I OZ 1160/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 1073/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R. G. na czynność Prezydenta Miasta Szczecin w przedmiocie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. 1. R. G. (dalej również: wnosząca zażalenie) w piśmie z 24 maja 2012 r. wezwała Prezydenta Miasta Szczecin do usunięcia naruszenia prawa i zwrotu nadpłaconej kwoty za kartę pojazdu dotyczącą samochodu osobowego marki [...] nr rej. [...]. Prezydent Miasta Szczecin w piśmie z [...] maja 2012 r. udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie, informując, że nie dopuścił się naruszenia prawa oraz pouczył wnoszącą zażalenie o możliwości zaskarżenia czynności organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Postanowieniem z 8 listopada 2012 r. (sygn. akt II SA/Sz 749/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę R. G. na czynność Prezydenta Miasta Szczecin z [...] maja 2012 r. (nr [...]) w przedmiocie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu. 2. W dniu 6 czerwca 2013 r. R. G. skierowała do Prezydenta Miasta Szczecin wniosek o zwrot nadpłaconej kwoty za wydanie karty pojazdu dla samochodu osobowego marki [...] nr rej. [...]. W piśmie z [...] czerwca 2013 r. (znak [...]) Prezydent Miasta Szczecin odmówił zwrotu nadpłaty, informując wnoszącą zażalenie o możliwości zaskarżenia niniejszej odmowy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. W piśmie z 4 lipca 2013 r. R. G. wezwała Prezydenta Miasta Szczecin do usunięcia naruszenia prawa i zwrotu nadpłaconej kwoty za kartę pojazdu, odnosząc się do swojego wniosku z 6 czerwca 2013 r. W piśmie z [...] lipca 2013 r., doręczonym wnoszącej zażalenie w dniu 30 lipca 2013 r., Prezydent Miasta Szczecin udzielił odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. 3. W piśmie z 21 sierpnia 2013 r. R. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na czynność Prezydenta Miasta Szczecin z [...] czerwca 2013 r. (znak [...]) w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu. 4. W dniu 22 października 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynęło pismo R. G. z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. 5. Postanowieniem z 25 października 2013 r. (sygn. akt II SA/Sz 1073/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił R. G. przyznania prawa pomocy. 5.1. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, między innymi, że zgodnie z art. 247 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn.; dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. 5.2. W ocenie Sądu pierwszej instancji, wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest czynnością prawną, która przysługuje danemu podmiotowi w stosunku do określonego aktu lub czynności jednokrotnie. Nie może ono zostać potraktowane jako czynność wielokrotna, ponieważ raz złożone wywołuje określone skutki prawne. Dopuszczenie możliwości kilkakrotnego składania, przez ten sam podmiot wezwania do usunięcia naruszenia prawa w odniesieniu do określonego aktu lub czynności, przy jednoczesnej możliwości jednokrotnego tylko złożenia odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w klasycznym postępowaniu administracyjnym, stanowiłoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości podmiotów wobec prawa. 5.3. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wnosząca zażalenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa kierowała do Prezydenta Miasta Szczecin dwukrotnie. Po raz pierwszy uczyniła to w piśmie z 24 maja 2012 r., a po raz drugi w dniu 4 lipca 2013 r. Już za pierwszym razem skonsumowała uprawnienie określone w art. 52 § 3 p.p.s.a., dlatego też ponowne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie może wywołać skutku prawnego w postaci uprawnienia do złożenia skargi do sądu administracyjnego. 6. W piśmie z 14 listopada 2013 r. R. G. wniosła zażalenie na postanowienie z 25 października 2013 r. Wskazała, między innymi, że jest w bardzo trudnej sytuacji dochodowej. Opisała swoje problemy zdrowotne i finansowe, a także podkreśliła, że należy się jej zwrot 425 zł i pomoc prawna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Stan prawny, istotny w niniejszej sprawie, jest następujący. 7.1. Zgodnie z art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Oczywista bezzasadność skargi w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. zachodzi wtedy, kiedy bez głębszej analizy prawnej, "na pierwszy rzut oka", nie ulega wątpliwości, że skarga nie może być uwzględniona. Taka sytuacja ma miejsce zwłaszcza wtedy, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia. 7.2. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, w ślad za uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r. (sygn. akt I OPS 3/07), że w przypadku żądania przez stronę zwrotu opłaty za kartę pojazdu, przedmiotem sprawy jest to, czy strona miała obowiązek uiszczenia określonej opłaty wynikający z przepisu prawa. Uiszczenie opłaty za wydanie karty pojazdu jest wykonaniem przez stronę obowiązku wynikającego z przepisu prawa powszechnie obowiązującego, o którym organ administracji publicznej nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej. Wobec tego, żądanie zwrotu uiszczonej opłaty za kartę pojazdu powoduje konieczność odniesienia się przez organ administracji publicznej do takiego obowiązku w formie aktu lub czynności, które strona może poddać kontroli sądu administracyjnego. Prowadzi to do wniosku, że skierowane do organu administracji publicznej żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob.). 7.3. Jak stanowi art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest czynnością prawną, która przysługuje danemu podmiotowi w stosunku do określonego aktu lub czynności jednokrotnie. Kolejne "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa" nie stanowi więc wywołującego skutki prawne wezwania do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu p.p.s.a., nawet jeśli zostało tak nazwane przez stronę. 8. Stosując wyżej ustalony stan prawny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, co następuje. 8.1. R. G. powinna najpierw wystosować do Prezydenta Miasta Szczecina żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, a następnie – w przypadku odmowy uwzględnienia tego żądania – wnieść do Prezydenta Miasta Szczecina wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Dopiero kolejnym etapem powinno być wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Tak też się stało. W dniu 6 czerwca 2013 r. R. G. skierowała do Prezydenta Miasta Szczecin wniosek o zwrot nadpłaconej kwoty za wydanie karty pojazdu. W piśmie z [...] czerwca 2013 r. Prezydent Miasta Szczecin odmówił zwrotu nadpłaty. W piśmie z 4 lipca 2013 r. R. G. wezwała Prezydenta Miasta Szczecin do usunięcia naruszenia prawa. W piśmie z 21 sierpnia 2013 r. R. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na czynność Prezydenta Miasta Szczecin z [...] czerwca 2013 r. 8.2. Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest czynnością prawną, która przysługuje danemu podmiotowi w stosunku do określonego aktu lub czynności jednokrotnie. Jednakże, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząca zażalenie w odniesieniu do zaskarżonej czynności skorzystała z tego środka prawnego jeden raz – w piśmie z 4 lipca 2013 r. Nie jest prawidłowe stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, że wnosząca zażalenie skierowała w stosunku do tej samej czynności wezwania do usunięcia naruszenia dwukrotnie i że po raz pierwszy uczyniła to w piśmie z 24 maja 2012 r., a po raz drugi w piśmie z 4 lipca 2013 r. Zaskarżoną czynnością jest bowiem odmowa zwrotu nadpłaty, dokonana przez Prezydenta Miasta Szczecin w piśmie z [...] czerwca 2013 r. 8.3. Zaskarżone postanowienie jest błędne i należy je uchylić. Nie zachodzi oczywista bezzasadność skargi z 21 sierpnia 2013 r. 13. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.