I FZ 491/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 1995/13 oddalające wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi C. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 14 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty podatku do zapłaty oraz kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc w podatku od towarów i usług za okres od maja 2008 r. do lutego 2011 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 1995/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił C. J. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Sąd pierwszej instancji, zestawiając kwotę osiąganych przez skarżącego i jego małżonkę miesięcznych dochodów netto (1472,87 zł) z kwotą wydatków (1272,68 zł), nawet przy uwzględnieniu napiwków, które strona zadeklarowała (od 100 do 500 zł), doszedł do wniosku, że skarżący nie wykazał wszystkich środków finansowych, którymi dysponuje. Stąd też według tego Sądu, odpadła możliwość weryfikacji oświadczeń skarżącego, możliwość przypisania dochodów do wydatków za poszczególne okresy i możliwe korzystne dla niego rozstrzygnięcie. W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżący – wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania lub o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym podkreślił, iż w jego ocenie konieczność uczestniczenia w procesie sądowym jest wydarzeniem nadzwyczajnym, i że wbrew twierdzeniom Sądu nie może traktować wydatków związanych z tym procesem na równi z bieżącymi wydatkami np. na czynsz, czy spłatę kredytów. Oświadczył tez, że kartę kredytową i pożyczkę otrzymał w czasie gdy jego i jego żony sytuacja materialna była znacznie lepsza. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270, dalej również w skrócie "P.p.s.a."), osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W związku z powyższym wydaje się oczywistym, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek należytego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, a zatem posiadanego majątku, uzyskiwanych dochodów oraz wydatków. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela jednak zajętego w sprawie stanowiska Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał wszystkich środków finansowych, którymi dysponuje. Należy bowiem zauważyć, że w budżecie strony i jego żony występuje nadwyżka dochodów nad wydatkami w kwocie 200 zł. Skarżący może liczyć też na napiwki rzędu 500 zł miesięcznie, a jego żona, jak podano we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w zakresie wydatków na jedzenie i środki czystości korzysta z pomocy dorosłego dziecka. W takiej sytuacji, zdaniem NSA posiadane przez skarżącego i jego żonę środki finansowe w skromnym zakresie ale jednak mogą pozwolić na miesięczne utrzymanie. Co przeczy tezie Sądu pierwszej instancji o nierzetelności oświadczenia skarżącego o jego sytuacji materialnej. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy WSA w Warszawie, chcąc oddalić ten wniosek, powinien ustalić również w trybie art. 255 P.p.s.a., iż podatnik posiada majątek pozwalający mu na pokrycie kosztów postępowania. W przeciwnym wypadku prawo pomocy powinno zostać stronie przyznane. Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.