 ust. 3 pkt 39 ww. ustawy i wyjaśnił, że przepis art. 103 ust. 1 pkt 1 nie jest oparty na uznaniu organu. W każdym przypadku, o którym mowa w tym przepisie, organ zobowiązany jest wymierzyć karę pieniężną i nie może od wydania tego rodzaju orzeczenia odstąpić.
Dalej Sąd zauważył, że przytoczone regulacje prawne stanowiły podstawę do wymierzenia skarżącej Spółce kary pieniężnej z powodu nieprzestrzegania przepisów, w związku z reklamą radiową i telewizyjną suplementu diety "[...]", a to poprzez zawarcie w nich nieuprawnionych oświadczeń zdrowotnych.
W ocenie Sądu należy podzielić stanowisko przedstawione w sprawie przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L., podtrzymane zaskarżoną decyzją przez Głównego Inspektora Sanitarnego. Zdaniem Sądu w sprawie właściwie nie ma sporu co do tego, że w reklamie radiowej i telewizyjnej suplementu diety "[...]" skarżąca Spółka zastosowała oświadczenia zdrowotne w rozumieniu rozporządzenia nr 1924/2006, obowiązującego od 1 lipca 2007 r. Przedmiotem sporu są zaś oświadczenia użyte w reklamie radiowej i telewizyjnej o następującej treści: "rozpoczynamy licytację na rzecz zdrowia wątroby", "przebijam – ochrona i regeneracja", "chroni, wspomaga, regeneruje, a także pomaga skutecznie usuwać toksyny", "(...) zapewnia poczwórne działanie w jednej tabletce: chroni, wspomaga, regeneruje", "[...] wątrobę nam regeneruje, chroni ją wspomaga i toksyn ujmuje", "[...] cztery sposoby na wsparcie wątroby". W ocenie Sądu, przytoczone sformułowania wypełniają definicję oświadczenia zdrowotnego, zawartą w rozporządzeniu nr 1924/2006. Zwroty użyte w reklamie radiowej i telewizyjnej suplementu diety "[...]" dają bowiem wyraźnie do zrozumienia (sugerują), że istnieje związek pomiędzy tym produktem, a zdrowiem.
Dalej Sąd zacytował przepisy art. 46 ust. 1 pkt 2 i art. 52a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, a następnie odwołał się do przepisów rozporządzenia nr 1924/2006. W ocenie Sądu organy orzekające prawidłowo przyjęły, że rozporządzenie nr 1924/2006 (w stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie) nie dopuszczało zastosowania oświadczenia zdrowotnego, którego przedmiotem jest produkt (a nie jego składnik), bez przeprowadzenia odpowiedniej procedury. Powyższe wynika z przepisów zawartych w rozdziale VI rozporządzenia.
Zdaniem Sądu na potrzeby niniejszej sprawy należało zwrócić uwagę także na art. 13 ust. 1 lit. a i ust. 3 rozporządzenia nr 1924/2006 oraz na art. od 15 do 19. W ocenie Sądu z brzmienia powyższych przepisów wynika, iż przy prezentacji lub reklamie środka spożywczego można posłużyć się oświadczeniem zdrowotnym, o ile znajduje się ono w wykazie przyjętych oświadczeń zdrowotnych albo, o ile zgoda na jego zastosowanie została udzielona na wniosek, po przeprowadzeniu stosownej procedury określonej w art. 15-19 rozporządzenia. Ważne w sprawie jest również to, iż wykaz oświadczeń, o których mowa w ww. art. 13 ust. 3, został wprowadzony rozporządzeniem Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiającym wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci (Dz. U. UE L 2012.136.1), zwanego dalej w skrócie "rozporządzeniem nr 432/2012" i zaczął obowiązywać od 14 grudnia 2012 r. Zdaniem Sądu jest to o tyle istotne, że reklama radiowa i telewizyjna zakwestionowana w niniejszej sprawie była nadawana przed tą datą, a to oznacza, że skarżąca Spółka winna była mieć wówczas na względzie przepis przejściowy zawarty w art. 28 ust. 5 rozporządzenia nr 1924/2006. W ocenie Sądu z treści tego przepisu wynika, że do czasu wejścia w życie wykazu oświadczeń zdrowotnych, można było stosować, bez wszczynania procedury określonej w art. 15 i nast. rozporządzenia, tylko oświadczenia zdrowotne, o których mowa w art. 13 ust. 1 lit. a na warunkach określonych w art. 28 ust. 5 rozporządzenia nr 1924/2006. Bezspornym jest, iż skarżąca Spółka nie składała wniosku o uzyskanie zezwolenia na stosowanie oświadczeń zdrowotnych w związku z przedmiotowym produktem, a to oznacza, że mogła stosować - przy reklamie tego produktu - oświadczenia zdrowotne tylko na zasadzie określonej w ww. przepisie art. 28 ust. 5. Przepis ten odsyła do przepisu art. 13 ust. 1 lit. a, a ten ostatni wyraźnie dotyczy jedynie oświadczeń zdrowotnych opisujących lub powołujących się na rolę składnika odżywczego lub innej substancji (a nie produktu). Z tych też przyczyn Sąd uznał, że należy zgodzić się z organami orzekającymi w sprawie, iż w analizowanym stanie faktycznym, mającym miejsce przed wejściem w życie wykazu, o którym mowa w art. 13 ust. 3 ww. rozporządzenia, nie można było - bez wszczęcia odpowiedniej procedury i uzyskania decyzji zezwalającej - zastosować oświadczenia zdrowotnego odnoszącego się do całego produktu. Przy czym, co do zasady, można zgodzić się ze skarżącą, że przedmiotem oświadczenia zdrowotnego może być też sama żywność, a nie składnik tej żywności, na co wskazywać może definicja oświadczenia zdrowotnego. Niemniej, w ocenie Sądu, w okolicznościach sprawy nie mogło się to odbyć bez wszczęcia procedury określonej w art. 15 i nast. tego rozporządzenia. Zdaniem Sądu postępując wbrew przepisom rozporządzenia nr 1924/2006 Spółka dopuściła się więc naruszenia prawa, co zasadnie zostało podniesione w sprawie przez organy orzekające. W konsekwencji organy te słusznie wywiodły, iż okoliczności sprawy wypełniają dyspozycję art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, albowiem doszło do naruszenia art. 46 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 tej ustawy.
Ze wskazanych wyżej przyczyn Sąd nie podzielił zarzutów skargi wskazujących na dokonanie przez organy sanitarnej błędnej interpretacji prawa materialnego poprzez wadliwe uznanie, iż przedmiotem oświadczenia zdrowotnego nie mógł być suplement diety "[...]". Sąd nie podzielił ani zarzutu naruszenia art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, ani art. 5 ww. rozporządzenia nr 1924/2006, czy też postanowień załącznika do rozporządzenia nr 432/2012. W kontekście postanowień wymienionego załącznika Sąd podkreślił, iż jednym ze składników suplementu diety "[...]" jest cholina. W wykazie dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych znajdują się oświadczenia dotyczące choliny, w tym następujące oświadczenie: "cholina pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu wątroby", które może być stosowane wyłącznie w odniesieniu do żywności zawierającej przynajmniej 82,5 mg choliny na 100 g lub 100 ml, lub na pojedynczą porcję żywności. Z powyższego zapisu wynika, iż przedmiotem oświadczenia jest składnik produktu, a może być ono zastosowane w stosunku do produktu zawierającego ten składnik - cholinę i spełniającego odpowiednie warunki. Zatem, nawet w kontekście obowiązującego już wykazu dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych nie można dokonać innej oceny sprawy. Dalej Sąd zaznaczył, że skarżąca reklamowała produkt zawierający cholinę i zastosowała oświadczenie zdrowotne, ale odnoszące się nie do składnika produktu – np. choliny, a do całego produktu, tj. uczyniła przedmiotem oświadczenia produktu przyjmując, że skoro zawiera on cholinę, to wywołuje ten sam efekt jak wskazany składnik produktu i błędnie w ten sposób uznając, że tego rodzaju oświadczenie jest dopuszczalne i zgodne z prawem i nie wprowadza konsumenta w błąd.
Tym samym, z uwagi na nieprzestrzegania prawa w zakresie reklamy środka spożywczego, Sąd uznał, że zasadne w sprawie było wymierzenie skarżącej kary w oparciu o art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. W ocenie Sądu wymierzając karę organy orzekające nie były związane przepisem art. 103 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, albowiem przepis ten dotyczy spraw, w których doszło do zakwestionowania konkretnej ilości środka spożywczego lub produktu niebędącego żywnością. Taka sytuacja w tym przypadku nie miała miejsca, a tym samym wysokość kary nie mogła być ograniczona w sposób wskazany w tym przepisie. Wymierzając karę organ zobligowany był natomiast wziąć pod uwagę art. 104 ust. 2 ww. ustawy i zdaniem Sądu przepis ten znalazł w sprawie odpowiednie zastosowanie.
Zdaniem Sądu, wymierzając karę organ wojewódzki (a za nim Główny Inspektor Sanitarny), wskazał dokładnie jakie elementy, o których mowa w przytoczonym przepisie wziął pod uwagę ustalając wymiar kary. Uwzględnił zarówno te aspekty działające na korzyść, jak i na niekorzyść skarżącej Spółki. Decydujące jednak znaczenie musiał mieć fakt, iż we wcześniejszej działalności skarżąca Spółka również nie przestrzegała obowiązujących przepisów prawnych w zakresie prezentacji, reklamy i znakowania środków spożywczych. Na tej podstawie organ pierwszej instancji, a za nim organ odwoławczy, mógł nie tylko przyjąć, iż Spółka działała świadomie naruszając przepisy prawa żywnościowego, ale też - że wysokość tej kary musi być na tyle dotkliwa, aby spełniała swój cel prewencyjno-wychowawczy. Zauważono, że stosownie do treści komunikatu Prezesa GUS z dnia 9 lutego 2012 r., przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2011r. wyniosło 3.399,52 zł. To zaś oznacza, iż wymierzona w niniejszej sprawie kara w wysokości 10.000 zł stanowi w przybliżeniu jedynie 10% maksymalnego ustawowego zagrożenia. Nadto Sąd wskazał, że organy orzekające w sprawie dysponowały pismem skarżącej z dnia 19 czerwca 2012 r. i miały świadomość (jak przyznała skarżąca w tymże piśmie), że Spółka wprowadziła do obrotu 251.646 szt. produktu "[...]" o wartości 1.282.332 zł. Dostrzegając również ten aspekt sprawy, Sąd nie znalazł żadnych podstaw, aby podzielić te zarzuty skarżącej, które sformułowane zostały w kontekście art. 104 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.
W ocenie Sądu brak jest także podstaw do stwierdzenia, że w sprawie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów procesowych. Zdaniem Sądu obie decyzje wydane w sprawie przedstawiają zaistniały w niej problem zbyt ogólnikowo (tj. nie analizują wyczerpująco przepisów rozporządzenia nr 1924/2006), niemniej nie stanowi to o istotnym naruszeniu przepisów procesowych, w tym zwłaszcza art. 107 § 3 K.p.a., a tylko tego rodzaju wada mogłaby skutkować uwzględnieniem skargi. Sąd nie stwierdził także, aby w sprawie doszło do naruszenia art. 8 K.p.a. i uregulowanej w niej zasady zaufania do władzy publicznej z uwagi na aprobowanie takiego samego zachowania u innych producentów. W ocenie Sądu, wynikający z art. 8 K.p.a. obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia sprawy nie może polegać na badaniu i uwzględnianiu okoliczności faktycznych, które były podstawą orzekania w innych, konkretnych, indywidualnych sprawach.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", Sąd wniesioną skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca Spółka zaskarżając przedmiotowe orzeczenie w całości. Zakwestionowanemu wyrokowi zarzucono:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, mimo iż zaskarżona decyzja narusza prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik postępowania, a to:
a) art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia w zw. z art. 13 ust. 1 lit. a oraz art. 28 ust. 5 rozporządzenia nr 1924/2006 poprzez przyjęcie, że oświadczenia zdrowotne odnoszące się do produktu jako całości nie mogły być stosowane w okresie przed wejściem w życie wykazu dozwolonych oświadczeń zdrowotnych z uwagi na treść art. 28 ust. 5 rozporządzenia nr 1924/2006, z którego wynika, że do dnia wejścia w życie wykazu mogą być stosowane pod pewnymi warunkami tylko oświadczenia zdrowotne, o których mowa w art. 13 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1924/2006, zaś art. 13 ust. 1 lit. a dotyczy oświadczeń zdrowotnych opisujących lub powołujących się na rolę składnika odżywczego lub innej substancji we wzroście, rozwoju i funkcjach organizmu, w sytuacji gdy sposób sformułowania art. 13 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1924/2006 nie wyklucza stosowania oświadczenia odnoszącego się do roli składnika odżywczego do żywności zawierającej ten składnik, a jednocześnie oczywistym jest, że skoro produkt zawiera składnik, który posiada pewne właściwości, to posiadać je będzie też ten produkt - wobec czego stosowanie oświadczeń zdrowotnych do całego produktu nie narusza prawa;
b) art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia w zw. z postanowieniami załącznika do rozporządzenia nr 432/2012 poprzez przyjęcie, że także po wejściu w życie wykazu dozwolonych oświadczeń zdrowotnych niedozwolone jest stosowanie ich w odniesieniu do żywności zawierającej dany składnik - w sytuacji gdy z postanowień załącznika do rozporządzenia nr 432/2012 wprost wynika, że oświadczenia zdrowotne dotyczące składnika mogą być stosowane do żywności składnik ten zawierającej;
c) art. 103 ust. 2 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez przyjęcie, że przepis ten nie ma zastosowania z uwagi na to, że odnosi się do spraw, w których doszło do zakwestionowania konkretnej ilości środka spożywczego, w sytuacji gdy przepis ten stanowi, że organ może wymierzyć karę co najwyżej do wysokości pięciokrotnej wartości brutto zakwestionowanej ilości środka spożywczego w przypadkach wskazanych w art. 103 ust. 1 pkt 1, a więc między innymi w przypadku naruszenia wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym ich reklamy - co oznacza, że także w przypadku reklamy produktu kara nie może przekroczyć pięciokrotnej wartości środka spożywczego wprowadzonego do obrotu;
d) art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia i art. 104 tej ustawy poprzez ich błędne zastosowanie w sytuacji, gdy nie zachodzą przesłanki do nałożenia kary wobec braku naruszenia art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, a nadto ewentualnie poprzez zaakceptowanie kary w wysokości nieuwzględniającej podstaw jej wymiaru określonych w art. 104 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, to jest stopnia zawinienia, w tym brak ustalenia jaki rodzaj winy należy stronie przypisać tj. winę umyślną czy nieumyślną, stopnia szkodliwości czynu, zakresu naruszenia i wielkości zakładu, a w szczególności faktu, że zawinienie było nieumyślne, a konsument otrzymał jasną, czytelną i zgodną z prawdą informację o składzie produktu i jego właściwościach, co wyklucza zaistnienie jakichkolwiek negatywnych skutków reklamy;
2. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, mimo iż zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w sposób mający wpływ na jego wynik, to jest:
a) art. 8, 9, 10 § 1, 11, 77 i 80 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zaakceptowanie błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nieuzasadnione uznanie, że reklama produktu wprowadza konsumentów w błąd, gdyż przypisuje właściwości produktowi, a nie jego składnikom, w sytuacji gdy właśnie dzięki zawartości określonych składników produkt posiada właściwości tychże składników;
b) art. 8 K.p.a. poprzez naruszające ten przepis przyjęcie, że obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia sprawy nie może polegać na badaniu i uwzględnianiu okoliczności faktycznych, które były podstawą orzekania w innych, konkretnych, indywidualnych sprawach - w sytuacji gdy podmioty znajdujące się w tej samej sytuacji prawnej i faktycznej winny być traktowane w ten sam sposób i skoro aprobowane są takie zachowania innych producentów suplementów diety, to kwestionowanie reklamy skarżącego jest naruszeniem zasady równouprawnienia.
Mając na uwadze powyższe skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie od Głównego Inspektora Sanitarnego na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu zawarto argumenty na poparcie przytoczonych wyżej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się zaistnienia enumeratywnie wymienionych w § 2 tego przepisu przesłanek nieważności, zatem przedmiotową skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w jej treści zarzutami. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przystępując do wyjaśnienia przesłanek oddalenia wniesionej skargi kasacyjnej przede wszystkim na wstępie zauważyć należy, mając na uwadze podniesione zarzuty skargi kasacyjnej, iż wbrew stanowisku skarżącej Spółki nie było podstaw do zastosowania w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji, przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji, przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.
Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naruszenie prawa materialnego, jak wynika z utrwalonych poglądów judykatury, może polegać w szczególności na błędnej jego wykładni lub zastosowaniu do ustalonego stanu faktycznego sprawy przepisu, który nie może mieć do niego zastosowania (błąd subsumcji) albo na zastosowaniu przepisu nieobowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Istotne jest, aby istniał związek przyczynowy między naruszeniem prawa, a treścią rozstrzygnięcia, polegający na tym, że gdyby nie było stwierdzonego przez sąd uchybienia, to treść rozstrzygnięcia administracyjnego byłaby inna.
Naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu lub uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych, albo błędnej wykładni tych przepisów. Warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naruszenie o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. nie pozostawia w zasadzie wątpliwości co do tego, że obejmuje ono wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów proceduralnych, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Jak trafnie twierdzi się w doktrynie, w tej kategorii podstawy uchylenia decyzji i postanowienia mieści się brak należytej staranności wykazanej przez organ administracji publicznej w prowadzeniu sprawy, a wyrażający się w rozstrzygnięciu o niej bez pełnej znajomości stanu faktycznego oraz materiału dowodowego występującego w sprawie (por. Tadeusz Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2000, str. 305-306). Stąd też regułą jest, że uchylenie decyzji lub postanowienia w oparciu o powołany przepis następuje wtedy, gdy naruszono kilka przepisów procesowych, a uchybienie im mogło w sposób istotny oddziaływać na treść decyzji lub postanowienia.
W rozpoznawanej sprawie mając na uwadze charakter uchybień podniesionych przez skarżącą Spółkę w konfrontacji z uzasadnieniem zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji nie można uznać, że do wskazywanych przez stronę naruszeń prawa doszło, by skutkowało to zastosowaniem którejś z ww. podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia w zw. z art. 13 ust. 1 lit. a oraz art. 28 ust. 5 rozporządzenia nr 1924/2006. Naruszenia ww. przepisów skarżąca Spółka upatruje w wadliwym, jej zdaniem, przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że oświadczenia zdrowotne odnoszące się do produktu jako całości nie mogły być stosowane w okresie przed wejściem w życie wykazu dozwolonych oświadczeń zdrowotnych.
W niniejszej sprawie skarżąca Spółka reklamując produkt pod nazwą "[...]" zastosowała oświadczenia zdrowotne w odniesieniu do produktu jako całości, bez przeprowadzenia stosownej procedury wynikającej z rozporządzenia nr 1924/2006. Okoliczność ta jest bezsporna, jednakże – w ocenie Spółki – skoro dany produkt zawiera składnik, który posiada pewne właściwości, to posiadać je będzie także ten produkt, wobec czego stosowanie oświadczeń zdrowotnych do całego produktu nie narusza prawa. Takiego stanowiska Spółki nie można podzielić.
Zgodnie z treścią art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oznakowanie środka spożywczego nie może przypisywać środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia oraz odwoływać się do takich właściwości, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 4 i art. 33 ust. 4, oraz zawierać oświadczeń żywieniowych lub zdrowotnych niezgodnych z przepisami rozporządzenia nr 1924/2006. Przepis ten na mocy ust. 2 art. 46 stosuje się również do reklamy oraz do prezentacji środków spożywczych.
W sprawie niekwestionowane jest, że sporne oświadczenia zdrowotne zostały zastosowane do reklamy produktu "[...]" emitowanej jeszcze przed datą obowiązywania wykazu dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych, o których mowa w art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 1924/2006, który to wykaz został wprowadzony rozporządzeniem nr 432/2012. Rozporządzenie to obowiązuje od dnia 14 grudnia 2012 r.
Powyższe oznacza, że w sprawie ma zastawanie przepis przejściowy zawarty w art. 28 ust. 5 rozporządzenia nr 1924/2006. Z normy tej wynika, że oświadczenia zdrowotne o których mowa w art. 13 ust. 1 lit. a mogą być stosowane od daty wejścia w życie tego rozporządzenia do dnia przyjęcia wykazu, o którym mowa w art. 13 ust. 3, na odpowiedzialność podmiotów działających na rynku spożywczym pod warunkiem, że są zgodne m. in. z tym rozporządzeniem, co oznacza, że zastosowane przez przedsiębiorcę oświadczenia winny spełniać m. in. wymogi zawarte w art. 13 ust. 1 lit. a. Innymi słowy oświadczenia zdrowotne stosowane zgodnie ze środkiem przejściowym przewidzianym w art. 28 ust. 5 rozporządzenia nr 1924/2006 także muszą spełniać wymogi tego rozporządzenia (porównaj: wywody Trybunału Sprawiedliwości zawarte w wyroku z dnia 10.04.2014 r., C-609/12, dostępnym na stronie internetowej www.eur-lex.europa.eu).
Zgodnie z treścią art. 10 rozporządzenia nr 1924/2006 "oświadczenia zdrowotne są zabronione, o ile nie są one zgodne z ogólnymi wymaganiami zawartymi w rozdziale II i wymaganiami szczególnymi zawartymi w niniejszym rozdziale oraz o ile nie zostało udzielone w odniesieniu do nich zezwolenie zgodnie z niniejszym rozporządzeniem i nie figurują w wykazie dozwolonych oświadczeń zawartym w art. 13 i 14". Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, iż zasadą jest zakaz stosowania oświadczeń zdrowotnych, a zezwolenie na ich stosowanie jest wyjątkiem.
Z analizy rozdziału IV rozporządzenia nr 1924/2006 wynika, że przepis art. 13 ust. 1 ustanawia wyjątki od ogólnej reguły konieczności uzyskania zezwolenia na stosowanie oświadczenia zdrowotnego. Zatem przepis ten nie może być wykładany rozszerzająco. I tak, skoro – jak wynika z art. 13 ust. 1 lit. a rozporządzenia - oświadczenie zdrowotne, bez konieczności zachowania określonych procedur, może opisywać lub powoływać się na rolę składnika odżywczego lub innej substancji we wzroście, rozwoju i funkcjach organizmu, które są wymienione w wykazie określonym w ust. 3, to nie można twierdzić, jak czyni to skarga kasacyjna, że zwolnienie z konieczności uzyskania zezwolenia na stosowanie danego oświadczenia zdrowotnego obejmuje także oświadczenie zdrowotne, które nie powołuje się na rolę składnika odżywczego lub innej substancji, lecz dotyczy produktu jako całości.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność, że skarżąca Spółka zastosowała oświadczenia zdrowotne odnoszące się do całego produktu, bez podania który to konkretnie składnik odżywczy lub inna substancja ma wskazywane korzystne działanie odżywcze lub fizjologiczne. Poza sporem pozostaje także, że skarżąca w odniesieniu do zakwestionowanych oświadczeń użytych w reklamie produktu w postaci suplementu diety "[...]" nie uzyskała zezwolenia na ich stosowanie.
W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że przy reklamowaniu produktów spożywczych ważne jest, by oświadczenia dotyczące żywności były zrozumiałe dla konsumenta oraz by konsumenci byli chronieni przed oświadczeniami wprowadzającymi w błąd (patrz: preambuła do rozporządzenia).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego norma art. 13 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1924/2006 jest jasna w swej treści i nie budzi wątpliwości, iż nie obejmuje swym zakresem oświadczenia zdrowotnego odnoszącego się do całego produktu. Zatem w tej sytuacji twierdzenia skargi kasacyjnej co do możliwości stosowania, w ramach środka przejściowego przewidzianego w art. 28 ust. 5, oświadczeń zdrowotnych odnoszących się do całego produktu bez konieczności zachowania przewidzianych rozporządzeniem procedur, nie mogą zostać podzielone. Powyższego stanowiska w żadnym razie nie podważa powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na definicje "oświadczenia" i "oświadczenia zdrowotnego" zawarte w art. 2 rozporządzenia nr 1924/2006. Rolą definicji jest bowiem ustalenie znaczenia danego określenia. A jeśli w danym akcie ustalono znaczenie danego określenia w drodze definicji, to oznacza to tyle, że co do zasady, w obrębie tego aktu nie wolno posługiwać się tym określeniem w innym znaczeniu. Zaś kwestię zasad stosowania wszystkich oświadczeń regulują dalsze przepisy – w rozporządzeniu zasady ogólne dotyczące stosowania wszystkich oświadczeń zawarte są w rozdziale II, warunki szczególne dotyczące oświadczeń żywieniowych zawarte są w rozdziale III, a dotyczące oświadczeń zdrowotnych w rozdziale IV.
Konkludując podnieść należy, że skarżąca Spółka stosując oświadczenia zdrowotne bez zachowania określonych rozporządzeniem procedur, w stosunku do całego produktu, a nie określonego składnika odżywczego lub innej substancji o której mowa w art. 13 ust. 1 lit. a, naruszyła prawo. Tym samym z uwagi na nieprzestrzeganie prawa w zakresie stosowania oświadczeń zdrowotnych przy reklamowaniu produktu, zasadne w sprawie było wymierzenie skarżącej kary w oparciu o przepis art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.
Z normy tej wynika, iż kto nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji, określonych w art. 45-49 podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Zaś przepis art. 103 ust. 2 pkt 1 ustawy stanowi, że "przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3 - wysokość kary pieniężnej może być wymierzona do pięciokrotnej wartości brutto zakwestionowanej ilości środka spożywczego lub produktu niebędącego żywnością wprowadzonego do obrotu jako żywność".
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że już samo ustalenie, iż dany podmiot nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji, określonych we wskazanych przepisach, zobowiązuje organy do wymierzenia kary pieniężnej. Zaś w związku z tym, że takie naruszenie w niniejszej sprawie wystąpiło (przy reklamie produktu zastosowano niezgodne z prawem oświadczenia zdrowotne), o czym była mowa wyżej, to zaznaczyć należy, iż co do zasady prawidłowo organy wymierzyły skarżącej Spółce karę pieniężną.
Nie można również podzielić oceny autora skargi kasacyjnej, że w sprawie winien mieć zastosowanie przepis art. 103 ust. 2 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia ograniczający wymiar kary do pięciokrotnej wartości środka spożywczego wprowadzonego do obrotu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w realiach tej sprawy za trafny należy uznać pogląd Sądu pierwszej instancji, że skoro w sprawie nie zakwestionowano konkretnej ilości środka spożywczego lub produktu niebędącego żywnością, a jedynie zakwestionowano prawidłowość zastosowanych oświadczeń zdrowotnych, to wysokość kary pieniężnej należało wymierzyć na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Natomiast z faktu, że w toku postępowania organ ustalił ilość i wartość wprowadzonego do obrotu suplementu diety, nie można wywodzić podstawy do wymierzenia kary na podstawie art. 103 ust. 2 pkt 1 przedmiotowej ustawy.
Za usprawiedliwiony nie mógł zostać także uznany zarzut naruszenia art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy brak jest naruszenia art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Jak już wyżej wskazano zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz powyższe wywody wskazują, iż nie ulega wątpliwości, że skarżąca Spółka naruszyła przepis art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia w zakresie niezgodnego z przepisami zastosowania przy reklamowaniu produktu "[...]" oświadczenia zdrowotnego, zatem niewątpliwie zaistniała podstawa do wymierzenia skarżącej kary pieniężnej.
Zdaniem składu Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tej sprawie na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 103 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 104 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez zaakceptowanie wysokości kary nieuwzględniającej podstaw jej wymiaru z art. 104 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, tj. nie ustalono rodzaju winy, stopnia zawinienia, stopnia szkodliwości czynu, zakresu naruszenia i wielkości zakładu, a w szczególności faktu, że zawinienie było nieumyślne.
Norma art. 104 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia wskazuje, iż ustalając wysokość kary pieniężnej, właściwy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkość produkcji zakładu. Z przepisu tego wynika, że kara winna być proporcjonalna, co oznacza, że nie może być nadmierna i musi uwzględniać wagę naruszenia, ale jednocześnie jako kara o charakterze prewencyjnym musi być skuteczna.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd pierwszej instancji ocenił, iż wymierzając w tej sprawie karę pieniężną organy wzięły pod uwagę elementy wymienione we ww. przepisie. Organ wskazał bowiem na czym polegała kwestia szkodliwości niezgodnego z prawem zastosowania oświadczeń zdrowotnych oraz zwrócił uwagę, że w przeszłości Spółka także nie przestrzegała przepisów w zakresie prezentacji, reklamy czy znakowania środków spożywczych, za co zostały na nią nałożone kary pieniężne oraz iż dotychczasowe kary w niższej wysokości nie spełniły swojego celu, skoro skarżąca Spółka nadal dopuszcza się działań sprzecznych z przepisami prawa. Mając na uwadze powyższe prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że organy miały podstawę przyjąć, iż naruszając przepisy prawa żywnościowego Spółka działała świadomie, co także miało wpływ na wymiar kary.
W tej sytuacji nie można podzielić zarzutu skargi kasacyjnej, że ustalając wysokość kary organy nie wzięły pod uwagę normy art. 104 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz iż dokonując naruszenia prawa w opisanym wyżej zakresie Spółka działała w warunkach nieumyślności. Analiza zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji prowadzi do odmiennych wniosków.
Przedstawione więc w powyższym zakresie rozważania w pełni uzasadniają pogląd, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w powiązaniu ze wskazanymi wyżej przepisami art. 103 ust. 2 pkt 1 i art. 103 ust. 1 pkt 1 i art. 104 ust. 2 i art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez ich niezastosowanie bądź wadliwe zastosowanie.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia w zw. z postanowieniami załącznika do rozporządzenia nr 432/2012 poprzez przyjęcie, że także po wejściu w życie wykazu dozwolonych oświadczeń zdrowotnych niedozwolone jest stosowanie ich w odniesieniu do żywności zawierającej dany składnik, stwierdzić należy, iż zarzut ten także nie zasługiwał na uwzględnienie. Wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych zaczął obowiązywać już po wyemitowaniu spornych reklam, a oświadczenia zdrowotne w nich użyte zostały zastosowane na zasadzie art. 28 ust. 5 rozporządzenia nr 1924/2006. W tej sytuacji zbędne jest rozważanie jakie oświadczenia zdrowotne w odniesieniu do żywności mogą być stosowane w aktualnym stanie prawnym.
Równocześnie przy uwzględnieniu powyższego stanowiska w zakresie prawidłowości zastosowania ww. przepisów prawa materialnego jako nieusprawiedliwione w całości jawią się zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym obrazy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 8, 9, 10 § 1, 11, 77 i 80 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zaakceptowanie błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nieuzasadnione uznanie, że reklama produktu wprowadza konsumentów w błąd, gdyż przypisuje właściwości produktowi, a nie jego składnikom. Należy w pełni podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji o tym, że w okolicznościach tej sprawy przeprowadzono prawidłowe postępowanie administracyjne zgodnie z regułami K.p.a., zaś wskazane wyżej zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie miały miejsca.
Za naruszony nie mógł zostać także uznany przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 8 K.p.a. W ocenie Spółki, skoro inni producenci suplementów diety zachowują się tak samo jak skarżąca Spółka, tj. stosują przy reklamie oświadczenia zdrowotne odnoszące się do produktu jako całości, to skarżąca ma prawo oczekiwać, że reklamy jej produktów także zostaną uznane za zgodne z prawem.
Przepis art. 8 K.p.a. statuuje zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Nakaz prowadzenia przez organy postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej ma istotne znaczenie i winien być rozpatrywany w dwóch aspektach: po pierwszej w aspekcie szerszym poprzez przyjęcie przez ustawodawcę takich regulacji prawnych, które tworzą gwarancje prawne działania organów administracji w postępowaniu administracyjnym w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, i po wtóre: w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego zgodnie z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego, mając na uwadze kwestie kultury administrowania (tak: B. Adamiak [w] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 64-65). Mając na uwadze powyższe nie można twierdzić, by powołanie się na zasadę ogólną zawartą w tym przepisie usuwało bezprawność działania skarżącej Spółki z tego względu, że inne podmioty także dopuszczają się takiego działania.
W związku z tym, że wszystkie podniesione przez skarżącą Spółkę podstawy kasacyjne okazały się niezasadne, to na podstawie art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło