II SO/Op 31/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 30 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. i M. W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w sprawie ze skargi D. W. i M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w osobach: Haliny Filipowicz- Kremis, Anny Siedleckiej, Mieczysława Górkiewicza, Władysława Kulona, Alicji Palus, Andrzeja Wawrzyniaka, Julii Szczygielskiej, Zygmunta Wiśniewskiego, Marcina Miemca, Jerzego Strzebinczyka, Anny Moskały, Tadeusza Kuczyńskiego, Henryka Ożoga, Jolanty Sikorskiej, Wandy Wiatkowskiej-Ilków, Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, Józefa Kremisa, Macieja Guzińskiego, Olgi Białek, Magdaleny Jankowskiej-Szostak, Małgorzaty Malinowskiej-Grakowicz, Alojzego Wyszkowskiego, Haliny Betty, Lidii Błystak, Lidii Serwiniowskiej, Katarzyny Borońskiej, Anetty Chołuj, Dagmary Dominik-Ogińskiej, Ireneusza Dukiela, Ewy Kamienieckiej, Zbigniewa Łobody, Henryki Łysikowskiej, Jadwigi Danuty Mróz, Marka Olejnika, Katarzyny Radom, Marty Semiczek, Bogumiły Kalinowskiej, Tomasza Świetlikowskiego, Ryszarda Pęka, Marii Tkacz-Rutkowskiej i Barbary Ciołek. Pismem z dnia 14 marca 2011 r. D. W. i M. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na wydane - po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 26 sierpnia 2010 r., nr [...] - postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie zawieszenia postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 17 lutego 2005 r., nr [...], utrzymującego w mocy postanowienie Starosty Trzebnickiego z dnia 4 sierpnia 2004 r. nr [...] "uzgadniające bez uwag planowane zamierzenie inwestycyjne polegające na budowie zbiornika na nieczystości płynne o charakterze socjalno-bytowym na działce nr [...], [...], w [...], Gmina [...] - w zakresie dotyczącym ochrony gruntów rolnych pod warunkiem, że inwestycja ta realizowana będzie w ramach gospodarstwa rolnego". W dniu 2 maja 2013 r. D. W. i M. W. złożyli wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 237/11, wskazując, że domagają się "odsunięcia od orzekania z urzędu" wszystkich sędziów WSA we Wrocławiu "dla dobra interesu społecznego Rzeczpospolitej Polskiej, naszych praw materialnych bowiem mamy w tym również interes prawny". Podnieśli, że przez 10 lat nie otrzymali w Sądzie pomocy, bo odmawiano przeprowadzenia dowodów uzupełniających z map geodezyjnych na koszt i wniosek skarżących. Zarzucili też, że sędziowie znęcają się nad nimi psychiczne i moralne, dyskryminują ich i pozbawiają prawa do obrony. Argumentowali również, że nie mogli przeprowadzić przed Sądem dowodów uzupełniających z map geodezyjnych, "a sędziowie pod swoim nadzorem budowali [...] mafię w tak zwanych priorytetach krajowych: domy, garaże, szamba, mimo że osób prywatnych nie buduje się priorytetach krajowych". Podali, że we wszystkich postępowaniach brak było pozwoleń na budowę, aktów własności, rażąco była naruszana Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej - art. art. 2, 7, 31 i 32, brak było rozpraw administracyjnych w każdej ze spraw, jakie toczyły się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. D. W. zarzuciła, że za skargę złożoną do Prezesa Sądu została ukarana przez sędziów, co polegało na odrzuceniu skarg w kilku sprawach. Na rozprawie w dniu 8 maja 2013 r. WSA we Wrocławiu zobowiązał pełnomocnika skarżących do sprecyzowania wniosku z dnia 2 maja 2013 r., a w szczególności do wyjaśnienia, czy wniosek dotyczy wyłączenia wszystkich sędziów, a jeśli tak, do sformułowania wniosku w sposób spełniający wymagania z art. 19 i 20 § 1 P.p.s.a., przez podanie imion i nazwisk sędziów oraz uprawdopodobnienie przyczyn ich wyłączenia. W piśmie procesowym z dnia 14 maja 2013 r. D. W. i M. W. stwierdzili, że "Od 2003 r. [...] chwalili się, że w Sądzie mają wszystko załatwione". Z ostrożności procesowej składali więc wnioski o wyłączenie sędziów w wielu sprawach, które toczyły się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, ale wnioski te nie zostały uwzględnione. Sędziowie nie chcieli złożyć oświadczeń, jakie nieruchomości, jakiej powierzchni, gdzie i za ile kupili oni sami, ich małżonkowie, dzieci, wnuki, od Agencji Nieruchomości Rolnych [...] i jej Spółki A we [...], pomimo że wymagał tego interes społeczny, interes Rzeczypospolitej Polskiej, dobro wymiaru sprawiedliwości. Dlatego teraz skarżący ponawiają wnioski. W dalszej części pisma podano ponownie, że rodzina [...] budowała "szamba, domy, garaże" w tzw. priorytetach krajowych, zaś w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 474/12 Sąd nie dopuścił jako dowodu sprawy, w której zaskarżona była uchwała Rady Miejskiej w [...] o planie zagospodarowania przestrzennego. Dalej, skarżący wskazali, że: - sędzia Anna Siedlecka po wielokroć wykorzystywała swoje stanowisko służbowe i instytucję Sądu "do bezprawia", narzucała na nich obowiązki sprzeczne z prawem, by chronić "układ i mafię [...]-[...]" i zabrać im ich własność, bez procesu, bez dokumentów, - sędzia Olga Białek sprawę o sygn. akt II SA/Wr 879/12 "odrzuciła" bez wzywania o opłatę, a tym samym uporczywie niszczy skarżących od wielu lat, wykorzystując swoje stanowisko i instytucję Sądu, zmusza skarżących do ponoszenia niepotrzebnych kosztów sądowych i kasacji tylko dlatego, by "bezprawie Burmistrza i jego mafii zalegalizować"; sędzia nie wezwała też Burmistrza i "jego mafii" do złożenia niezbędnych dokumentów, o które wnioskowali. Skarżący podkreślili, że czują się szykanowani i karani, nie mają żadnych praw w Sądzie, zmusza się ich do "uporczywego żebractwa i do sprzedania swojego udziału w działce nr [...], [...] w [...]", na zobrazowanie czego przytoczyli fragment uzasadnienia z postanowienia sądowego w przedmiocie prawa pomocy. Następnie skarżący zarzucili sędziom WSA we Wrocławiu: Halinie Kremis, Annie Siedleckiej, Oldze Białek, Józefowi Kremisowi, Annie Moskale, Jerzemu Strzebinczykowi, Alicji Palus, Zygmuntowi Wiśniewskiemu, Andrzejowi Wawrzyniakowi, Mieczysławowi Górkiewiczowi - wykorzystywanie własnych stanowisk służbowych i instytucji Sądu do celów prywatnych, ochrony bezprawia i układów "[...]-[...] mafii" powiązanej z Agencją Nieruchomości Rolnych [...], w Gminie [...], w Starostwie Powiatowym w [...], w nadzorze budowlanym. Podnieśli też argument o "budowaniu gangów bez pozwoleń na budowę, bez aktów własności i bezprawne legalizowanie bezprawia" ich kosztem, pozbawienie strony skarżącej prawa do dokumentów, prawa do rzetelnego procesu i obrony, naruszenie w rażący sposób Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej "w art. 2.7, 21 p 1 i 2, art. 31 p 1, 2, 3, art. 32 p 1 i 2, art. 45", a także praw człowieka oraz stronniczość i niesprawiedliwość. Wskazali nadto, że w toczących się przed WSA we Wrocławiu sprawach brak było rozpraw administracyjnych i kompletu dokumentów, a sędziowie "wyrzucali" z akt dokumenty i "przerabiali" je. Pozostałym sędziom skarżący zarzucili solidarność zawodową i koleżeńską stronniczość. Wymienili jako stronniczych sędziów: Ryszarda Pęka, Alojzego Wyszkowskiego, Lidię Serwiniowską, Henrykę Łysikowską, Katarzynę Radom, Halinę Bettę, Lidię Błystak, Katarzynę Borońską, Anettę Chołuj, Dagmarę Dominik, Ludmiłę Jajkiewicz, Ewę Kamieniecką, Zbigniewa Łobodę, Jadwigę Mróz, Marka Olejnika, Martę Semiczek, Marię Tkacz-Rutkowską, Tomasza Świetlikowskiego, a jako niesprawiedliwych i stronniczych sędziów: Jolantę Sikorską, Mirosławę Rozbicką-Ostrowską, Tadeusza Kuczyńskiego, Wandę Wiatkowską-Ilków. W kolejnych pismach: z dnia 25 lipca i 20 sierpnia 2013 r., skarżący uzupełnili wniosek o wyłączenie kolejnych sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wyjaśniając, że w poprzednim piśmie pominęli ich wskutek błędu. Stronniczość i niesprawiedliwość zarzucili sędziom: Ireneuszowi Dukielowi, Władysławowi Kulonowi, Maciejowi Guzińskiemu, Bogumile Kalinowskiej, Maciejowi Miemcowi, Henrykowi Ożogowi, Julii Szczygielskiej, Alojzemu Wyszkowskiemu, a sędziom: Magdalenie Jankowskiej-Szostak, Małgorzacie Malinowskiej-Grakowicz i Barbarze Ciołek - zarzucili stronniczość. W związku ze złożonym wnioskiem sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, pisemnie oświadczyli, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani inne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 ww. ustawy). Postanowieniem z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II OW 132/13, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 22 § 3 P.p.s.a., wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów. Uzasadniając wydane postanowienie NSA wskazał, że skoro wniosek o wyłączenie dotyczy wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, z wyjątkiem jednego sędziego, to brak jest odpowiedniej liczby sędziów, którzy mogliby podjąć postanowienie w przedmiocie wyłączenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy, bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 P.p.s.a., wedle którego sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Na mocy art. 18 § 3 P.p.s.a. również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Wskazane wyżej przyczyny wyłączenia sędziego tworzą katalog zamknięty, co uniemożliwia stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., w myśl art. 19 tej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. M. Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. LexisNexis, Warszawa 2011, s. 210). Zaznaczyć jednak należy, że stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodabniających istnienie tej przyczyny. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego nie jest tożsamy z obowiązkiem udowodnienia tych przyczyn. Uprawdopodobnienie jest bowiem środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Wskazać jednak należy, że różnica pomiędzy udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem (por. M. Iżykowski, "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", Nowe Prawo 1980, nr 3, s. 74-75 i 79). Podkreślenia wymaga przy tym, że uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia nie jest równoznaczne z uznaniem ich zasadności. To, czy uprawdopodobnione przez stronę okoliczności faktycznie stanowią przyczyny wyłączenia, pozostawione zostało ocenie sądu orzekającego co do wniosku o wyłączenie. Z uwagi na fakt, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, sąd rozpatrując taki wniosek obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zauważyć zatem należy, że nie wszystkie okoliczności, w tym także stosunki osobiste ze stroną, mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które oparte na obiektywnych okolicznościach mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (por. M. Romańska, op. cit. s. 210). W przypadku, gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX nr 41089). Pomimo bowiem, że co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy, obok zachowania samych sędziów, istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, System Informacji Prawnej LEX nr 78239). Zaznaczyć również trzeba, że dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Jak stwierdził natomiast Sąd Najwyższy, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, opubl. OSNC z 1972 r. nr 3, poz. 55). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia. W stosunku do żadnego z sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, których dotyczy wniosek, nie zachodzą bowiem okoliczności, o jakich mowa w art. 18 P.p.s.a. Należy wskazać również, że okoliczności powołane przez skarżących we wniosku oraz zawarte w aktach pisma i dokumenty nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Ponadto skarżący nie uprawdopodobnili zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, podane we wniosku ogólne twierdzenia dotyczące wspierania przez sędziów WSA we Wrocławiu mafii, jak i mające mieć miejsce działania zmierzające do przejęcia nieruchomości skarżących, czy usuwanie przez sędziów z akt dokumentów, ich przerabianie i podrabianie, a w końcu stronniczość i niesprawiedliwość sędziów w orzekaniu oraz nieprawidłowości w prowadzeniu postępowań sądowych, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Skarżący nie wskazali bowiem na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym mogące uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Jeszcze raz zatem powtórzyć wypada, że samo subiektywne przeświadczenie o braku bezstronności sędziów oraz odczucie skarżących, iż są dyskryminowani i pozbawiani przysługujących im praw, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających takie zarzuty, nie stanowią wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Jednocześnie odnotować należy, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, których dotyczy wniosek, wynika, że nie istnieje między nimi a stroną postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, iż mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Natomiast skarżący nie podali we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 22 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.