II OZ 269/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1747/13 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 2 stycznia 2014 r., na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), odmówił J. S. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie z jej skargi na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarga J. S. została postanowieniem z dnia 23 września 2013 r. odrzucona z uwagi na nieuiszczenie wpisu od tej skargi. Postanowienie doręczono skarżącej 4 października 2013 r. W dniu 22 października 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 25 października 2013 r. przyznano J. S. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowiono adwokata. Ustanowiony w sprawie adwokat z urzędu pismem z dnia 2 grudnia 2013 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz załączył dowód uiszczenia należnego wpisu. Sąd uznał, że złożony wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie uprawdopodobniła, aby niedokonanie określonej czynności procesowej w wyznaczonym przez Sąd terminie było następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Skarżąca w tej mierze wskazała, że nigdy nie dostała wezwania do uiszczenia wpisu od skargi. Podkreśliła, że w momencie awizowania pisma z Sądu nie zamieszkiwała w mieszkaniu syna przy ul. [...] w W., a w F. przy ul. [...]. Samo zawiadomienie pocztowe nigdy nie dotarło ani do skarżącej, ani żadnego z domowników nieruchomości przy ul. [...]. W odniesieniu do powyższej argumentacji Sąd wskazał, że jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru załączonego do przesyłki zwróconej do Sądu, doręczający poinformował adresata przesyłki o jej pozostawieniu w placówce pocztowej umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Uznać zatem należało, że przesyłka ta została doręczona skarżącej w trybie tzw. doręczenia zastępczego, uregulowanego w art. 73 p.p.s.a. Ponadto Sąd uznał, że nie może stanowić o braku winy w uchybieniu terminu okoliczność niezamieszkiwania skarżącej pod adresem wskazanym w skardze w momencie awizowania przesyłki. Inicjując bowiem postępowanie sądowe skarżąca powinna liczyć się z tym, że z Sądu kierowana będzie do niej korespondencja. Przebywanie pod innym adresem nie stanowi okoliczności, na którą strona nie miała wpływu lub której nie można było przewidzieć. W zażaleniu na powyższe postanowienie J. S., reprezentowana przez adwokata, wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Jak wskazano w uzasadnieniu zażalenia, nie sposób uznać, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało prawidłowo doręczone. Przede wszystkim dlatego, że Sąd nie dopełnił obowiązku z art. 70 § 2 p.p.s.a. Sąd pominął bowiem, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi było pierwszym pismem w sprawie, w którym powinien pouczyć stronę o obowiązku informowania sądu o każdorazowej zmianie miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby. Dlatego poprzestanie przy doręczeniu pierwszego pisma procesowego na doręczeniu zastępczym przez awizo i w konsekwencji pozostawienie tego pisma w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia narusza art. 70 § 1 i 2 p.p.s.a., w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona, która bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, może złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności wnosi się do sądu, w którym czynność ta miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ww. ustawy). Należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2). W niniejszej sprawie okolicznością, na którą powołuje się skarżąca wnioskując o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi jest brak doręczenia jej wezwania do dokonania powyższej czynności procesowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można przyjąć, że powołanie się przez skarżącej na brak osobistego doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu od skargi świadczy o uprawdopodobnieniu przez skarżącą braku winy w uchybieniu terminu do dokonania powyższej czynności procesowej. Należy bowiem podkreślić, że wezwanie do uiszczenia wpisu zostało skarżącej wysłane na adres wskazany przez nią w skardze, a zatem fakt niepodjęcia tej przesyłki po dwukrotnym awizowaniu umożliwiał - w świetle art. 73 p.p.s.a. - przyjęcie jej za doręczoną. Podzielić zatem należy stanowisko Sądu I instancji, że argumenty wskazane we wniosku o przywrócenie terminu nie pozwalały na przyjęcie, iż został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Powyższego stwierdzenia nie mogły skutecznie podważyć argumenty zażalenia, w którym pełnomocnik skarżącej wywodzi, że w odniesieniu do pierwszej korespondencji z sądu nie sposób zastosować przepisu art. 70 p.p.s.a., tj. pozostawić ją w aktach ze skutkiem doręczenia, w sytuacji, gdy strona nie mogła zapoznać się z zawartym w tej korespondencji pouczeniem o obowiązku informowania sądu o każdorazowej zmianie miejsca zamieszkania, adresu doręczeń lub siedziby. Wskazać należy, że zarówno w orzecznictwie, jak i w literaturze sporne jest, czy pierwsze doręczenie w sprawie do swej skuteczności, w szczególności co do obowiązku zawiadamiania o zmianie miejsca zamieszkania, musi być doręczeniem właściwym, czy też może być również doręczeniem zastępczym. Na powyższe rozbieżności wskazuje H. Knysiak-Molczyk w Komentarzu Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod red. T. Wosia (LexisNexis, 2005). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym stanął jednak na stanowisku, że brak jest możliwości wyłączenia instytucji pozostawienia pisma w aktach ze skutkiem doręczenia, regulowanej art. 70 p.p.s.a., w sytuacji gdy jest to pierwsze pismo kierowane do strony, które doręczone zostało w formie zastępczej określonej przepisem art. 73 p.p.s.a. Podzielić w tym miejscu należy obawy komentatorów, że przyjęcie odmiennego stanowiska doprowadziłoby niejednokrotnie do niemożności skutecznego zainicjowania postępowania, bądź też pozwoliłoby stronom na przedłużanie postępowania prowadzącego do jego przewlekłości. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.