II FZ 1610/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Rz 932/13 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 24 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatek od nieruchomości za 2007 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił W. B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że w niniejsze sprawie, w której wpis od skargi wynosi 100 zł, Skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych stwierdzając, że ich poniesienie wiązałoby się z uszczerbkiem jego utrzymania. Zdaniem Sądu, z takim stwierdzeniem nie sposób się jednak zgodzić, gdyż dochód w jego gospodarstwie domowym przekracza kwotę 3.000 zł, a wysokość deklarowanych wydatków nie pochłania całej tej sumy. Ponadto Sąd zwrócił uwagę na fakt, że Skarżący prowadzi jeszcze działalność gospodarczą, a kwota przychodu uzyskanego przez niego z tego tytułu w 2012 r. wynosząca ponad 200.000 zł, świadczy o tym, że zakres tej działalności jest znaczny. W efekcie tego dochody Skarżącego muszą być większe, niż deklarowana przez niego kwota 3.000 zł. Końcowo Sąd wskazał, że wysokość dochodów Skarżącego, jak również znaczny rozmiar prowadzonej przez niego działalności, świadczący o możliwości wygospodarowania potrzebnych środków, nie pozwala na przyjęcie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych, związanych z przedmiotową sprawą, w której wpis odpowiada minimalnej wysokości wpisu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący, zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 246 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270 dalej p.p.s.a.), poprzez odmowę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy zostało wskazane, iż Skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, - art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), poprzez niewyczerpujące rozważenie zebranego materiału dowodowego oraz dowolne ustalenia, że Skarżący posiada środki na pokrycie kosztów sądowych w sytuacji, gdy prawidłowa i całościowa analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że środki finansowe, jakimi dysponuje Skarżący nie pozwalają na uiszczenie wpisu w wysokości 600 zł łącznie we wszystkich sprawach. Wskazując na powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie odpowiada prawu, w związku z tym zażalenie podlega oddaleniu. Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę (art. 199 p.p.s.a.). Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 grudnia 2003 r., 47375/99 w sprawie Pogorzelec przeciwko Polsce, opubl. w Lex pod nr 101042). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym (np. poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości), gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być, zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W tym celu winna ona złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Rozpoznając zażalenie należy zauważyć, że w niniejszej sprawie ze złożonego wniosku i dodatkowych dokumentów wynika, iż Skarżący wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymuje się z renty w wysokości 1.840 zł, jego małżonka pobiera emeryturę wynoszącą 1.547 zł. Ponadto wskazał, że jedyny jego majątek stanowi mieszkanie. Składając dodatkowe oświadczenie o stanie majątkowym Skarżący przedłożył między innymi kserokopię swojego zeznania podatkowego za 2012 r., z którego wynika, że w tym roku odnotował on przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 203.129 zł (dochód z tego tytułu wyniósł 26.661,65 zł), deklarację na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy (PIT-5) za wrzesień 2013 r., zgodnie, z którą jego przychód wyniósł w tym miesiącu 40.330 zł, zaś koszty uzyskania przychodu 58.615,08 zł, wyciąg z rachunku bankowego, na podstawie, którego można stwierdzić, że saldo tego rachunku wyniosło, na dzień 20 października 2013 r. 865,94 zł. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy zaakceptować stanowisko zawarte w rozstrzygnięciu wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie wynika, iż Skarżący nie jest w stanie ponieść stosownych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak bowiem wskazał Sąd dochód w gospodarstwie domowym Skarżącego przekracza kwotę 3.000 zł, a wysokość deklarowanych wydatków nie pochłania całej tej sumy. Jest to kwota, która kilkakrotnie przekracza wysokość wpisu sądowego, a także wysokość kosztów utrzymania koniecznego rodziny. Trafnie również Sąd pierwszej instancji uznał, że przychody z działalności gospodarczej Skarżącego, które w 2012 r. wynosiły ponad 200.000 zł, świadczą o tym, że zakres działalności jest w znaczny. Trafnie argumentował Sąd pierwszej instancji, odnosząc się do kwestii związanej z prowadzoną przez Skarżącego działalnością gospodarczą, że deklarowana w związku jej prowadzeniem strata podatkowa, nie odzwierciedla rzeczywistego wyniku finansowego Skarżącego z tego tytułu. Strata ta, bowiem jest jedynie bilansem pomiędzy wysokością przychodów i kosztami ich uzyskania, wyliczonym jedynie na potrzeby obliczenia podatku, dlatego też nie można na tej podstawie przyjąć, że działalność ta wyłącznie uszczupla stan majątkowy skarżącego. Na koszty prowadzonej działalności składają się, bowiem takie pozycje jak dokonane odpisy amortyzacyjne, które nie stanowią realnych wydatków, czy koszty zakupu towarów i usług, powiększających zasoby majątkowe nabywcy. Oceny tej Skarżący nie podważył w złożonym zażaleniu, które stanowi jedynie gołosłowna polemikę z prawidłowym rozstrzygnięciem Sądu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji, zauważa, że porównując wielkości przychodów Skarżącego posiadanego przez niego majątku ruchomego i nieruchomego nie można przyjąć, że zapłata wpisu sądowego spowoduje uszczerbek w koniecznym utrzymaniu Skarżącego i jego rodziny. Z tych względów zażalenie jako bezzasadne należy oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.