I OSK 2503/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 9 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 72/13 odrzucającego skargę M. D. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy postanawia oddalić skargę kasacyjną. M. D. złożył do Sądu skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Skarżący wskazał miejsce swojego zamieszkania za granicą i wraz z wniesieniem skargi nie ustanowił pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce. Stosownie do treści art. 299 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 10 stycznia 2012 r. wezwano skarżącego, aby uzupełnił powyższy brak w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis powyższego zarządzenia został doręczony skarżącemu w dniu 25 marca 2013 r., co wynika z pisma Konsula Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w Nowym Jorku z dnia 5 kwietnia 2013 r. Termin do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w kraju upływał w dniu 25 maja 2013 r. W terminie otwartym do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w kraju, skarżący pismem z dnia 26 marca 2013 r., które do Sądu wpłynął w dniu 8 kwietnia 2013 r., poinformował, że z powodów zdrowotnych, ekonomiczno–politycznych oraz troski o bezpieczeństwo własne i członków rodziny nie jest w stanie ustalić pełnomocnika. Wobec tego, że skarżący - pomimo wezwania - nie ustanowił pełnomocnika do doręczeń w kraju, Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 marca 2014 r., podstawie art. 299 § 2 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., odrzucił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł M. D.. Powołując się na obie podstawy wskazane w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skarżący zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie: 1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 i art. 299 § 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie miał zastosowanie rygor odrzucenia skargi, w sytuacji gdy rygor ten dochodzi do skutku, gdy strona nie zastosowała się do wezwania Sądu, co w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło, gdyż skarżący w piśmie z dnia 26 marca 2013 r., w więc gdy termin do uzupełnienia braków był jeszcze otwarty, wskazał dlaczego nie może ustanowić pełnomocnika do doręczeń w kraju i stosowanie to uzasadnił; 2. przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj.: art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust.2 Konstytucji RP poprzez naruszenie konstytucyjnych prawa i wolności skarżącego w zakresie jego uprawnień do zaskarżenia niezgodnego z prawem orzeczenia, sądowego dochodzenia naruszonych wolności i praw oraz sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, jak również sądowej kontroli decyzji organów administracji publicznej. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano dodatkowo, że za wadliwością zaskarżonego postanowienia przemawiają również okoliczności faktyczne sprawy. Skarżący jest osobą podupadłą na zdrowiu, niezamożną, wydającą wszystkie oszczędności na lekarstwa i wizyty u lekarzy. Z uwagi na to, że skarżący na etapie postępowania administracyjnego występował bez profesjonalnego pełnomocnika, jego działania były nie takie, jak przewidują przepisy. W chwili wezwania przez Sąd do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w kraju, skarżący nie był przygotowany na taką sytuację oraz posiadał pewne obawy przed takim działaniem i stąd też uzasadnienie jego pisma z 26 marca 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W myśl art. 299 § 1 p.p.s.a. obowiązkiem strony mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę za granicą, która nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce, jest ustanowienie pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce. W razie niedopełnienia powyższego obowiązku, sąd wzywa stronę, aby uzupełniła ten brak w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi (art. 299 § 2 p.p.s.a.). Zaniechanie wskazania pełnomocnika do doręczeń mimo wezwania, rodzi zatem takie same skutki prawne, jak nieuzupełnienie braków formalnych skargi, o których mowa w art. 46 i 57 p.p.s.a. Skutkuje bowiem odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. W rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie prezentuje pogląd, iż Sąd pierwszej instancji nie był uprawniony do zastosowania rygoru odrzucenia skargi, skoro w terminie otwartym do wykonania zarządzenia Sądu odpowiedział na wezwanie odnośnie ustanowienia pełnomocnika do doręczeń, podając przyczyny dla których ustanowienie takiego pełnomocnika nie było możliwie. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Bezsporne w sprawie jest, iż skarżący zamieszkały za granicą nie nadesłał w ustawowym dwumiesięcznym terminie pełnomocnictwa do doręczeń w kraju. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, wykonania wezwania nie stanowi natomiast pismo z dnia 26 marca 2013 r., w którym skarżący poinformował, że z powodów zdrowotnych, ekonomiczno-politycznych oraz troski o bezpieczeństwo własne i członków rodziny nie jest w stanie ustanowić pełnomocnika. Powyższe pismo skarżący skierował do Sądu w następstwie otrzymanego wezwania, jednak nie ulega wątpliwości, że poinformowanie Sądu o przyczynach niezastowania się do treści wezwania nie stanowi jego wykonania. Wypełnienie dyspozycji normy prawnej zawartej w treści art. 299 § 2 p.p.s.a. stanowi bowiem ustanowienie i nadesłanie do Sądu pełnomocnictwa, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Skarżący nie dopełnił zatem obowiązku, o którym mowa w powołanym przepisie, co uzasadniało odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Należy w tym miejscu zauważyć, że dla oceny prawidłowości wykonania wezwania sądu, o którym mowa w art. 299 § 2 nie mają znaczenia okoliczności podnoszone w skardze kasacyjnej uzasadniające brak ustanowienia pełnomocnika do doręczeń. Z tych względów zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 299 § 2 p.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Natomiast Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć art. 49 § 1 p.p.s.a., ponieważ nie stosował tego przepisu. Podstawę wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie pełnomocnictwa do doręczeń w kraju stanowił bowiem art. 299 § 2 p.p.s.a. Wobec powyższego zarzut naruszenia powołanego przepisu jest całkowicie bezzasadny. Uznanie, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił skargę z powodu naruszenia art. 299 § 2 p.p.s.a., prowadzi do przyjęcia, iż nie doszło do naruszania wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Konstytucji RP. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.